Chiếc đồng hồ quả lắc treo trên tường phòng khách từng là tài sản của nhiều gia đình Việt: vỏ gỗ, mặt kính, quả lắc đồng đung đưa, mỗi tuần lên dây cót một lần, đến giờ thì đổ chuông "boong boong". Đêm khuya, cả nhà ngủ, chỉ còn tiếng tích tắc đều đặn. Ai lớn lên cùng tiếng đồng hồ ấy thường nhớ nó rất lâu.
Dân gian có nơi đọc mơ thấy đồng hồ chạy đều là mọi việc đúng nhịp, đồng hồ chết là việc bị ngưng trệ, đồng hồ chạy ngược là chuyện cũ quay lại. Người tin thì nghe cho biết, người không tin cũng chẳng mất gì.
Tâm lý học thấy ở đồng hồ một hình ảnh rất trực tiếp của thời gian và áp lực thời gian: hạn chót, tuổi tác, những gì đã qua không lấy lại được. Bài này khác bài đi làm muộn ở mục học hành và công việc: ở đây là chính chiếc đồng hồ, khi nó đứng, khi nó chạy ngược, khi mình không đọc được giờ, và khi nó là kỷ vật của một người.
Đồng hồ trong nhà Việt: quả lắc, báo thức, đeo tay
Mỗi thế hệ có một kiểu đồng hồ gắn với ký ức. Ông bà có đồng hồ quả lắc, đồng hồ để bàn có chuông. Bố mẹ có chiếc đồng hồ đeo tay là của hồi môn, quà cưới, có khi là thứ đắt nhất trong nhà một thời. Học sinh có đồng hồ báo thức reo inh ỏi mỗi sáng, có khi phải để trong chiếc bát sắt cho to tiếng.
Ngày nay, giờ giấc nằm trong điện thoại, và nhiều người không còn đeo đồng hồ. Nhưng đồng hồ vẫn có mặt ở khắp nơi: trên tường lớp học, trong phòng thi, ở nhà ga, sân bay, trên bảng điện tử. Nó là thứ nhắc người ta về thời gian một cách lặng lẽ mà liên tục.
Khi mơ thấy đồng hồ, hãy nhớ đó là đồng hồ nào: chiếc quả lắc nhà ông, chiếc đồng hồ của bố, đồng hồ trên tường phòng thi. Chiếc đồng hồ cụ thể thường cho biết giấc mơ đang chạm vào nỗi nhớ, hay vào một áp lực đang có.
Người làm việc theo ca, người bán hàng mở cửa sớm, người phải canh giờ uống thuốc cho người ốm, sống với đồng hồ chặt chẽ hơn ai hết, và giấc mơ của họ về đồng hồ thường rất thực.
Đồng hồ chết, đứng kim
Nhìn lên đồng hồ thấy kim đứng yên, quả lắc ngừng đưa, tiếng tích tắc im bặt. Hoặc đồng hồ đeo tay hết pin, dừng ở một giờ nào đó. Giấc mơ thường mang cảm giác lặng đi, lạ lùng.
Về tâm lý, đồng hồ chết gợi cảm giác thời gian ngừng lại: một giai đoạn trì trệ, chờ đợi mãi không có tin, một mối quan hệ không tiến không lùi. Người đang thất nghiệp, đang chờ kết quả điều trị, đang chờ giấy tờ, hay mơ cảnh đồng hồ không chạy. Nó cũng có thể gợi mong muốn ngược lại: muốn thời gian dừng lại, như muốn con đừng lớn nhanh, bố mẹ đừng già đi.
Có nơi giữ tục dừng đồng hồ khi nhà có người mất, như một cách đánh dấu khoảnh khắc. Người từng thấy tục ấy có thể mơ đồng hồ dừng gắn với ký ức tang lễ. Nhưng mơ thấy đồng hồ chết không có nghĩa nhà sắp có chuyện; sách giải mộng chép vậy, nhưng chẳng ai kiểm chứng được.
