"Đêm qua mơ cãi nhau to với người yêu, sáng dậy vẫn còn bực, có phải sắp giận nhau thật không?" Đây là kiểu câu hỏi rất nhiều người gõ lúc sáng sớm. Câu trả lời ngắn: mơ thấy cãi nhau không báo trước một trận cãi vã, mà thường cho thấy một điều bạn chưa nói ra, một ấm ức tích lại, hoặc nỗi lo về mối quan hệ với chính người trong mơ. Giấc mơ dựng thành cuộc đối đáp những gì ban ngày bạn giữ trong lòng.
Dân gian có hai lối hiểu truyền miệng trái nhau: có nơi dặn mơ cãi nhau thì vài hôm nên nhường nhịn, giữ hoà khí; có nơi theo lối mộng ngược, cho rằng cãi trong mơ là ngoài đời sắp làm lành. Cả hai đều là cách nói của người xưa, không phải lời báo. Lời dặn nhường nhịn thì lúc nào cũng dùng được.
Một chi tiết hay gặp mà nhiều người thắc mắc: trong mơ muốn hét lên mà miệng không ra tiếng, lời nói lộn xộn, người kia không nghe. Bài này giải thích chi tiết ấy, rồi đi qua cãi nhau với từng người. Giấc mơ xô xát, đánh nhau bằng tay chân đã có bài riêng; ở đây là cuộc chiến bằng lời.
Cãi trong mơ, giận ngoài đời: hai thứ không trùng nhau
Theo thuyết liên tục, những mối bận tâm và cảm xúc lúc thức đi vào giấc mơ, nhưng không phải dưới dạng sao chép. Một người không bao giờ to tiếng với mẹ ngoài đời lại có thể mơ cãi mẹ kịch liệt. Điều giấc mơ giữ lại là cảm xúc: bực, oan ức, bị coi thường, bị kiểm soát. Còn khung cảnh cãi nhau là cách não dựng cảm xúc ấy thành chuyện.
Vì thế người hiền, người hay nhường nhịn, người làm nghề phải nhẫn nại với khách hàng lại thường mơ cãi nhau nhiều hơn. Những gì họ nuốt vào ban ngày tìm đường ra ban đêm. Ngược lại, có người ngoài đời đang cãi nhau thật với ai đó, và giấc mơ chỉ là phần nối tiếp, diễn lại, thậm chí "tập dượt" những câu họ muốn nói lần sau.
Hai trường hợp ấy đọc khác nhau. Nếu trong đời thật không có xung đột, giấc mơ đáng được hỏi "mình đang giữ điều gì trong lòng". Nếu ngoài đời đang có xung đột, giấc mơ là dấu hiệu chuyện ấy chiếm nhiều chỗ trong đầu bạn hơn bạn tưởng, và có lẽ nên tìm cách giải quyết thay vì để nó chạy vòng mỗi đêm.
Muốn hét mà không ra tiếng, nói mà người kia không nghe
Rất nhiều người kể: trong mơ đang cãi, cơn giận lên tới cổ, họ gào lên mà chỉ ra tiếng thều thào, hoặc mở miệng mà không có âm thanh nào. Có người nói được nhưng lời lộn xộn, sai chữ, người kia nhìn như không hiểu. Có người hét đến khản giọng mà đối phương vẫn quay lưng.
Phần sinh lý: trong giấc ngủ REM, khi giấc mơ rõ nét nhất, các cơ bắp lớn bị ức chế, kể cả nhóm cơ dùng để nói to. Não phát lệnh hét, nhưng không nhận về cảm giác như khi thức, nên trải nghiệm trong mơ là hét không thành tiếng. Lời nói trong mơ cũng hay rời rạc vì giấc mơ ít khi giữ được câu chữ chính xác; nhiều người tỉnh dậy nhớ rõ cảm xúc mà không nhớ mình đã nói câu gì.
