Một người đàn ông về hưu ở Thái Nguyên kể đã chơi phong lan gần mười năm. Một đêm ông mơ thấy cả giàn lan nở trắng cùng lúc, đẹp như chưa bao giờ thấy, nhưng khi cúi xuống thì rễ lan mục hết, chỉ cần chạm nhẹ là cả giò rơi. Ông tỉnh dậy, ra giàn lan thật xem lại, mọi thứ vẫn bình thường. Hôm đó ông chợt nhận ra mình lo cho sức khoẻ của vợ nhiều hơn mình nghĩ: bà vừa đi khám về, kết quả chưa có.
Mơ thấy hoa lan thường nói về một điều bạn đang nâng niu, chăm chút với nhiều kỳ vọng: một người thân, một mối quan hệ, đứa con, một kế hoạch đã đầu tư công sức. Lan nở đẹp đi với niềm vui được đền đáp; lan héo, thối rễ dù đã chăm kỹ thường đi với nỗi sợ làm hỏng điều quý giá. Dân gian có những lời truyền về hoa lan, nhưng đó là chuyện kể chứ không phải lời báo.
Người chơi lan và người chưa từng trồng một chậu lan nào mơ thấy lan theo cách rất khác nhau. Bài này bắt đầu từ chuyện trồng lan thật, rồi mới tới các cảnh hay gặp và câu hỏi tự soi.
Trồng lan thật: chuyện của sự kiên nhẫn
Ai từng trồng lan đều biết đây không phải loài hoa dễ. Phần lớn lan được trồng ở Việt Nam là lan biểu sinh, sống bám trên thân cây, rễ cần thoáng khí, nên được treo trên giàn, trồng trong chậu đất nung thủng lỗ, trên vỏ thông, than củi, dớn. Tưới quá nhiều, rễ thối; tưới quá ít, lan teo; nắng quá gắt, lá cháy; thiếu sáng, lan không ra hoa. Một giò lan có khi phải chờ cả năm mới nở một lần.
Vì vậy chơi lan gắn với đức tính kiên nhẫn và sự chú ý đến những thay đổi rất nhỏ: màu lá hơi vàng, rễ hơi khô, mầm mới nhú. Người chơi lan lâu năm thường nói lan "dạy" họ chậm lại. Nhiều người lớn tuổi chọn trồng lan sau khi nghỉ hưu, như một cách giữ nhịp sống, có việc để làm mỗi sáng.
Những năm gần đây, chuyện chơi lan còn có một mặt khác: có thời gian lan đột biến được mua bán với giá rất cao, rồi thị trường đổ, nhiều người mất tiền, có cả những vụ lừa đảo. Ký ức về những chuyện đó cũng có thể đi vào giấc mơ, nhất là với người từng tham gia. Bài này không bàn chuyện mua bán lan, chỉ ghi nhận rằng với một số người, hoa lan trong mơ gắn với tiền bạc và sự thua thiệt nhiều hơn là với vẻ đẹp.
Những cảnh hoa lan hay gặp trong mơ
Giò lan nở rộ, đẹp khác thường. Cảnh hay làm người mơ vui nhất. Thường đến khi một việc mình đã đầu tư lâu bắt đầu có kết quả: con thi đỗ, dự án hoàn thành, người thân khoẻ lại. Cũng có khi chỉ là mùa lan nở thật ngoài giàn.
Chăm lan cẩn thận mà lan vẫn héo. Giấc mơ của nỗi sợ "làm gì cũng không đủ". Hay gặp ở cha mẹ có con tuổi mới lớn, người chăm sóc người ốm lâu ngày, người đang cố cứu một mối quan hệ.
Thấy rễ lan thối, mục. Rễ là phần không ai nhìn thấy khi ngắm hoa. Rễ mục trong mơ hay gắn với cảm giác bên ngoài vẫn ổn mà bên trong có điều gì đang hỏng: sức khoẻ, tài chính gia đình, sự gắn bó.
Được tặng một chậu lan hồ điệp. Lan hồ điệp là món quà Tết, quà khai trương phổ biến. Mơ được tặng lan thường gắn với cảm giác được công nhận, được trân trọng, đôi khi cả áp lực phải giữ món quà ấy cho tốt.
