Mơ thấy đi du học thường là giấc mơ về một phiên bản khác của chính mình: người được học thêm, được thử sống ở nơi mới, được bắt đầu lại. Dân gian xem giấc mơ đi xa để học là dấu hiệu chí hướng mở rộng, có quý nhân nâng đỡ; còn mơ lỡ chuyến, bị trả về thì bị coi là việc lớn còn trắc trở. Đó là những cách hiểu truyền miệng mang tính tham khảo, không phải lời báo trước chuyện hồ sơ hay học bổng.
Tâm lý học giấc mơ đọc giấc mơ du học theo hai mạch. Với người đang chuẩn bị đi thật, đây chủ yếu là giấc mơ "diễn tập": não đem những tình huống đáng lo ra chạy thử trong đêm. Với người không có kế hoạch đi đâu, giấc mơ du học hay chở một mong muốn đổi mới, thoát khỏi nhịp sống quen thuộc, hoặc nỗi tiếc một cơ hội đã qua.
Phần dưới đi qua các biến thể thường gặp, giấc mơ của người sắp đi, của người đang ở xa, của cha mẹ có con đi học nước ngoài, và lúc nào nỗi nhớ nhà trong mơ cần được quan tâm thật.
Các biến thể của giấc mơ du học
Mỗi chi tiết trong giấc mơ nghiêng về một nỗi lo hoặc một mong muốn khác nhau. Cột dân gian ghi lại cách hiểu truyền miệng để tham khảo:
| Tình huống trong mơ | Cách hiểu dân gian | Góc nhìn tâm lý |
|---|---|---|
| Kéo vali lên máy bay, háo hức | Chí hướng được mở rộng | Mong muốn đổi mới, sẵn sàng cho một giai đoạn khác |
| Ra sân bay thì lỡ chuyến, quên hộ chiếu | Việc lớn còn trở ngại | Lo khâu chuẩn bị; sợ một sơ suất nhỏ làm hỏng kế hoạch lớn |
| Ngồi trong lớp, không hiểu giảng viên nói gì | Gặp người khó hiểu, cần kiên nhẫn | Sợ bị lạc lõng, sợ năng lực ngôn ngữ chưa đủ, sợ bị xem là chậm |
| Ở ký túc xá xứ lạ, nhớ nhà, khóc | Mộng ngược: sắp có tin vui từ người thân | Nỗi nhớ và cảm giác cô đơn có thật; cần một chỗ dựa ở nơi mới |
| Bị từ chối thị thực, bị trả về | Đường đi chưa thông | Sợ thất bại trước mặt gia đình; lo bị đánh giá là không đủ điều kiện |
| Học xong về nước, không ai nhận ra mình | Đổi thay nhiều sau chuyến đi | Lo bị xa cách sau thời gian ở xa; sợ mình "lạc nhịp" với người thân |
| Con hoặc em mình đi du học | Nhà có người đi xa làm ăn, học hành | Nỗi lo buông tay; mong người mình thương an toàn ở nơi mình không với tới |
Cảnh sân bay, vali, thủ tục là những hình ảnh rất "dễ mượn" vì ai cũng từng thấy, dù chưa đi đâu. Chi tiết cần đọc kỹ thường là cảm xúc khi đứng ở cửa ra máy bay: náo nức hay sợ hãi, muốn đi hay muốn quay về.
Người đang chuẩn bị hồ sơ: giấc mơ như một buổi diễn tập
Nhà tâm lý học Antti Revonsuo năm 2000 đưa ra thuyết mô phỏng mối đe doạ: giấc mơ, nhất là giấc mơ đáng sợ, có thể là cách não tập dượt các tình huống nguy hiểm để ứng phó tốt hơn khi gặp thật. Thuyết này còn được tranh luận, nhưng nó giải thích khá gọn vì sao người sắp đi du học hay mơ thấy đúng những thứ họ sợ nhất: lỡ chuyến bay, mất giấy tờ, không nói được tiếng, không tìm được chỗ ở.
Nếu bạn đang trong mùa nộp hồ sơ, phỏng vấn, chờ kết quả, mơ thấy những cảnh như vậy là chuyện rất thường. Cách dùng giấc mơ cho có ích là lấy nó làm danh sách kiểm tra: mơ quên hộ chiếu, sáng ra xem lại hạn hộ chiếu; mơ không nói được tiếng, xem lại kế hoạch học ngoại ngữ; mơ không có chỗ ở, hỏi trường về ký túc xá. Giấc mơ không dự báo chuyện gì sẽ hỏng, nhưng có thể nhắc bạn chỗ nào mình chưa yên tâm.
Ngược lại, đừng để giấc mơ xấu làm bạn chùn bước. Một giấc mơ bị từ chối thị thực không phải dấu hiệu nên bỏ kế hoạch; nó chỉ cho thấy bạn đang coi trọng kế hoạch đó.
