"Mơ thấy dao có phải sắp có chuyện xấu không?" Câu hỏi này được gõ nhiều, thường vào sáng sớm, sau một giấc mơ để lại cảm giác bất an. Câu trả lời ngắn: không. Con dao là một trong những vật quen nhất trong nhà Việt, và giấc mơ về nó phần lớn rất đời thường.
Dân gian có nơi đọc mơ thấy dao sắc là việc dứt khoát, thuận; dao cùn, dao gãy là việc dây dưa; bị dao cứa là có lời qua tiếng lại. Tâm lý học không đồng ý với cách đọc một-đối-một như thế, vì cùng một con dao có thể là dụng cụ nấu ăn, có thể là nỗi sợ, tuỳ cảnh và tuỳ người.
Ở góc tâm lý, dao kéo gắn với việc cắt: cắt đứt, chia tách, tỉa bớt, quyết định. Nó cũng gắn với nguy hiểm và sự tự vệ. Bài này đi qua những cảnh hay gặp một cách bình tĩnh, không mô tả bạo lực, và có một phần dành cho những lúc giấc mơ về dao đi kèm những ý nghĩ đáng lo thật, cần được giúp đỡ ngay.
Con dao trong bếp Việt
Bếp nhà nào cũng có vài con dao: dao phay chặt gà, dao thái mỏng, dao gọt hoa quả, con dao nhọn mổ cá. Nhiều nhà còn giữ con dao cũ của bà, cán gỗ mòn, lưỡi mỏng dần sau mấy chục năm mài. Ở quê có dao rựa phát cỏ, dao quắm chặt củi, liềm cắt lúa.
Kéo cũng là vật quen: kéo may của mẹ, kéo cắt tóc, kéo cắt móng, kéo cắt giấy cho con làm thủ công. Mỗi chiếc kéo gắn với một việc và một người: mẹ ngồi bên máy khâu, ông thợ cắt tóc đầu ngõ, cô giáo dạy cắt dán.
Vì quá quen, dao kéo xuất hiện trong giấc mơ thường lấy từ chính căn bếp, chính ngăn kéo nhà mình. Người nội trợ, đầu bếp, người làm nghề may, thợ cắt tóc mơ thấy dao kéo gần như là chuyện nghề đi vào giấc ngủ.
Khi mơ thấy dao, hãy hỏi trước: con dao ấy đang ở đâu, trong tay ai, đang được dùng để làm gì. Một con dao đang thái hành trên thớt khác hẳn một con dao nằm sai chỗ, ở nơi không nên có dao.
Mài dao, dao cùn, dao gãy
Ngồi mài dao trên hòn đá mài, tiếng xoèn xoẹt đều đặn, thử lưỡi bằng ngón tay. Đây là hình ảnh rất quen của ông, của bố ở nhiều gia đình. Trong mơ, cảnh mài dao thường mang nhịp chậm, chuẩn bị.
Về tâm lý, mài dao gợi việc chuẩn bị cho một việc cần dứt khoát: một cuộc nói chuyện thẳng thắn, một quyết định đã đến lúc phải đưa ra, một kỹ năng cần rèn cho sắc. Người sắp bước vào kỳ thi, buổi phỏng vấn, cuộc thương lượng, có khi mơ thấy mình mài dao như đang mài chính mình.
Dao cùn, thái mãi không đứt, gợi cảm giác công cụ mình có không đủ cho việc mình phải làm: kiến thức chưa đủ, sức khoẻ không theo kịp, lời nói không đủ sức thuyết phục. Thái mãi không đứt cũng gợi những việc dây dưa mãi không dứt được.
Dao gãy giữa chừng gợi một chỗ dựa hỏng vào lúc cần, như người hứa giúp bỗng rút lui. Nếu trong mơ bạn tìm được con dao khác và làm tiếp, giấc mơ gợi khả năng xoay xở của chính bạn.