Đi rừng thấy lan mọc trên cây cao. Lan rừng ở chỗ khó với tới gợi một điều đẹp mà xa: một ước mơ, một người mình ngưỡng mộ. Ngoài đời, nhiều loài lan rừng là loài cần bảo vệ, nên ngắm chứ không nên hái.
Lan bị trộm khỏi giàn. Người chơi lan rất sợ mất trộm, nên đây có thể là nỗi lo thật. Theo nghĩa rộng, nó gần với cảm giác bị lấy mất công sức, ý tưởng của mình.
Mua một giò lan với giá rất đắt. Gắn với chuyện đặt cược quá nhiều vào một thứ, hoặc ký ức về những lần mua bán lan thua lỗ. Câu hỏi đáng hỏi là mình có đang kỳ vọng quá mức vào điều gì không.
Lan rừng và lan nhà: hai kiểu giấc mơ khác nhau
Lan nhà là lan được trồng trong chậu, trên giàn, có người chăm, nở theo mùa quen thuộc. Lan rừng mọc trên những thân cây cao trong rừng ẩm, không ai tưới, nở rồi tàn mà không ai biết. Hai hình ảnh này dẫn giấc mơ đi theo hai hướng: lan nhà gắn với sự chăm sóc, trách nhiệm, thành quả; lan rừng gắn với cái đẹp tự do, hoang dã, khó với tới.
Người mơ thấy mình đi rừng, ngước lên thấy chùm lan trắng trên cành cao, thường tỉnh dậy với cảm giác vừa ngưỡng mộ vừa tiếc nuối. Có người gắn hình ảnh đó với một ước mơ cũ chưa làm được, có người gắn với một người mình quý mà không thể gần. Mơ thấy mình trèo lên hái lan rừng mang về lại có thể mang một nỗi băn khoăn: mang điều đẹp ấy về có làm nó héo đi không?
Ngoài đời, nhiều loài lan rừng ở Việt Nam thuộc diện cần bảo vệ, việc khai thác lan rừng bừa bãi đã làm suy giảm nhiều quần thể. Nếu bạn thích lan, nên mua lan từ nguồn nhân giống, không mua lan rừng bóc từ thân cây. Điều này không liên quan đến ý nghĩa giấc mơ, nhưng là cách yêu lan có trách nhiệm.
Chậu lan Tết, chậu lan khai trương: khi hoa là lời chúc và cả áp lực
Chậu lan hồ điệp nhiều cành là món quà quen thuộc dịp Tết, khai trương, mừng thăng chức. Món quà ấy đẹp, sang, và cũng là một lời chúc. Nhưng nhiều người nhận lan lại thấy áp lực: sợ chăm không khéo làm hoa rụng sớm, sợ người tặng ghé thăm thấy chậu lan đã tàn.
Giấc mơ được tặng lan rồi làm chết lan hay đến với người vừa nhận một sự tin tưởng lớn: được giao vị trí mới, được bố mẹ chồng giao việc nhà, được bạn bè gửi gắm một việc quan trọng. Chậu lan trong mơ là hình ảnh của lời chúc kèm kỳ vọng. Người mơ lo không giữ được kỳ vọng ấy.
Nếu nhận ra mình trong giấc mơ này, có thể nhắc mình một sự thật về lan: lan hồ điệp mua về dịp Tết vốn đã được nhà vườn chăm cho nở đúng lúc, hoa tàn sau vài tuần là chuyện bình thường, không phải do người nhận vụng. Nhiều kỳ vọng trong đời cũng vậy, có phần nằm ngoài tay mình.
Chăm quá tay: nỗi lo của người cầu toàn
Người trồng lan mới thường làm chết lan không phải vì bỏ bê mà vì chăm quá kỹ: tưới mỗi ngày, bón phân dày, đổi chậu liên tục. Hình ảnh này rất gần với một kiểu lo âu thường gặp: muốn mọi thứ hoàn hảo, can thiệp quá nhiều, rồi chính sự can thiệp ấy làm hỏng điều mình muốn giữ.