Ba nỗi sợ hay gặp nhất trong giấc mơ du học
Lỡ chuyến bay. Đứng ở cửa ra máy bay nhìn cánh cửa đóng lại, chạy mãi không tới quầy, đồng hồ nhảy nhanh bất thường. Đây là phiên bản "trễ giờ" quen thuộc của mọi giấc mơ lo âu, chỉ khác là cái giá của sự trễ ở đây rất lớn: một năm học, một học bổng, kỳ vọng của cả nhà. Giấc mơ thường đậm nhất trong tuần trước ngày bay, khi lịch trình dày và bạn sợ bỏ sót.
Mất giấy tờ. Lục vali không thấy hộ chiếu, thư mời nhập học biến mất, ví rơi đâu không biết. Giấy tờ trong mơ là biểu tượng của "tư cách" để được đi, được ở. Người đang hoàn thiện hồ sơ, chờ thị thực hay làm thủ tục gia hạn cư trú thường mơ kiểu này. Sáng ra kiểm lại một lượt giấy tờ, chụp bản sao lưu trữ riêng, là cách đơn giản để giấc mơ bớt quay lại.
Câm lặng giữa lớp học. Giảng viên hỏi, cả lớp quay lại nhìn, bạn mở miệng mà không ra tiếng, hoặc nói ra thứ tiếng không ai hiểu. Nỗi sợ này sâu hơn chuyện ngoại ngữ: đó là sợ bị đánh giá thấp vì không diễn đạt được điều mình biết. Nhiều du học sinh giỏi chuyên môn vẫn mang giấc mơ này suốt năm đầu, và nó thường nhạt dần khi họ có vài người bạn để luyện nói hằng ngày mà không sợ sai.
Người đang ở xa: nỗi nhớ nhà đi vào giấc ngủ
Du học sinh năm đầu thường kể mơ thấy bữa cơm nhà, con hẻm trước nhà, giọng mẹ gọi dậy, rồi tỉnh dậy trong căn phòng lạ với cảm giác hụt hẫng. Đây là biểu hiện quen thuộc của nỗi nhớ nhà, thứ hầu như ai sống xa lần đầu cũng trải qua. Giấc mơ không làm nỗi nhớ nặng thêm; nó chỉ cho thấy nỗi nhớ đang có mặt.
Một kiểu giấc mơ khác cũng hay gặp ở người đã đi được một thời gian: mơ về nhà nhưng mọi thứ đã khác, người thân không nhận ra, đường quen đổi hướng. Giấc mơ này phản ánh cảm giác "ở giữa", không còn hoàn toàn thuộc về nơi cũ mà chưa thật sự thuộc về nơi mới. Các nhà nghiên cứu về người di cư và du học sinh mô tả trạng thái này khá kỹ, và nó thường nhẹ dần khi người ta xây được mối quan hệ ở cả hai phía.
Những việc nhỏ có ích: giữ lịch gọi điện đều đặn về nhà nhưng không quá dày, nấu một món quen mỗi tuần, tham gia một nhóm sinh hoạt ở trường để có bạn cùng cảnh, giữ giờ ngủ ổn định dù lệch múi giờ với gia đình.
Khi người mơ là cha mẹ có con đi du học
Mơ con lạc ở sân bay hay thành phố lạ. Đây là giấc mơ phổ biến của cha mẹ trong những tuần đầu con đi. Nó phản ánh việc bạn không còn thấy con mỗi ngày, không biết con đang ở đâu, ăn gì. Giấc mơ nói về nỗi lo của bạn, không phải chuyện đang xảy ra với con.
Mơ con gọi về mà không nghe rõ. Hình ảnh đường truyền chập chờn, tiếng nói đứt quãng rất hay gặp. Nó gắn với khoảng cách và sự lệch giờ; đôi khi là mong muốn được nghe con chia sẻ thật lòng hơn những cuộc gọi ngắn.
Mơ con trở về, đã khác đi nhiều. Cha mẹ sợ con lớn lên ở một môi trường mình không hiểu. Đó là nỗi lo chính đáng, và cách đáp lại tốt nhất là tò mò về đời sống mới của con thay vì so sánh với ngày xưa.
Nên kể cho con nghe không. Không cần kể chi tiết giấc mơ đáng sợ khiến con thêm áp lực. Một lời hỏi thăm "dạo này con ngủ có ngon không, có ai để nói chuyện không" thường đủ để hai bên thấy gần hơn.
Câu tự hỏi sau giấc mơ du học
Dù bạn có kế hoạch đi học xa hay không, mấy câu dưới giúp nối giấc mơ với điều đang diễn ra trong đời:
- Mình đang muốn học thêm điều gì, ở đâu, và điều gì đang giữ mình lại?
- Trong mơ, mình rời đi vì háo hức hay vì muốn thoát khỏi một điều gì?