Phần tâm lý: chi tiết không được nghe hay gắn với cảm giác lời nói của mình không có trọng lượng ngoài đời. Người con thấy ý kiến mình không được bố mẹ coi trọng, người vợ thấy chồng không chịu ngồi nghe, người nhân viên nói gì trong cuộc họp cũng bị gạt đi, đều dễ mơ cảnh cãi mà không ai nghe. Giấc mơ không nói bạn sai hay đúng; nó nói bạn đang thấy mình không được lắng nghe.
Một số người nói mớ thật lúc ngủ, buột ra vài câu cãi cọ khiến người nằm cạnh giật mình. Nói mớ thỉnh thoảng thường vô hại, nhưng nếu kèm la hét, vung tay đá chân như đang làm theo giấc mơ, nên đi khám như phần cuối bài nói.
Cãi với ai: mỗi người đối diện gợi một chuyện
Với người yêu, vợ chồng. Thường là một điều nhỏ lặp lại ngoài đời mà chưa được nói thẳng: chuyện việc nhà, chuyện tiền, chuyện thời gian dành cho nhau. Giấc mơ phóng to chuyện nhỏ ấy. Nếu tỉnh dậy vẫn còn bực, đừng mang cơn bực từ giấc mơ ra trút lên người thật; hãy chờ một lúc bình tĩnh để nói về điều gốc.
Với mẹ, với bố. Hay gắn với mong muốn được tự quyết, được công nhận là người lớn, hoặc những tổn thương cũ thời nhỏ. Người đã có gia đình riêng mà vẫn bị bố mẹ can thiệp nhiều kể giấc mơ này thường xuyên.
Với sếp, đồng nghiệp. Thường là ấm ức công việc: bị giao quá sức, bị đánh giá không công bằng, bị lấy công. Giấc mơ cho bạn nói những câu không nói được trong phòng họp.
Với bạn thân. Có khi là khoảng cách đang lớn dần mà chưa ai nói, có khi là một câu đùa hôm trước làm mình tự ái.
Với người lạ. Người lạ thường đại diện cho một hoàn cảnh không có mặt người cụ thể: giấy tờ hành chính, một dịch vụ làm mình khó chịu, áp lực chung chung.
Với người đã mất. Những lời chưa kịp nói, những tranh cãi dở dang khi người ấy còn sống. Giấc mơ là nơi chúng quay lại. Viết một lá thư không gửi cho người đã khuất là cách nhiều người dùng để khép lại.
Với chính mình. Hiếm, nhưng có: cãi nhau với một người giống hệt mình. Đây thường là cuộc giằng co nội tâm trước một quyết định.
Đứng xem người khác cãi nhau
Không phải lúc nào mình cũng là người cãi. Nhiều người mơ thấy bố mẹ cãi nhau, hàng xóm cãi nhau, đồng nghiệp cãi nhau, còn mình đứng ngoài nhìn. Với người lớn lên trong gia đình hay có cãi vã, giấc mơ bố mẹ cãi nhau có thể là ký ức thời nhỏ quay lại, nhất là khi đời sống hiện tại có căng thẳng tương tự. Cảm giác bất lực, muốn chạy đi, muốn bịt tai trong mơ là cảm giác của đứa trẻ năm nào.
Mơ đứng giữa hai người đang cãi, phải phân xử hay can ngăn, hay gặp ở người đang làm "cầu nối" ngoài đời: người con đứng giữa bố và mẹ, người chồng đứng giữa mẹ và vợ, người trưởng nhóm đứng giữa hai nhân viên. Giấc mơ phản ánh sức nặng của vai trò ấy.
Nếu trong mơ bạn đứng xem mà thấy dửng dưng, có thể bạn đã tách mình ra khỏi một xung đột từng làm mình mệt mỏi, và đó là một sự nhẹ nhõm.