Bị dao cứa, đứt tay khi nấu ăn
Đang thái rau thì lỡ tay cứa vào ngón, hoặc chạm vào lưỡi dao trong ngăn kéo. Giấc mơ thường dừng ở cảm giác giật mình, nhói đau, hơn là chi tiết vết thương.
Về tâm lý, tự làm đứt tay gợi cảm giác vụng về, sơ ý, sợ mình làm hỏng việc vì vội. Người đang làm quá nhiều việc cùng lúc, đầu óc không tập trung, hay mơ những tai nạn nhỏ kiểu này. Nó cũng có thể gắn với cảm giác mình tự làm tổn thương mình bằng chính việc mình làm: nói một lời rồi hối, nhận một việc quá sức.
Dân gian có nơi bảo mơ bị dao cứa là sắp có lời qua tiếng lại, có cãi vã nhỏ. Đó là lối đọc của lời truyền ở một số vùng, nghe cho biết vậy thôi.
Còn ngoài đời, tay đứt khi nấu ăn thì rửa sạch dưới vòi nước, ấn giữ bằng gạc sạch cho cầm máu; vết cắt sâu, máu không ngừng sau vài phút ấn, hoặc ngón tay tê, không cử động được thì cần đến cơ sở y tế. Đây là lời nhắc thật, không liên quan giấc mơ.
Cầm dao trong tay mà không biết để làm gì
Một số người mơ thấy mình đang cầm một con dao, đứng giữa nhà, không nhớ cầm để làm gì. Cảm giác bối rối, có khi hơi sợ chính mình. Giấc mơ kiểu này khiến nhiều người lo lắng khi tỉnh dậy.
Về tâm lý, cầm dao mà không rõ mục đích thường gợi một năng lượng chưa có chỗ dùng: một cơn bực bội chưa nói ra, một quyết tâm chưa biết đặt vào đâu, một nhu cầu tự vệ trước điều mình chưa gọi tên được. Giấc mơ không có nghĩa bạn muốn làm hại ai; nó cho thấy có một cảm xúc mạnh đang tìm hướng.
Người đang giận ai đó mà phải nén lại, như giận bố mẹ, giận sếp, giận bạn đời, có khi gặp giấc mơ này. Nói ra cơn giận một cách bình tĩnh, viết nó ra giấy, hoặc vận động cho mệt, thường giúp cảm xúc ấy có chỗ thoát lành mạnh.
Nếu ở đây bạn nhận ra mình không chỉ mơ mà cả lúc thức cũng có những ý nghĩ muốn làm hại người khác hoặc chính mình, đừng đọc tiếp như đọc giải mộng. Hãy xem phần cuối bài.
Người khác cầm dao trong giấc mơ
Thấy một người khác cầm dao, có khi người lạ, có khi người quen, là cảnh dễ gây sợ. Phần lớn giấc mơ kiểu này kết thúc trước khi có chuyện gì xảy ra; người mơ tỉnh dậy với cảm giác bị đe doạ.
Thuyết mô phỏng mối đe doạ của Revonsuo cho rằng giấc mơ có thể là nơi tâm trí "tập dượt" phản ứng trước nguy hiểm. Những giấc mơ có người cầm dao, bị đe doạ, rất gần với nhóm giấc mơ bị đuổi; chúng phổ biến, và thường phản ánh cảm giác không an toàn hơn là lời báo trước.
Nếu người cầm dao là người quen, giấc mơ có khi gắn với cảm giác người đó đang có thể làm mình tổn thương, bằng lời nói, bằng quyết định. Người cầm dao là người thân đang giận mình gợi nỗi sợ bị họ "cắt" khỏi tình thương.
Người từng trải qua bạo lực thật, từng bị đe doạ bằng dao, mơ lại cảnh ấy nhiều lần là phản ứng sau sang chấn, không phải lỗi của họ. Những giấc mơ ấy cần được chia sẻ với người tin cậy và với chuyên gia, để nỗi sợ được xử lý chứ không bị dồn nén.