- Cảnh đáng sợ nhất trong giấc mơ có tương ứng với một khâu chuẩn bị nào mình chưa làm không?
- Có ai trong đời thật mình mong được họ ủng hộ khi bước một bước lớn?
- Nếu đã từng có cơ hội đi học xa mà bỏ lỡ, mình còn tiếc điều gì cụ thể: kiến thức, trải nghiệm, hay sự tự lập?
Với người không có kế hoạch đi đâu, câu đầu tiên thường quan trọng nhất. Giấc mơ du học đôi khi chỉ là lời nhắc rằng bạn đang khát được học, và một khoá học buổi tối hay một môn ngoại ngữ mới có thể đáp ứng phần nào điều đó ngay tại chỗ.
Khi nào nỗi lo trong giấc mơ cần được quan tâm thật
Giấc mơ du học đáng để tâm khi nó lặp lại thành ác mộng nhiều đêm trong tuần, kèm mất ngủ, chán ăn, khó tập trung. Với du học sinh, dấu hiệu cần chú ý là nỗi nhớ nhà kéo dài nhiều tuần không nhẹ đi, ngại ra khỏi phòng, bỏ lớp, mất hứng thú với mọi thứ. Đó có thể là dấu hiệu của trầm cảm hoặc rối loạn lo âu, và cần được hỗ trợ sớm.
Hầu hết trường đại học ở nước ngoài có bộ phận hỗ trợ tâm lý dành cho sinh viên, thường miễn phí hoặc chi phí thấp. Đừng ngại tìm đến; ở nhiều nơi, sinh viên quốc tế là nhóm dùng dịch vụ này khá nhiều. Nói chuyện với gia đình, bạn bè đồng hương cũng là một chỗ dựa. Nếu có ý nghĩ làm hại bản thân, cần tìm trợ giúp ngay lập tức từ người bên cạnh hoặc dịch vụ cấp cứu tại nơi bạn đang sống.
Với người ở nhà, nếu giấc mơ về con em ở xa khiến bạn lo đến mất ngủ dài ngày, hãy chia sẻ với người trong nhà và cân nhắc gặp bác sĩ. Lo cho người thân là tình thương, nhưng lo tới mức kiệt sức thì không giúp được ai.
Câu hỏi thường gặp
Mơ thấy đi du học có phải sắp được đi thật không?
Không có cơ sở để coi giấc mơ là lời báo trước. Dân gian đọc giấc mơ đi xa học hành theo hướng tốt, nhưng đó là truyền miệng. Về tâm lý, giấc mơ cho thấy bạn đang nghĩ nhiều về việc học thêm hoặc muốn thay đổi môi trường sống.
Mơ bị từ chối thị thực trước ngày phỏng vấn có nên lo?
Đây là giấc mơ rất thường gặp của người sắp phỏng vấn, phản ánh nỗi lo chứ không phải kết quả. Dùng nó như lời nhắc xem lại hồ sơ, luyện trả lời câu hỏi, chuẩn bị giấy tờ. Ngủ đủ đêm trước buổi phỏng vấn có ích hơn việc nghĩ về giấc mơ.
Đã ba mươi tuổi, có gia đình mà vẫn mơ đi du học thì sao?
Giấc mơ có thể chở mong muốn được học tiếp, được trải nghiệm điều mới, hoặc nỗi tiếc một cơ hội cũ. Không nhất thiết phải đi nước ngoài; nhiều người đáp ứng mong muốn đó bằng chương trình học từ xa, khoá học ngắn hạn hay học ngoại ngữ.
Du học sinh hay mơ thấy nhà, có phải là đang trầm cảm?
Mơ thấy nhà là biểu hiện bình thường của nỗi nhớ, không phải dấu hiệu bệnh. Chỉ nên để ý khi kèm buồn chán kéo dài nhiều tuần, mất ngủ, bỏ học, mất hứng thú với mọi thứ. Khi đó hãy tìm bộ phận hỗ trợ tâm lý của trường.
Mơ thấy mình học ở trường nước ngoài rất đẹp nhưng không quen ai, có ý nghĩa gì?
Hình ảnh trường đẹp mà cô đơn thường nói về khoảng cách giữa điều mình mong và cảm giác thuộc về. Bạn có thể đang ở một môi trường tốt nhưng chưa có kết nối thân thiết, hoặc lo rằng thành công sẽ làm mình xa người cũ.
Giấc mơ du học khác giấc mơ đi du lịch ở chỗ nào?
Giấc mơ du lịch thường xoay quanh chuyến đi: hành lý, đường đi, cảnh đẹp, lạc đường. Giấc mơ du học nhấn vào việc học, ngôn ngữ, sống lâu ở nơi mới và cảm giác thuộc về. Cùng là đi xa nhưng mối bận tâm phía sau khác nhau.