Nếu trong mơ bạn lên dây, thay pin, và đồng hồ chạy lại, giấc mơ mang cảm giác khởi động lại. Người vừa qua một giai đoạn trì trệ, bắt đầu làm lại, hay mơ thấy mình làm việc ấy.
Kim chạy ngược, chạy quá nhanh
Kim đồng hồ quay ngược chiều, mỗi lúc một nhanh, ngày tháng đảo về quá khứ. Hoặc kim chạy vùn vụt, một giờ trôi qua trong chớp mắt. Những giấc mơ này mang cảm giác chóng mặt, mất phương hướng.
Đồng hồ chạy ngược gợi mong muốn quay lại: trở về một thời đã qua, sửa một quyết định, gặp lại người đã mất. Người đang tiếc nuối, đang nhớ, hay mơ thấy thời gian đảo chiều. Giấc mơ cũng có thể gợi cảm giác mình đang thụt lùi: sức khoẻ, công việc, một mối quan hệ quay về chỗ cũ.
Kim chạy quá nhanh gợi cảm giác thời gian trôi tuột khỏi tay: con lớn quá nhanh, năm tháng đi vèo, việc chưa làm xong mà hạn đã tới. Người ở tuổi bốn mươi, năm mươi hay có cảm giác này, và giấc mơ ghi lại nó rất rõ.
Những giấc mơ này không báo trước gì. Chúng phản ánh mối quan hệ của mình với thời gian: tiếc cái đã qua, sợ cái sắp tới, hay mong cái hiện tại chậm lại.
Nhìn mãi mà không đọc được giờ
Một trải nghiệm rất nhiều người kể: trong mơ nhìn đồng hồ, cố đọc giờ, mà kim mờ, số nhảy, mỗi lần nhìn lại một giờ khác. Hoặc mặt đồng hồ có những con số lạ, không có kim. Người mơ sốt ruột, vì đang cần biết mấy giờ để kịp làm gì đó.
Đây là một đặc điểm khá phổ biến của giấc mơ: chữ và số thường không ổn định, khó đọc, đổi đi khi nhìn lại. Những người tập nhận biết mình đang mơ thậm chí dùng chính điều này để tự kiểm tra: nhìn đồng hồ hai lần, nếu giờ khác hẳn thì có lẽ mình đang mơ. Đây là chuyện của cách não vận hành trong giấc mơ, không phải điềm.
Về cảm xúc, không đọc được giờ gợi cảm giác không nắm được tình hình: không biết mình còn bao nhiêu thời gian, có kịp không. Người đang có nhiều hạn chót chồng chéo, hoặc không chắc về một mốc thời gian quan trọng, như ngày sinh của con, ngày hết hạn hợp đồng, dễ gặp giấc mơ này.
Nếu giấc mơ này lặp lại, việc ghi rõ các mốc thời gian ra giấy, lên lịch cụ thể, có khi giúp đầu óc bớt phải "canh giờ" trong lúc ngủ.
Tiếng tích tắc, chuông báo thức lọt vào giấc mơ
Âm thanh của đồng hồ thật rất hay đi vào giấc mơ. Tiếng tích tắc đều đặn của chiếc đồng hồ treo tường có thể thành tiếng bước chân, tiếng gõ cửa, tiếng mưa. Chuông báo thức reo có thể thành tiếng chuông trường, tiếng còi xe, tiếng điện thoại trong mơ, và người ta tỉnh dậy đúng lúc giấc mơ đang tới đoạn ấy.
Các nhà nghiên cứu giấc ngủ từ lâu đã ghi nhận hiện tượng kích thích bên ngoài, như âm thanh, ánh sáng, được lồng vào nội dung giấc mơ. Đây là một trong những lý do giấc mơ buổi sáng sớm hay có chuông, có tiếng gọi.
Một số người đặt nhiều báo thức liên tiếp, bấm tắt rồi ngủ lại nhiều lần. Những giấc ngủ ngắn chập chờn ấy thường đầy giấc mơ vụn, và người ta hay mơ thấy mình đã dậy, đã đi làm, rồi giật mình vì vẫn đang nằm. Thói quen này có thể làm buổi sáng mệt hơn.
