Núi lửa trong mơ thường là hình ảnh của một áp lực bị nén lâu ngày, trong mình hoặc trong người bên cạnh, đang đến lúc không giữ được nữa. Nó có thể là cơn giận chưa nói ra, một nỗi uất ức tích từ nhiều tháng, hoặc một thay đổi lớn mà mình biết sẽ đến nhưng cứ trì hoãn.
Ngay sau câu trả lời ấy là một chi tiết làm giấc mơ đổi nghĩa hẳn: núi lửa trong mơ đang ngủ yên, đang bốc khói, đang phun trào hay đã tắt từ lâu? Và mình đứng ở đâu: chạy trốn, đứng xem từ xa, hay chính mình là người đứng trên miệng núi? Người mơ thấy núi lửa phun mà bình thản ngắm thường đang ở một tâm trạng rất khác người bị dung nham đuổi theo.
Sách giải mộng cổ của người Việt không có mục núi lửa, vì đất nước ta không có núi lửa đang hoạt động. Những gì đọc được trên mạng chủ yếu dịch từ nguồn nước ngoài. Bài này đặt hình ảnh núi lửa cạnh đời sống thật của người Việt, rồi đi qua từng cảnh hay gặp và cách tự đọc.
Núi lửa thật: áp lực tích dưới lòng đất
Núi lửa hình thành ở nơi đá nóng chảy từ sâu trong lòng đất, gọi là magma, tìm được đường lên mặt đất. Magma cùng khí hoà tan trong nó tích tụ dần trong các khoang dưới núi. Khi áp lực vượt quá sức giữ của lớp đá phía trên, núi lửa phun trào: có khi là dòng dung nham chảy chậm, có khi là một vụ nổ đẩy tro bụi lên rất cao. Nhiều núi lửa im lặng hàng trăm năm rồi mới hoạt động trở lại, và chính sự im lặng dài ấy làm người ta lơ là.
Việt Nam không có núi lửa đang hoạt động, nhưng có dấu tích núi lửa đã tắt từ rất lâu. Ngọn Chư Đăng Ya ở Gia Lai là một miệng núi lửa cũ, mùa thu nở vàng hoa dã quỳ và thành điểm đến quen của dân mê chụp ảnh. Đảo Lý Sơn ngoài khơi Quảng Ngãi hình thành từ hoạt động núi lửa, với những vách đá đen và miệng núi phủ cỏ. Đất đỏ bazan của Tây Nguyên, nơi trồng cà phê, hồ tiêu, cũng là kết quả của những đợt phun trào xa xưa.
Những chi tiết thật này hay đi vào giấc mơ hơn ta nghĩ. Người vừa du lịch Lý Sơn hay leo Chư Đăng Ya về dễ mơ thấy đứng trên miệng núi lửa. Người làm vườn cà phê ở Tây Nguyên nghe ông bà kể về "đất núi lửa" từ nhỏ. Còn đa số người thành phố biết núi lửa qua phim thảm hoạ và phim tài liệu, nơi dung nham đỏ rực luôn là hình ảnh gây ấn tượng mạnh nhất.
Giận sôi gan, nóng như lửa: tiếng Việt đã gợi sẵn cách đọc
Tiếng Việt có rất nhiều cách nói đem cơn giận gắn với nhiệt và áp lực: "giận sôi máu", "nóng mặt", "tức điên", "nén giận", "nuốt cục tức", "giận dồn ứ". Người ta nói một người hiền lành mà nổi giận là "tức nước vỡ bờ". Những cách nói ấy cho thấy trong tâm thức chung, cơn giận là một thứ nóng, bị đè nén, và có lúc sẽ trào ra. Núi lửa là hình ảnh trọn vẹn nhất của điều đó, nên không lạ khi giấc mơ chọn nó.
Tâm lý học không có bảng tra "núi lửa nghĩa là giận". Nhưng những người nghiên cứu nội dung giấc mơ theo thuyết liên tục nhận thấy cảm xúc trong mơ thường khớp với mối bận tâm lúc thức. Một người đang phải nhịn sếp nhiều tuần, một người vợ chịu đựng những lời chê bai trong gia đình chồng, một học sinh bị bạn trêu chọc mà không dám nói, đều có thể mơ thấy một ngọn núi bốc khói rồi phun lửa.
