Cùng một hình ảnh gương vỡ mà dân gian các nơi đọc ngược hẳn nhau. Ở phương Tây có lời đồn làm vỡ gương thì bảy năm không may. Còn người Việt có thành ngữ "gương vỡ lại lành", nói về đôi vợ chồng chia lìa rồi đoàn tụ, về một mối tình tưởng đã hết mà nối lại được. Một bên thấy đổ vỡ là xui, một bên thấy trong đổ vỡ có khả năng hàn gắn.
Chính sự ngược nhau ấy cho thấy những lời đồn về gương là chuyện văn hoá của từng nơi, không phải dự báo. Mơ thấy gương vỡ không có nghĩa sắp gặp chuyện xấu. Tâm lý học thì thấy ở tấm gương một hình ảnh của việc nhìn lại chính mình: mình trông ra sao, mình nghĩ người khác thấy mình thế nào.
Bài về khuôn mặt trong mục cơ thể đã bàn chuyện soi gương thấy mặt mình lạ đi. Bài này nói về chính tấm gương: gương soi trong nhà, gương lược của bà, gương vỡ, gương mờ, căn phòng gương ở hội chợ, và cả tục che gương ở một số nơi. Không có lời doạ nào ở đây.
Tấm gương trong nhà Việt
Ngày trước, gương là vật quý. Chiếc gương lược, hộp gương nhỏ có ngăn đựng lược, là của hồi môn quen thuộc của cô dâu. Bà, mẹ có chiếc gương tròn bằng bàn tay, soi khi búi tóc. Nhà nào khá hơn có tủ gương, gương treo tường phòng khách. Gương cũ lâu năm hay bị ố, lốm đốm vết bạc bong.
Ngày nay gương có ở khắp nơi: gương nhà tắm, gương thang máy, gương chiếu hậu xe máy, gương tủ quần áo, và cả màn hình điện thoại dùng như gương. Người ta soi gương nhiều lần mỗi ngày mà ít để ý.
Chính vì quá quen, tấm gương trong mơ thường là một tấm gương cụ thể: gương nhà tắm mờ hơi nước, gương trên bàn trang điểm của mẹ, gương ở tiệm cắt tóc. Nhận ra đó là tấm gương nào giúp hiểu giấc mơ đang chạm vào lúc nào trong ngày, hay vào một ký ức xưa.
Gương cũng gắn với những khoảnh khắc riêng: soi gương trước ngày cưới, trước buổi phỏng vấn, sau một trận khóc. Những khoảnh khắc ấy là chất liệu quen của giấc mơ.
Soi gương mà không thấy mình, hoặc thấy người khác
Một trong những giấc mơ gương làm người ta sợ nhất: đứng trước gương mà gương trống không, hoặc trong gương là một người khác, hoặc hình phản chiếu cử động chậm hơn mình. Giấc mơ này hay được phim kinh dị khai thác, nên người hay xem phim kinh dị dễ mơ thấy hơn.
Về tâm lý, không thấy mình trong gương gợi cảm giác lạc mất bản thân: sống theo kỳ vọng của người khác quá lâu, đóng vai quá nhiều, không còn biết mình muốn gì. Người vừa trải qua thay đổi lớn, như sinh con, nghỉ hưu, mất việc, ly hôn, có khi mơ thấy gương không phản chiếu mình.
Thấy người khác trong gương, nhất là bố, mẹ, gợi nhận ra mình đang giống họ: một nét mặt, một cách nói, một thói quen. Nhiều người đến tuổi bốn mươi, năm mươi giật mình khi thấy mình giống bố mẹ, và giấc mơ ghi lại đúng khoảnh khắc ấy.
Bài khuôn mặt trong mục cơ thể đã nói kỹ về chuyện thấy mặt mình lạ đi; ở đây chỉ nhắc rằng giấc mơ này phổ biến, không phải điềm, và thường phản ánh câu hỏi "mình là ai lúc này".
Gương vỡ: hai lối đọc ngược nhau
Làm rơi gương, gương nứt, gương vỡ tan thành mảnh. Người mơ thường thấy giật mình, có khi lo lắng vì đã nghe lời đồn về gương vỡ. Hãy nhớ rằng lời đồn ấy đến từ một nền văn hoá, còn thành ngữ Việt lại nói "gương vỡ lại lành". Hai lời ấy cho thấy mỗi nơi gán cho tấm gương một ý khác, và không lời nào là quy luật.
Về tâm lý, gương vỡ thường gợi hình ảnh về chính mình bị rạn: tự tin bị lung lay sau một lời chê, một lần thất bại; hoặc hình ảnh mình xây dựng trước người khác bị vỡ. Soi vào gương vỡ thấy mặt mình bị chia thành nhiều mảnh gợi cảm giác bị kéo về nhiều phía, đóng nhiều vai mà không vai nào trọn.
Theo nghĩa "gương vỡ lại lành", giấc mơ cũng có thể đến với người đang mong hàn gắn: vợ chồng ly thân, người yêu đã chia tay, bạn bè giận nhau. Mơ thấy gương vỡ rồi ghép lại được gợi niềm hy vọng ấy.