Nếu tiếng tích tắc trong phòng làm bạn khó ngủ hoặc mơ nhiều, thử dời đồng hồ ra khỏi phòng ngủ. Một thay đổi nhỏ đôi khi làm đêm yên hơn hẳn.
Chiếc đồng hồ bên trong cơ thể
Nhiều người để ý mình hay tự tỉnh dậy vài phút trước khi chuông báo thức reo, nhất là khi đã dậy cùng một giờ suốt nhiều năm. Có người mơ thấy đồng hồ đúng vào lúc sắp tới giờ phải dậy. Đó là vì cơ thể có một nhịp ngày đêm riêng, chu kỳ gần hai mươi bốn giờ, điều chỉnh giờ buồn ngủ, giờ tỉnh táo, thân nhiệt, và nhiều thứ khác.
Khi nhịp ấy bị xáo trộn, như đi máy bay qua nhiều múi giờ, làm ca đêm, thức khuya cuối tuần rồi dậy sớm thứ Hai, người ta hay ngủ chập chờn và có những giấc mơ lộn xộn về giờ giấc: trễ giờ, nhầm ngày, đồng hồ hiện giờ lạ. Giấc mơ khi ấy phản ánh khá thật tình trạng của chiếc đồng hồ bên trong.
Người lo lắng về một giờ hẹn quan trọng vào sáng hôm sau, như chuyến bay sớm, buổi thi, thường ngủ không sâu, tỉnh dậy nhìn đồng hồ nhiều lần, và mơ thấy mình lỡ giờ. Đây là phản ứng rất phổ biến, không phải dấu hiệu gì xấu.
Giữ giờ đi ngủ và thức dậy đều đặn, kể cả cuối tuần, là cách đơn giản nhất để chiếc đồng hồ bên trong chạy êm, và cũng giúp những giấc mơ hối hả về thời gian thưa đi.
Chiếc đồng hồ của bố, của ông: kỷ vật
Nhiều gia đình giữ chiếc đồng hồ đeo tay của bố, của ông như kỷ vật. Dây da đã sờn, mặt kính trầy, có khi không còn chạy. Mơ thấy mình đeo chiếc đồng hồ ấy, hoặc thấy bố đang xem giờ trên chiếc đồng hồ ấy, thường là giấc mơ của nỗi nhớ.
Về tâm lý, đồng hồ của người đi trước gợi sự nối tiếp: mình đang mang thời gian của người ấy tiếp tục. Người con vừa đến tuổi bố mình ngày trước, vừa làm cha, làm mẹ, có khi mơ thấy chiếc đồng hồ kỷ vật, như một lời nhắc về vai trò mới.
Mơ làm mất chiếc đồng hồ kỷ vật gợi nỗi sợ đánh mất kỷ niệm, quên đi người đã khuất. Mơ chiếc đồng hồ cũ chạy lại sau nhiều năm đứng yên mang một cảm xúc ấm áp, như ký ức được đánh thức.
Những giấc mơ ấy không cần giải. Đôi khi việc đáng làm nhất là lấy chiếc đồng hồ ra lau, mang đi sửa, hoặc kể cho con cháu nghe câu chuyện của nó.
Tặng đồng hồ, mất đồng hồ và chuyện kiêng
Một số người kiêng tặng đồng hồ, do ảnh hưởng của một lối chơi chữ trong tiếng Hoa, nơi cụm "tặng đồng hồ" đọc gần giống "đưa tiễn người mất". Ở ta, nhiều người không để ý chuyện này, đồng hồ vẫn là món quà phổ biến dịp tốt nghiệp, cưới hỏi, mừng thọ.
Vì vậy, mơ được tặng đồng hồ với người biết tục kiêng có khi gây lo lắng. Lối lo ấy đến từ chơi chữ, chứ không phải vì giấc mơ biết trước chuyện gì. Về tâm lý, được tặng đồng hồ gợi việc được trao một trách nhiệm, một mốc thời gian mới, hoặc được ai đó nhắc nhở về thời gian.