Cũng cần nói thêm: không phải cơn giận nào cũng là của chính mình. Có người mơ thấy núi lửa khi sống cạnh một người hay nổi nóng, luôn phải dè chừng xem "hôm nay có nổ không". Lúc ấy núi lửa là người kia, và cảm xúc chính của giấc mơ là cảnh giác, sợ hãi, chứ không phải giận dữ.
Các cảnh núi lửa trong mơ và cách đọc
Bảng dưới gom những cảnh hay được kể. Cột giữa là lời truyền trên các trang giải mộng, lối đọc này chỉ có trong lời truyền, mỗi nơi một kiểu; cột cuối là câu hỏi tâm lý gợi ra.
| Cảnh trong mơ | Lời truyền hay gặp | Góc tâm lý gợi ra |
|---|---|---|
| Núi lửa bốc khói, rung nhẹ, chưa phun | Sắp có biến động | Một chuyện đang âm ỉ, mình cảm thấy nó sắp tới hạn |
| Núi lửa phun trào dữ dội | Có tranh chấp, xáo trộn | Cảm xúc dồn nén đã lâu, cần được nói ra theo cách an toàn |
| Dung nham chảy về phía mình, chạy trốn | Gặp rắc rối, phải tránh | Né tránh một cuộc đối đầu, sợ cơn giận của ai đó |
| Đứng xa ngắm núi lửa phun, thấy đẹp | Vượt qua sóng gió | Quan sát một biến động mà mình không bị cuốn vào, đôi khi là sự giải toả |
| Tro bụi phủ kín nhà cửa, cây cối | Làm ăn trì trệ | Hậu quả kéo dài sau một trận cãi vã, một quyết định lớn |
| Đứng trên miệng núi lửa đã tắt, có hồ nước | Chuyện cũ qua rồi | Nhìn lại một giai đoạn từng dữ dội, nay đã nguội |
| Núi lửa phun ngay trong thành phố, giữa nhà | Không có lời giải thống nhất | Áp lực nằm ngay trong đời sống hằng ngày: gia đình, chỗ làm |
Khi đọc bảng, nên chú ý cột cuối và cảm xúc của chính bạn trong mơ. Hai người cùng mơ thấy dung nham, một người hoảng loạn và một người thấy nhẹ nhõm, đang nói về hai chuyện khác nhau.
Khi cơ thể nóng lên: phòng bức, sốt và cảm giác nóng rát lọt vào giấc mơ
Trước khi tìm ý nghĩa sâu xa, nên xem lại một nguồn rất đời thường của giấc mơ núi lửa: cơ thể đang nóng. Những đêm mùa hè mất điện, phòng kín không có quạt, chăn quá dày, ngủ sát người khác, đều làm thân nhiệt khó hạ. Não đang ngủ vẫn nhận tín hiệu ấy và có khi dệt nó thành hình ảnh nóng nhất mà nó biết: lửa, dung nham, mặt đất bốc khói. Người tỉnh dậy sau giấc mơ núi lửa với mồ hôi ướt lưng áo nên thử chỉnh lại phòng ngủ trước đã.
Lúc sốt cũng vậy. Giấc mơ khi sốt thường kỳ lạ và nhiều màu đỏ, nhiều cảm giác nóng rát; dung nham là một trong những hình ảnh hay được kể. Một số người bị ợ nóng, trào ngược khi nằm sau bữa tối muộn cũng mơ thấy lửa thiêu trong ngực hay khói cay trong cổ. Giấc mơ không chẩn đoán được bệnh gì, nhưng nếu ợ nóng, đau rát sau xương ức hay sốt kéo dài là chuyện thường xuyên, đó là việc để hỏi bác sĩ chứ không phải để giải mộng.
Phân biệt hai nguồn này khá dễ: giấc mơ do cơ thể nóng thường đến đột ngột trong một đêm nóng bức và không lặp lại khi phòng đã mát; giấc mơ núi lửa gắn với cảm xúc thì hay quay lại vào những giai đoạn căng thẳng, và để lại dư vị giận dữ hay sợ hãi sau khi tỉnh.