Cãi nhau kiểu bây giờ: qua tin nhắn, trong nhóm chat
Giấc mơ theo kịp đời sống. Ngày nay không ít người kể họ mơ cãi nhau qua điện thoại: gõ tin nhắn mà chữ cứ sai, gửi đi rồi không thu hồi được, cả nhóm chat gia đình hay nhóm cơ quan cùng đọc. Có người mơ gọi điện cãi mà đầu bên kia không nghe máy, hoặc nghe máy mà chỉ có tiếng rè.
Những giấc mơ này mang hai lớp lo âu chồng lên nhau: lo về mâu thuẫn, và lo về việc lời nói của mình bị lưu lại, bị nhiều người thấy, không rút lại được. Người vừa lỡ gửi một tin nhắn nóng giận, vừa bị cuốn vào một cuộc tranh luận trên mạng, hay có thói quen đọc đi đọc lại tin nhắn trước khi ngủ, rất dễ mơ cảnh này.
Một gợi ý thực tế: tránh giải quyết mâu thuẫn bằng tin nhắn vào lúc khuya, và đặt điện thoại xa giường một lúc trước khi ngủ. Không phải vì giấc mơ báo điều gì, mà vì đầu óc mang theo cuộc cãi vã chưa xong vào giấc ngủ thì giấc ngủ cũng khó yên.
Lời nói chẳng mất tiền mua
Ca dao có câu "Lời nói chẳng mất tiền mua, lựa lời mà nói cho vừa lòng nhau". Người Việt coi trọng chuyện giữ hoà khí bằng lời, nhất là trong nhà và với người lớn tuổi. Mặt tốt của lối sống ấy là ít va chạm; mặt khó là nhiều điều cần nói bị giữ lại quá lâu, và giấc mơ trở thành nơi duy nhất chúng được nói ra.
Đọc giấc mơ cãi nhau với tinh thần câu ca dao ấy, ta không cần chọn giữa im lặng và nổ tung. Giấc mơ cho biết có điều cần nói; câu ca dao nhắc cách nói. Lựa lời không có nghĩa là không nói, mà là nói sao cho người kia nghe được. Nhiều người sau khi tập nói thẳng mà nhẹ nhàng ngoài đời thấy giấc mơ cãi nhau thưa đi rõ rệt.
Với người lớn tuổi trong nhà, cách lựa lời có khi là bắt đầu bằng sự ghi nhận: "con biết mẹ lo cho con", rồi mới tới điều mình mong. Với vợ chồng, là chọn lúc cả hai không mệt. Không cách nào bảo đảm cuộc nói chuyện suôn sẻ, nhưng chúng làm nó bớt giống trận cãi trong mơ.
Từ cãi trong mơ sang nói chuyện ngoài đời
Giấc mơ cãi nhau có ích nhất khi giúp bạn tìm ra câu cần nói thật. Thử làm theo vài bước nhỏ:
- Viết lại một câu bạn nhớ mình đã nói hoặc muốn nói trong mơ, dù câu đó lộn xộn.
- Gạch bỏ phần buộc tội, giữ lại phần cảm xúc. "Lúc nào anh cũng thế" thành "Em thấy mệt khi phải nhắc nhiều lần".
- Tự hỏi: mình cần người kia làm gì cụ thể? Một yêu cầu rõ ràng dễ được đáp ứng hơn một lời trách chung.
- Chọn lúc cả hai bình tĩnh, không đói, không vội, không có người ngoài.
- Nếu là chuyện với người đã mất hoặc người không thể nói được nữa, viết ra giấy cũng là một cách nói.
Không cần kể "em mơ thấy hai đứa cãi nhau" như mở đầu, vì người kia dễ thấy mình bị buộc tội vì một chuyện họ không làm. Giấc mơ là của bạn; điều bạn mang ra nói là cảm xúc và mong muốn thật.
Một điều nên nhớ: có những mối quan hệ mà cãi vã đi kèm đe doạ, xúc phạm, kiểm soát hay bạo lực. Nếu giấc mơ cãi nhau của bạn là sự lặp lại của những gì đang xảy ra thật như vậy, ưu tiên là an toàn của bạn: nói với người tin cậy, tìm tới chính quyền địa phương hay các tổ chức hỗ trợ.