Giấc mơ lan héo dù đã chăm kỹ hay đến với những người như thế. Một người mẹ kiểm tra bài vở của con đến từng chữ, một người quản lý không dám giao việc cho cấp dưới, một người yêu luôn hỏi người kia đang ở đâu. Trong mơ, họ tưới, phun, che nắng, mà lan vẫn rũ xuống. Tỉnh dậy, họ thường thấy mệt và bất lực.
Giấc mơ không trách ai. Nó chỉ cho thấy một vòng lặp: càng lo, càng can thiệp; càng can thiệp, càng lo. Câu hỏi có ích là: điều mình đang chăm chút có cần mình nhiều đến thế không, hay nó cần một chút khoảng thở, như rễ lan cần không khí? Đôi khi buông bớt lại là cách giữ.
Khi "lan" là tên một người
Lan là một trong những tên phổ biến nhất của phụ nữ Việt: Lan, Ngọc Lan, Phong Lan, Mai Lan, Hoàng Lan. Giấc mơ hay chơi chữ theo kiểu này mà người mơ không để ý. Một người mơ thấy chậu hoa lan đặt trên bàn làm việc của mình, sau vài phút mới nhận ra đồng nghiệp tên Lan vừa xin nghỉ việc. Một người mơ thấy hoa lan rụng cánh, rồi nhớ ra người bạn thân tên Lan dạo này ít liên lạc.
Đây không phải điều bí ẩn. Khi tâm trí bận tâm về một người, nó có thể gọi người ấy bằng một hình ảnh gắn với tên. Hiện tượng chơi chữ, đồng âm trong giấc mơ được nhiều nhà nghiên cứu ghi nhận từ thời Freud, dù cách giải thích của họ khác nhau.
Vì vậy, nếu bạn mơ thấy hoa lan mà không trồng lan, không có dịp gì liên quan, hãy thử hỏi: mình có quen ai tên Lan không, và gần đây có chuyện gì với người ấy? Câu trả lời đôi khi đơn giản hơn mọi lời giải mộng.
Lan trong văn hoá và lời truyền
Trong văn hoá Á Đông, lan đứng trong bộ "tứ quân tử" cùng mai, cúc, trúc, tượng trưng cho người có phẩm chất thanh cao, mùi hương kín đáo, không phô trương. Tranh lan, thơ vịnh lan xuất hiện nhiều trong văn hoá Trung Hoa và ảnh hưởng sang Việt Nam. Ngày nay, lan còn là hoa của những dịp sang trọng: lan hồ điệp ngày Tết, lan cắm phòng khách, lan tặng khai trương.
Các lời giải mộng về lan cũng mượn những nghĩa ấy: mơ thấy lan là gặp người tốt, được quý nhân, có tiếng thơm; mơ thấy lan héo là danh dự bị tổn hại. Chuyện kể cho vui miệng hơn là điều để tin, vì giấc mơ không nắm giữ danh tiếng hay vận may của ai.
Điều đáng giữ lại từ lời truyền là ý về sự thanh cao, kín đáo. Có khi giấc mơ hoa lan đến với người đang khao khát được sống tử tế, được nhìn nhận vì phẩm chất chứ không vì vẻ bề ngoài. Đó là một mong muốn đẹp, đáng được để ý.
Người mơ là người chơi lan lâu năm
Với người chơi lan, hoa lan trong mơ phần lớn là "giấc mơ nghề". Họ mơ thấy đúng những loài mình đang trồng, những lỗi mình từng mắc, những giò lan đang chờ ra hoa. Giấc mơ kiểu này giống giấc mơ của người thợ mơ thấy công việc, phản ánh những gì chiếm nhiều thời gian và tâm sức nhất trong ngày.
Nhưng chính vì quá quen, khi giấc mơ có chi tiết lạ, nó dễ được để ý. Như người đàn ông ở đầu bài, giàn lan nở đẹp mà rễ mục là một chi tiết "sai" với kinh nghiệm của ông, và chính chi tiết sai ấy dẫn ông đến nỗi lo thật về người vợ. Với người làm nghề, chỗ đáng soi thường là chỗ giấc mơ khác với thực tế quen thuộc.