Ai đang "phun trào": mình hay người khác
Một cách đơn giản để bắt đầu là hỏi: trong giấc mơ, mình gần núi lửa đến đâu và mình làm gì? Nếu bạn đứng ngay dưới chân núi, cảm thấy sức nóng trong ngực, có khi chính bạn đang mang một cơn giận lớn. Nếu bạn chạy trốn, che chở người khác, núi lửa có thể là một người hoặc một hoàn cảnh bên ngoài mà bạn phải liên tục né tránh.
Nhiều người ngạc nhiên vì mình vốn hiền, ít khi to tiếng, sao lại mơ thấy núi lửa. Thật ra đó lại là nhóm hay mơ thấy nhất. Người quen nhịn, quen giữ hoà khí, ít có chỗ để cảm xúc tiêu cực đi ra lúc thức; giấc mơ trở thành nơi duy nhất nó hiện hình. Giấc mơ không bảo bạn phải nổi nóng, nó chỉ cho thấy có thứ đang tích lại.
Với người vừa trải qua một trận cãi vã lớn, giấc mơ núi lửa có khi đến vài đêm sau, khi mọi chuyện ngoài đời đã tạm yên. Lúc ấy nó giống như một lần "xem lại" cảm xúc, giúp não sắp xếp những gì đã diễn ra. Nhiều người kể rằng sau vài giấc mơ như vậy, họ thấy dễ nói chuyện lại với người kia hơn.
Sau phun trào là đất mới: mặt ít được nhắc của giấc mơ núi lửa
Núi lửa không chỉ phá huỷ. Tro núi lửa theo thời gian thành đất rất màu mỡ; đảo mới nhô lên từ biển nhờ dung nham; cả vùng Tây Nguyên trồng được cà phê là nhờ lớp đất bazan ấy. Hình ảnh này giúp đọc một kiểu giấc mơ ít được nhắc: núi lửa phun xong, khói tan, cây cỏ mọc lại, người mơ thấy bình yên.
Giấc mơ kiểu đó hay đến với người vừa làm một thay đổi lớn mà mình sợ đã lâu: nghỉ một công việc ngột ngạt, nói thật một chuyện đã giấu, rời một mối quan hệ không lành mạnh. Thay đổi ấy có thể ồn ào, gây đổ vỡ, nhưng sau đó là khoảng đất trống để làm lại. Nếu giấc mơ của bạn có phần kết như vậy, nó đáng được ghi lại như một dấu hiệu tâm trạng đang dịu xuống.
Ngược lại, có giấc mơ núi lửa đã tắt mà người mơ vẫn thấy sợ, cứ chờ nó nổ lại. Đây thường là người từng trải qua một biến cố lớn, chuyện đã qua mà nỗi sợ còn ở lại, như người từng bị mắng nhiếc nhiều năm, nay đã yên mà vẫn giật mình khi nghe tiếng lớn. Nỗi sợ ấy có thật và có cách làm dịu, nhiều khi cần một người làm nghề tham vấn giúp gỡ.
Người xưa và thần thoại các nơi nói gì về núi lửa
Ở những vùng có núi lửa thật, con người dựng nên nhiều câu chuyện để giải thích sức mạnh ấy. Người La Mã cổ gắn lửa với thần Vulcan, vị thần thợ rèn, và chính tên gọi "volcano" trong nhiều ngôn ngữ châu Âu bắt nguồn từ tên vị thần này. Nhiều dân tộc trên các đảo Thái Bình Dương có những truyền thuyết về nữ thần lửa sống trong miệng núi. Những câu chuyện ấy cho thấy con người từ lâu đã nhìn núi lửa như một thứ có tính khí, biết giận, biết nguôi.
Ở Việt Nam, không có truyền thuyết núi lửa phổ biến, nhưng có những chuyện kể về núi, về đất, về Sơn Tinh dâng núi chặn nước. Vì vậy các lời giải mộng núi lửa bằng tiếng Việt hầu hết là dịch hoặc ghép: núi lửa phun là "có biến", dung nham là "tài lộc" hay "tai hoạ" tuỳ trang. Nghe để biết người ta nghĩ gì, không phải để đoán chuyện sắp tới.