Bảng đối chiếu: cãi nhau trong mơ theo kết cục
Kết cục cuộc cãi trong mơ cũng mang thông tin. Cột dân gian là lời truyền miệng để tham khảo:
| Kết cục trong mơ | Lời truyền miệng | Góc nhìn tâm lý |
|---|---|---|
| Mình thắng, người kia im lặng | Việc tranh chấp có lợi | Muốn được nghe, được công nhận; tự tin hơn |
| Mình thua, bị nói át | Nên nhẫn nhịn | Cảm giác bị lấn lướt, không đủ sức bảo vệ ý mình |
| Cãi xong làm lành, ôm nhau | Mộng ngược: êm ấm | Mong hoà giải; mối quan hệ đủ vững để qua va chạm |
| Cãi không dứt, lặp đi lặp lại | Nên giữ hoà khí | Một mâu thuẫn ngoài đời đang chạy vòng, chưa có lối ra |
| Bỏ đi giữa chừng, đóng sầm cửa | Xa cách | Muốn rút khỏi xung đột; mệt mỏi với việc tranh luận |
| Không nói được thành tiếng | Bị người khác lấn | Một phần do giấc ngủ REM; cảm giác không được lắng nghe |
Nên tìm hỗ trợ khi giấc mơ cãi nhau lặp lại thành ác mộng nhiều đêm, kèm cáu gắt ban ngày khó kiểm soát, căng thẳng gia đình kéo dài. Nếu người nằm cạnh thấy bạn la hét, vung tay, đá chân như đang cãi nhau thật trong khi ngủ, hãy đi khám chuyên khoa thần kinh hoặc giấc ngủ, vì đó có thể là rối loạn hành vi trong giấc ngủ REM cần được đánh giá.
Câu hỏi thường gặp
Mơ thấy cãi nhau với người yêu có phải sắp chia tay không?
Không có cơ sở. Giấc mơ thường phản ánh một điều nhỏ chưa được nói thẳng, hoặc nỗi lo về mối quan hệ. Dân gian còn có lối mộng ngược cho rằng cãi trong mơ là ngoài đời làm lành. Hãy dùng giấc mơ để tìm điều mình cần nói, không để buộc tội.
Vì sao trong mơ cãi nhau mà không hét ra tiếng được?
Trong giấc ngủ REM, cơ bắp lớn bị ức chế, kể cả nhóm cơ dùng để nói to, nên hét không thành tiếng là trải nghiệm rất phổ biến. Về tâm lý, chi tiết này hay gắn với cảm giác lời nói của mình không được lắng nghe ngoài đời.
Mơ cãi nhau với mẹ có phải mình bất hiếu?
Không. Giấc mơ giữ lại cảm xúc, không phải hành động. Người hiếu thảo, ít khi cãi bố mẹ ngoài đời vẫn hay mơ như vậy, thường vì mong được tự quyết hoặc được công nhận là người lớn.
Mơ cãi nhau với người đã mất nên hiểu thế nào?
Thường là những điều chưa kịp nói, những tranh cãi dở dang khi người ấy còn sống. Viết một lá thư không gửi, kể với người thân tin cậy là cách nhiều người dùng để khép lại.
Mơ thấy bố mẹ cãi nhau có ý nghĩa gì?
Có thể là ký ức tuổi nhỏ quay lại khi đời sống hiện tại có căng thẳng, hoặc nỗi lo cho bố mẹ. Nếu bạn đang đứng giữa hai bên ngoài đời, giấc mơ phản ánh sức nặng của vai trò người ở giữa.
Chồng hay la hét như cãi nhau khi ngủ có cần đi khám không?
Nói mớ thỉnh thoảng thường vô hại. Nhưng nếu kèm vung tay, đá chân, ngã khỏi giường như đang làm theo giấc mơ, nên đi khám chuyên khoa thần kinh hoặc giấc ngủ để được đánh giá.