Người chơi lan cao tuổi cũng hay mơ thấy giàn lan bị bỏ lại khi mình đi xa, ốm đau, không ai tưới. Giấc mơ này thường mang nỗi lo về việc không còn sức chăm sóc những điều mình yêu, và đôi khi là nỗi lo về chính tuổi già của mình. Nói chuyện với con cháu về việc ai sẽ trông giàn lan khi mình vắng nhà là cách nhỏ mà thiết thực để giấc mơ dịu đi.
Tự soi giấc mơ hoa lan
Vài câu giúp bạn nối giấc mơ với đời sống của mình:
- Ngoài đời mình có trồng lan, từng được tặng lan, hay vừa thấy lan ở đâu không?
- Điều gì trong đời mình đang được mình chăm chút như một giò lan quý?
- Trong mơ, lan nở hay héo? Mình đã làm gì cho nó?
- Mình có đang lo "làm chưa đủ", hay đang can thiệp quá nhiều vào một chuyện?
- Mình có quen ai tên Lan không? Gần đây có chuyện gì với người ấy?
Nếu giấc mơ lan héo quay lại nhiều lần cùng với cảm giác lo lắng thường trực, khó ngủ, căng thẳng vì sợ làm hỏng mọi việc, đó có thể là dấu hiệu lo âu đang nặng lên. Một buổi trò chuyện với người làm nghề tham vấn có thể giúp bạn nhìn ra vòng lặp ấy và học cách buông bớt.
Ngược lại, nếu giấc mơ hoa lan để lại cảm giác dễ chịu, bạn không cần làm gì thêm. Có những giấc mơ chỉ đơn giản là não đang nghỉ ngơi giữa những hình ảnh đẹp mà nó đã gom được trong ngày.
Câu hỏi thường gặp
Mơ thấy hoa lan nở có phải sắp gặp may?
Lời truyền hay gắn lan nở với may mắn, quý nhân, nhưng giấc mơ không đem lại vận may. Từ góc tâm lý, lan nở trong mơ thường phản ánh niềm vui khi một điều mình chăm chút có kết quả, hoặc mong muốn điều ấy thành công.
Mơ thấy lan héo dù đã tưới đủ là sao?
Hình ảnh này hay gắn với nỗi lo làm gì cũng không đủ để giữ một điều quý giá: sức khoẻ người thân, một mối quan hệ, việc học của con. Thử hỏi xem mình có đang can thiệp quá nhiều không, và điều mình đang giữ có cần thêm khoảng thở không.
Chưa từng trồng lan mà vẫn mơ thấy hoa lan, có lạ không?
Không lạ. Hoa lan xuất hiện nhiều trong đời sống: chậu lan ngày Tết, lan ở khách sạn, văn phòng, ảnh trên mạng. Cũng có thể giấc mơ đang gọi tên một người tên Lan mà bạn đang nghĩ đến.
Mơ được tặng chậu lan hồ điệp thì hiểu thế nào?
Lan hồ điệp thường là quà Tết, quà mừng. Mơ được tặng hay gắn với cảm giác được công nhận, được quý trọng. Nếu trong mơ bạn lo không chăm được chậu lan, có thể sự công nhận ấy đi kèm áp lực phải giữ kỳ vọng.
Người chơi lan mơ thấy lan bị trộm có nên lo?
Mất trộm lan là nỗi lo có thật của người chơi lan, nên giấc mơ có thể chỉ phản ánh nỗi lo đó. Nếu thấy cần, kiểm tra lại giàn lan, khoá cổng, nhờ hàng xóm để ý khi đi vắng. Giấc mơ không báo trước vụ trộm nào.
Có cần làm gì đặc biệt sau giấc mơ hoa lan không?
Không cần nghi lễ gì. Nếu giấc mơ để lại cảm giác lo, hãy tự hỏi điều gì mình đang nâng niu và có đang quá sức không. Nếu nó để lại cảm giác vui, cứ giữ niềm vui ấy cho một ngày làm việc nhẹ nhàng.