Nếu cần một điểm tựa, hãy tin vào điều đơn giản hơn: giấc mơ núi lửa nói nhiều nhất về những gì đang sôi trong lòng bạn hoặc quanh bạn lúc này. Một ngọn núi lửa trong mơ không có sức làm cho nhà bạn cháy hay công việc đổ vỡ.
Tự soi giấc mơ núi lửa, và lúc nào nên để tâm thật
Vài câu hỏi giúp bạn nối giấc mơ với đời sống thật:
- Gần đây mình có đang nhịn ai, nuốt cục tức nào không? Nếu được nói một câu mà không sợ hậu quả, mình sẽ nói gì?
- Trong nhà, ở chỗ làm, có ai mà mình luôn phải dè chừng tâm trạng không?
- Có thay đổi lớn nào mình biết là cần làm nhưng cứ hoãn mãi?
- Giấc mơ kết thúc thế nào: bị dung nham đuổi kịp, thoát được, hay ngắm cảnh sau khi núi đã yên?
Cơn giận cần được nói ra theo cách an toàn: viết ra giấy, nói với người tin cậy, chọn thời điểm bình tĩnh để nói với người liên quan, vận động thể chất để xả bớt căng thẳng. Nếu bạn thấy cơn giận vượt khỏi tầm kiểm soát, từng làm tổn thương người khác hoặc chính mình, hoặc đang sống cạnh một người có hành vi bạo lực, đừng xem đó là chuyện của giấc mơ. Hãy tìm người tin cậy, cơ quan hỗ trợ, hoặc đặt lịch gặp nhà tâm lý để được giúp. Ác mộng núi lửa lặp lại nhiều tuần, làm bạn mất ngủ, cũng là lý do chính đáng để hỏi bác sĩ.
Câu hỏi thường gặp
Mơ thấy núi lửa phun trào là điềm lành hay điềm dữ?
Các trang giải mộng nói đủ cả hai, nên không có câu trả lời thống nhất. Từ góc tâm lý, giấc mơ này thường phản ánh một áp lực hay cảm xúc đã dồn nén lâu. Nó không quyết định chuyện gì sẽ xảy ra với bạn, mà gợi ý bạn nhìn lại điều đang âm ỉ.
Người hiền lành, ít nổi nóng sao lại hay mơ thấy núi lửa?
Người quen nhịn, quen giữ hoà khí thường ít có dịp để cảm xúc tiêu cực đi ra lúc thức. Giấc mơ có thể là nơi những cảm xúc ấy hiện hình. Điều đó không có nghĩa bạn là người nóng tính, chỉ là bạn đang mang nhiều hơn mình nhận ra.
Mơ bị dung nham đuổi mà chạy không kịp thì sao?
Cảm giác chạy không kịp rất hay gặp trong mơ, một phần vì cơ thể gần như bất động trong giấc ngủ REM. Về nội dung, nó gần với cảm giác né tránh một chuyện mà mình biết không né mãi được. Thử nghĩ xem có cuộc nói chuyện hay quyết định nào đang chờ bạn.
Đi du lịch Lý Sơn về rồi mơ thấy núi lửa, có ý nghĩa gì không?
Rất có thể chỉ là ký ức chuyến đi được não xếp lại. Những cảnh lạ mắt, như vách đá đen hay miệng núi phủ cỏ, hay quay lại trong giấc mơ vài đêm sau chuyến đi. Không cần tìm thêm ý nghĩa nếu giấc mơ không để lại cảm xúc nặng nề.
Mơ thấy núi lửa đã tắt, có hồ nước trên miệng thì hiểu sao?
Nhiều người mơ cảnh này khi một giai đoạn căng thẳng đã qua, mọi chuyện đã nguội. Nếu trong mơ bạn thấy yên bình, đó có thể là dấu hiệu tâm trạng đang ổn lại. Nếu bạn vẫn sợ núi phun, có khi nỗi sợ cũ còn ở lại dù hoàn cảnh đã khác.
Có cần làm gì sau giấc mơ núi lửa không?
Không cần nghi lễ hay kiêng cữ gì. Việc có ích là dành vài phút tự hỏi điều gì đang dồn nén trong lòng mình, rồi tìm một cách nói ra an toàn. Nếu cơn giận hoặc nỗi sợ đang làm hỏng giấc ngủ và các mối quan hệ, nên tìm chuyên gia tâm lý.