Chiếc kéo: cắt vải, cắt tóc, cắt đứt sợi dây
Kéo trong mơ thường làm một việc cụ thể. Cắt vải may áo gợi sự tạo hình, chuẩn bị cho một điều mới. Cắt tóc, cắt bỏ phần tóc dài, gợi mong muốn đổi mới, bỏ bớt cái cũ; nhiều phụ nữ sau chia tay ra tiệm cắt tóc ngắn, và giấc mơ có khi mượn đúng hành động ấy.
Cắt đứt một sợi dây, một sợi chỉ, một dải ruy băng là hình ảnh rất rõ của việc cắt đứt: chấm dứt một mối quan hệ, rời một nơi, dừng một thói quen. Cảm giác khi cắt, nhẹ nhõm hay day dứt, cho biết mình đã sẵn sàng với việc chia tách ấy chưa.
Cắt mà kéo không ăn, vải trượt, dây không đứt, gợi những chuyện muốn dứt mà chưa dứt được. Người đang cố rời một mối quan hệ không lành mạnh, cố bỏ một thói quen, hay mơ cảnh này.
Cắt băng khánh thành, cắt bánh sinh nhật lại là những cảnh vui, gắn với khởi đầu và mừng vui. Không phải chiếc kéo nào trong mơ cũng là cắt đứt.
Người làm nghề dùng dao mỗi ngày
Có những người cầm dao, cầm kéo nhiều giờ mỗi ngày: đầu bếp nhà hàng, người bán thịt ngoài chợ, thợ may, thợ cắt tóc, người làm vườn tỉa cây, người làm cá ở cảng. Với họ, mơ thấy dao kéo gần như là chuyện nghề tiếp diễn trong giấc ngủ, chẳng mang theo nỗi sợ nào.
Giấc mơ nghề thường đầy chi tiết cụ thể: dao không đủ sắc khi khách đông, kéo kẹt khi đang cắt dở mái tóc, cắt nhầm một đường trên tấm vải đắt tiền. Những giấc mơ này phản ánh áp lực làm đúng, làm nhanh, không được sai, của những nghề đòi tay nghề cao. Người mới vào nghề, đang học việc, hay mơ cắt hỏng nhiều hơn người lâu năm.
Thuyết liên tục trong nghiên cứu giấc mơ cho rằng nội dung giấc mơ nối tiếp những gì chiếm tâm trí lúc thức. Ai dành tám tiếng mỗi ngày với con dao thì mơ thấy nó là chuyện tự nhiên, không cần tìm nghĩa xa.
Nếu bạn làm nghề này và hay mơ thấy mình bị thương vì dao, có khi đó là nỗi lo an toàn lao động có thật. Găng tay chống cắt, dao luôn sắc (dao cùn mới dễ trượt), thớt kê chắc, là những điều người trong nghề hay nhắc nhau.
Kiêng tặng dao kéo và những tục quanh vật sắc
Nhiều người Việt kiêng tặng dao, kéo cho nhau, vì sợ "cắt đứt" tình cảm. Có nơi kiêng đưa dao bằng mũi chĩa về người nhận, phải đưa cán. Có nơi kiêng để dao trên bàn thờ, kiêng cắt móng tay ban đêm. Những tục ấy vừa là phép lịch sự, vừa là cách giữ an toàn trong nhà.
Vì vậy, mơ được ai tặng dao, tặng kéo có khi làm người mơ lo lắng, sợ mất một mối quan hệ. Lối đọc ấy đến từ chơi chữ của tục kiêng, nghe để hiểu nỗi lo của mình chứ không phải lời báo trước ai sẽ rời đi.
Đánh rơi dao, dao rơi cắm xuống sàn cũng có những lời đồn ở vài nơi. Mỗi nơi nói một khác, và chẳng ai đếm xem lời nào đúng.