Mất đồng hồ trong mơ gợi cảm giác mất kiểm soát thời gian: lịch trình đảo lộn, không biết mình đang ở đâu trong kế hoạch. Người vừa đổi việc, vừa có con, vừa chuyển nơi ở, nhịp sống bị xáo trộn, hay mơ mất đồng hồ.
Mơ mua đồng hồ mới, chọn mãi một chiếc vừa ý, có khi gợi mong muốn sắp xếp lại thời gian của mình, sống có nhịp hơn. Giấc mơ không khuyên mua sắm gì; nó chỉ phản ánh mong muốn ấy.
Câu tự hỏi, và khi nào nên để tâm
Vài câu để nối giấc mơ đồng hồ với đời mình:
- Chiếc đồng hồ trong mơ là của ai, ở đâu?
- Nó chạy đều, đứng yên, chạy ngược hay chạy quá nhanh?
- Gần đây mình có đang chạy theo hạn chót, hay đang chờ đợi một điều mãi chưa tới?
- Có thời gian nào trong quá khứ mình mong quay lại?
- Phòng ngủ của mình có tiếng đồng hồ, có nhiều báo thức làm giấc ngủ vụn không?
Nên để tâm hơn khi giấc mơ chạy đua với thời gian, trễ giờ, đồng hồ chạy vùn vụt lặp lại gần như mỗi đêm, kèm lo âu ban ngày, tim đập nhanh, khó tập trung kéo dài. Đó có thể là dấu hiệu căng thẳng đã vượt mức, và một cuộc nói chuyện với bác sĩ hoặc nhà tâm lý sẽ giúp bạn tìm cách giảm tải.
Người làm ca đêm, đổi ca liên tục, hay mơ thấy đồng hồ và lẫn lộn giờ giấc khi tỉnh dậy. Giữ giờ ngủ đều nhất có thể, phòng tối và yên khi ngủ ban ngày, sẽ giúp nhịp ngủ ổn định hơn.
Câu hỏi thường gặp
Mơ thấy đồng hồ chết có phải điềm xấu không?
Không có lý do để coi là điềm. Đồng hồ đứng kim thường gợi cảm giác thời gian ngừng lại, như một giai đoạn trì trệ, chờ đợi, hoặc mong muốn níu thời gian lại để con chậm lớn, bố mẹ chậm già.
Nằm mơ thấy đồng hồ chạy ngược là sao?
Hình ảnh này hay gắn với mong muốn quay lại một thời đã qua, sửa một quyết định, gặp lại người đã mất. Nó cũng có thể gợi cảm giác đang thụt lùi ở một việc nào đó.
Vì sao trong mơ nhìn đồng hồ mà không đọc được giờ?
Chữ và số trong giấc mơ thường không ổn định, đổi đi khi nhìn lại. Đây là đặc điểm phổ biến của giấc mơ, đến mức có người dùng nó để tự kiểm tra mình có đang mơ hay không.
Mơ thấy chiếc đồng hồ của bố đã mất có ý nghĩa gì?
Thường là giấc mơ của nỗi nhớ và sự nối tiếp, nhất là khi bạn vừa đến tuổi bố ngày trước hoặc vừa làm cha mẹ. Lau chùi, sửa lại chiếc đồng hồ ấy có khi là cách giữ kỷ niệm đẹp nhất.
Mơ được tặng đồng hồ có sao không?
Tục kiêng tặng đồng hồ đến từ một lối chơi chữ trong tiếng Hoa, không phải vì giấc mơ biết trước chuyện gì. Về tâm lý, được tặng đồng hồ gợi việc nhận một trách nhiệm hay một mốc thời gian mới.
Tiếng chuông báo thức có làm mình mơ thấy chuông không?
Có. Âm thanh bên ngoài như tiếng tích tắc hay chuông báo thức thường được lồng vào giấc mơ. Đặt nhiều báo thức rồi ngủ lại nhiều lần dễ tạo ra những giấc mơ vụn và làm buổi sáng mệt hơn.