Còn với người làm vỡ gương thật hôm trước, giấc mơ có khi chỉ là sự việc được phát lại. Mảnh gương vỡ ngoài đời thì nên gói kỹ bằng giấy báo dày trước khi bỏ đi để người thu gom không bị đứt tay.
Gương mờ, gương ố, lau gương mãi không sạch
Gương nhà tắm mờ hơi nước sau khi tắm, đưa tay lau thì lại mờ. Gương cũ ố vàng, lốm đốm, nhìn không rõ mặt. Lau gương mãi mà vẫn bẩn. Những giấc mơ này mang cảm giác bực bội, không nhìn rõ.
Về tâm lý, gương mờ gợi việc mình đang không nhìn rõ bản thân: không biết mình đang cảm thấy gì, muốn gì, đang ở đâu trong đời. Người đang mệt mỏi kéo dài, làm việc liên tục không có lúc ngồi lại với mình, hay mơ cảnh lau gương không sạch.
Gương ố của bà, của mẹ lại mang sắc thái khác: thời gian. Soi vào chiếc gương cũ ấy, người mơ có khi thấy mình già đi, hoặc thấy mình trẻ lại như ngày xưa. Giấc mơ gắn với cảm giác về tuổi tác và sự trôi đi của năm tháng.
Nếu trong mơ bạn lau được gương sáng, thấy rõ mặt mình, cảm giác nhẹ nhõm ấy gợi một sự sáng tỏ đang tới. Có khi chỉ là một quyết định nhỏ mà mình đã nghĩ thông.
Căn phòng đầy gương, mê cung gương
Ở hội chợ, công viên ngày trước hay có "nhà gương": đi vào là hàng chục tấm gương phản chiếu nhau, bóng mình nhân lên vô tận, có gương làm mình béo ra, gầy đi, méo mó. Trẻ con vừa thích vừa sợ. Giấc mơ ở trong căn phòng đầy gương thường lấy từ ký ức ấy.
Về tâm lý, nhiều gương gợi cảm giác bị nhìn từ mọi phía, không có chỗ nào khuất. Người đang ở vị trí bị chú ý, như mới nổi tiếng trên mạng, mới lên chức, mới làm dâu, hay mơ thấy mình đứng giữa những tấm gương. Gương méo mó gợi nỗi lo người khác nhìn mình sai lệch.
Lạc trong mê cung gương, không phân biệt được đâu là lối đi, đâu là hình phản chiếu, gợi cảm giác bối rối giữa thật và giả, như khi không biết ai đang thật lòng với mình.
Mạng xã hội, nơi mình liên tục nhìn hình ảnh của mình và người khác, đôi khi được giấc mơ dựng thành căn phòng gương. Người dùng mạng nhiều, hay so sánh mình với người khác, có thể nhận ra điều ấy trong giấc mơ.
Gương lược của bà, gương trong buồng cô dâu
Chiếc gương lược của bà, của mẹ, có khi là thứ duy nhất còn lại sau khi người đã khuất. Mơ thấy mình cầm chiếc gương ấy, mở hộp ra thấy chiếc lược sừng, vài sợi tóc bạc, thường là giấc mơ của nỗi nhớ rất dịu dàng.
Soi vào gương của bà mà thấy bà trong đó là giấc mơ nhiều người kể. Nó gợi sự nối tiếp giữa các thế hệ: mình đang mang trong mình một phần của bà, của mẹ. Cảm giác thường là ấm áp pha nước mắt, không phải sợ hãi.
Gương trong buồng cô dâu, cô dâu soi gương trước giờ đón dâu, gợi khoảnh khắc chuyển từ con gái nhà mình sang vợ, dâu nhà người. Phụ nữ sắp cưới, hay mẹ có con gái sắp cưới, có khi mơ cảnh này với cảm xúc lẫn lộn.
Mơ được tặng gương, được ai đó trao chiếc gương cũ, gợi mong muốn được nhìn nhận, được trao lại một điều quý. Mơ đánh mất chiếc gương của mẹ gợi nỗi sợ đánh mất kỷ niệm.
Gương chiếu hậu, gương thang máy: những tấm gương thoáng qua
Không phải tấm gương nào trong mơ cũng là gương soi. Có người mơ thấy gương chiếu hậu xe máy, nhìn vào thấy có ai đó bám theo phía sau. Có người mơ thấy mình trong gương thang máy, đứng cùng những người lạ, ai cũng nhìn vào gương mà không nhìn nhau. Có người mơ thấy những ô cửa kính trên phố phản chiếu hình mình khi đi ngang.
Gương chiếu hậu gợi việc nhìn lại phía sau: chuyện cũ, người cũ, những gì mình đã bỏ lại. Thấy ai đó bám theo trong gương chiếu hậu gợi cảm giác quá khứ chưa buông mình, hoặc nỗi lo bị theo dõi. Người lái xe nhiều mơ thấy gương chiếu hậu thì đôi khi chỉ là chuyện của những giờ ngồi sau tay lái.