Điều hữu ích hơn là chuyện an toàn ngoài đời: nhà có trẻ nhỏ thì cất dao kéo ở chỗ cao hoặc ngăn có chốt, không để dao trên mép bàn, dạy trẻ lớn hơn cách cầm kéo đúng, đưa dao bằng cán. Những thói quen nhỏ ấy giúp nhà an toàn hơn mọi lời kiêng.
Câu tự hỏi, và khi nào cần tìm trợ giúp ngay
Vài câu để soi giấc mơ về dao kéo vào đời mình:
- Con dao, chiếc kéo trong mơ đang ở đâu, trong tay ai, dùng để làm gì?
- Có điều gì mình đang cần cắt bỏ, dứt khoát, hoặc đang muốn mà chưa dám?
- Có cơn giận nào mình đang nén mà chưa có chỗ nói ra?
- Có ai đang làm mình thấy bị đe doạ, bị tổn thương?
- Nhà mình đã cất dao kéo an toàn khỏi tầm tay trẻ nhỏ chưa?
Phần lớn giấc mơ về dao kéo là giấc mơ đời thường. Nhưng nếu giấc mơ đi kèm những ý nghĩ lúc thức muốn làm hại chính mình hoặc người khác, hoặc bạn thấy mình khó kiềm chế được cơn giận đến mức sợ hãi, đây không còn là chuyện giải mộng. Hãy nói ngay với một người thân đang ở gần, cất vật sắc ra xa, và đến cơ sở y tế hoặc phòng cấp cứu gần nhất. Những ý nghĩ ấy có thể được giúp, và bạn không phải chịu một mình.
Nếu giấc mơ bị đe doạ bằng dao lặp lại sau một lần bị bạo lực thật, kèm giật mình, sợ ra đường, mất ngủ, hãy tìm gặp bác sĩ tâm thần hoặc nhà tâm lý có kinh nghiệm về sang chấn.
Câu hỏi thường gặp
Mơ thấy dao có phải điềm xấu không?
Không. Con dao là vật quen trong bếp, và giấc mơ về dao phần lớn rất đời thường. Về tâm lý, dao kéo gắn với việc cắt bỏ, dứt khoát, quyết định, hoặc với cảm giác cần tự vệ, tuỳ cảnh trong mơ.
Nằm mơ bị dao cứa đứt tay là sao?
Giấc mơ hay gắn với cảm giác vụng về, sơ ý khi làm quá nhiều việc cùng lúc, hoặc tự làm mình tổn thương bằng một lời nói, một việc nhận quá sức. Lời đồn sắp có cãi vã chỉ là lối đọc của vài vùng.
Mơ thấy mình cầm dao mà không biết để làm gì có đáng lo?
Giấc mơ thường cho thấy một cảm xúc mạnh như giận dữ hay quyết tâm đang tìm hướng, không có nghĩa bạn muốn làm hại ai. Nếu lúc thức bạn có ý nghĩ làm hại người khác hay chính mình, hãy tìm trợ giúp ngay.
Mơ thấy người khác cầm dao đe doạ mình là sao?
Đây là giấc mơ phổ biến về cảm giác không an toàn, gần với nhóm giấc mơ bị đuổi. Nếu bạn từng bị đe doạ thật và giấc mơ lặp lại, đó là phản ứng sau sang chấn và nên được chuyên gia hỗ trợ.
Mơ được tặng dao kéo có phải sắp mất tình cảm?
Lo lắng ấy đến từ tục kiêng tặng dao kéo vì sợ "cắt đứt". Đây là chơi chữ của tục lệ, không phải lời báo. Giấc mơ có khi chỉ phản ánh nỗi lo về một mối quan hệ bạn đang trân trọng.
Mơ dùng kéo cắt đứt sợi dây có ý nghĩa gì?
Hình ảnh này rất gần với việc chấm dứt một điều gì đó, như một mối quan hệ, một thói quen hay một nơi chốn. Cảm giác nhẹ nhõm hay day dứt khi cắt cho biết bạn đã sẵn sàng hay chưa.