Gương thang máy, gương trên phố gợi những khoảnh khắc mình chợt thấy mình qua mắt người khác: vội vàng, mệt mỏi, khác với hình dung của mình. Giấc mơ có khi giữ lại đúng cái giật mình ấy, nhất là ở người đang bận rộn tới mức lâu rồi không thật sự nhìn mình.
Những tấm gương thoáng qua ít khi mang ý nghĩa nặng nề. Chúng giống những lời nhắc nhỏ: thỉnh thoảng hãy dừng lại, nhìn mình một chút, hỏi mình có ổn không.
Che gương khi nhà có tang và những tục quanh tấm gương
Nhiều nền văn hoá có tục che gương hoặc úp gương khi nhà có người mất, với nhiều lý do khác nhau tuỳ nơi. Một số gia đình người Việt cũng làm vậy. Người từng chứng kiến cảnh ấy có thể mơ thấy những tấm gương phủ vải trắng, và giấc mơ thường gắn với ký ức tang lễ.
Những tục ấy là một phần văn hoá, nên được tôn trọng và hiểu như cách mỗi nơi bày tỏ sự kính trọng với người đã khuất. Mơ thấy gương bị che không phải điềm báo nhà sắp có tang; giấc mơ thường đến với người đang nhớ một đám tang đã qua, hoặc đang lo cho sức khoẻ người già trong nhà.
Có người còn nghe dặn không nên đặt gương đối diện giường ngủ. Đó là một lời dặn quen trong nhiều nhà, có người tin, có người không; bài này không bàn chuyện bài trí nhà cửa. Điều đáng nói là: tấm gương trong phòng ngủ phản chiếu ánh sáng, bóng người khi mình mở mắt nửa đêm, có thể làm mình giật mình thật, và hình ảnh ấy dễ lọt vào giấc mơ.
Nếu tấm gương trong phòng làm bạn khó ngủ, đơn giản là kéo một tấm rèm che lại.
Câu tự hỏi, và khi nào nên để tâm
Vài câu để soi giấc mơ tấm gương vào đời mình:
- Tấm gương trong mơ là gương nào: nhà tắm, gương cũ của mẹ, hay một căn phòng gương?
- Mình nhìn thấy gì trong gương: chính mình, người khác, hay không gì cả?
- Gần đây mình có đang tự hỏi mình là ai, mình đang sống cho ai?
- Hình ảnh nào của mình vừa bị rạn, như tấm gương nứt?
- Có mối quan hệ nào mình mong "gương vỡ lại lành"?
Nên để tâm hơn khi giấc mơ soi gương không thấy mình đi kèm cảm giác ban ngày như mình không có thật, mọi thứ xung quanh xa lạ kéo dài, hoặc khi bạn soi gương liên tục, lo lắng quá mức về một khiếm khuyết trên cơ thể mà người khác không thấy. Những trải nghiệm này nên được nói với bác sĩ tâm thần hoặc nhà tâm lý lâm sàng.
Còn với trẻ nhỏ sợ gương vào ban đêm, cha mẹ nên che gương trong phòng con, bật đèn ngủ, và đừng kể chuyện ma gương cho con nghe trước giờ ngủ.
Câu hỏi thường gặp
Mơ thấy gương vỡ có phải xui xẻo không?
Lời đồn gương vỡ là xui đến từ phương Tây, còn người Việt lại có câu "gương vỡ lại lành" nói về hàn gắn. Hai lối đọc ngược nhau cho thấy đây là chuyện văn hoá, không phải dự báo. Về tâm lý, gương vỡ thường gợi hình ảnh về bản thân đang bị rạn.
Nằm mơ soi gương mà không thấy mình là sao?
Giấc mơ hay gắn với cảm giác lạc mất bản thân, sống theo kỳ vọng người khác quá lâu, hoặc sau một thay đổi lớn. Nó phổ biến và không phải điềm. Phim kinh dị xem trước khi ngủ cũng dễ khơi lên cảnh này.
Mơ thấy gương mờ, lau mãi không sạch có ý nghĩa gì?
Hình ảnh này gợi việc bạn đang không nhìn rõ chính mình, thường khi mệt mỏi kéo dài, không có lúc ngồi lại với bản thân. Một khoảng nghỉ ngắn để suy nghĩ có thể giúp mọi thứ sáng ra.
Mơ thấy bà, thấy mẹ trong gương là sao?
Thường là giấc mơ của sự nối tiếp: bạn nhận ra mình đang mang một phần của bà, của mẹ. Nếu người ấy đã khuất, đây là cách nỗi nhớ quay về dịu dàng, không có gì đáng sợ.
Mơ ở trong căn phòng đầy gương có ý nghĩa gì?
Giấc mơ gợi cảm giác bị nhìn từ mọi phía, hay gặp khi bạn đang ở vị trí bị chú ý. Gương méo mó gợi nỗi lo người khác nhìn mình sai lệch. Dùng mạng xã hội nhiều cũng dễ khơi lên giấc mơ này.
Mơ thấy gương bị che vải trắng có phải nhà sắp có tang?
Không phải. Che gương khi có tang là tục của nhiều nơi, và giấc mơ thường đến với người đang nhớ một đám tang đã qua hoặc lo cho người già trong nhà. Đây là nỗi lo, không phải lời báo.