Canada trong trí tưởng tượng của nhiều người Việt là một chuỗi hình ảnh rất rõ: rừng lá phong đổ đỏ vào mùa thu, mùa đông dài có khi âm vài chục độ, hồ nước xanh lạnh giữa núi, những thị trấn nhỏ vắng người, và đâu đó có con cháu, bạn bè đang du học hay định cư. Vì vậy giấc mơ "đang ở Canada" hiếm khi chỉ là giấc mơ đi chơi; nó thường mang theo một người, một hồ sơ, hay một cái lạnh rất thật trong phòng ngủ.
Mơ thấy mình đang ở Canada hay đi du lịch xứ lạnh thường nói về khoảng cách và sự thay đổi: nhớ một người ở xa, đang chờ một quyết định đi hay ở, hoặc mong được sống chậm, sạch và yên hơn. Đôi khi lời giải đơn giản hơn nhiều: phòng ngủ quá lạnh, chăn tuột, và não khoác cho cái lạnh ấy một khung cảnh tuyết trắng. Dân gian không có lời riêng cho Canada; người ta quy về giấc mơ "đi xa, xuất ngoại" với vài lối hiểu truyền miệng sẽ nói ở dưới.
Bài này khác bài đi du lịch, lạc đường nơi xa lạ trong cùng mục: ở đây là một xứ cụ thể, lạnh, xa, gắn với chuyện học hành và định cư của nhiều gia đình Việt. Giấc mơ về một vùng nóng, rực rỡ ở Nam Mỹ có bài riêng, hai bài đặt cạnh nhau sẽ thấy giấc mơ chọn "khí hậu" không phải ngẫu nhiên.
Vì sao giấc mơ lại chọn Canada
Giấc mơ lấy chất liệu từ những gì ta thấy và nghĩ gần đây. Với một người chưa từng sang Canada, khung cảnh trong mơ thường ráp từ ảnh con cháu đăng lên mạng, đoạn phim tài liệu về rừng thông, một bộ phim có cảnh trượt tuyết, hay câu chuyện của hàng xóm vừa đi thăm con về. Não không cần địa lý chính xác; nó cần một nơi "rất xa và rất khác" để đặt cảm xúc vào.
Ở nhiều gia đình Việt, Canada gắn với những quyết định lớn: cho con đi du học từ cấp ba, cả nhà nộp hồ sơ định cư, một người con làm việc bên đó nhiều năm chưa về. Khi một quyết định như vậy đang treo, giấc mơ hay đưa người mơ tới thẳng nơi đó, như thể để thử sống trước một lần. Người đang chờ kết quả hồ sơ có khi mơ mình đã ở bên kia, đứng giữa phố tuyết mà không biết đi đâu.
Cũng có người mơ Canada chỉ vì một ước muốn giản dị: không khí lạnh trong, rừng rộng, đường vắng, trái ngược hẳn với cái nóng, tiếng còi xe và nhịp làm việc dồn dập của họ. Giấc mơ lúc đó giống một kỳ nghỉ mà ngoài đời chưa có thời gian đi.
Những cảnh xứ lạnh hay gặp trong mơ
Mỗi khung cảnh mang một sắc thái cảm xúc khác nhau. Cột lời truyền miệng ghi lại để tham khảo; cột tâm lý là gợi ý để tự hỏi, không phải đáp án:
| Cảnh trong mơ | Lời truyền miệng | Gợi ý góc tâm lý |
|---|---|---|
| Đi giữa rừng lá phong đỏ | Đi xa gặp điều mới | Một giai đoạn chuyển mùa trong đời, thứ cũ đang rụng bớt |
| Tuyết rơi dày, lạnh buốt | Nên giữ gìn sức khoẻ | Cảm giác cô đơn, xa cách; hoặc chỉ là phòng ngủ lạnh thật |
| Đứng bên hồ đóng băng | Mọi việc tạm dừng | Một chuyện đang đóng băng: hồ sơ, mối quan hệ, kế hoạch |
| Lạc trong thành phố, không hỏi được ai | Ra ngoài nên cẩn thận | Lo không theo kịp, sợ lạc lõng nơi đất khách |
| Gặp con cháu đang sống bên đó | Sắp có tin người xa | Nhớ thương, muốn biết con có ổn không |
| Ngắm ánh sáng xanh trên trời đêm | Điều lạ sắp đến | Mong một trải nghiệm đẹp, mới mẻ, thoát khỏi nếp quen |
| Không có áo ấm, run rẩy giữa trời | Thiếu người đỡ đần | Cảm giác chưa sẵn sàng cho một thay đổi lớn |
Hai cảnh dễ để lại ấn tượng nhất là hồ đóng băng và bị lạnh mà không có áo ấm. Cả hai thường đi cùng một chuyện đang chững lại ngoài đời, hoặc nỗi lo mình chưa chuẩn bị đủ cho bước sắp tới.
Cái lạnh trong mơ có khi là cái lạnh thật
Trước khi tìm ý nghĩa sâu xa, hãy nhìn lại phòng ngủ. Cơ thể vẫn nhận tín hiệu từ bên ngoài trong lúc ngủ, và giấc mơ hay "dệt" các tín hiệu ấy vào cốt truyện: tiếng chuông báo thức thành tiếng chuông nhà thờ, bàng quang căng thành cảnh đi tìm nhà vệ sinh. Cái lạnh cũng vậy. Máy lạnh để mười tám độ, quạt thổi thẳng vào người, chăn tuột xuống chân lúc nửa đêm, và não vẽ ra một cánh đồng tuyết.
Người sống ở miền Bắc mơ xứ lạnh nhiều hơn vào những đêm gió mùa đông bắc tràn về, người ở phòng điều hoà công sở ngủ trưa cũng hay kể giấc mơ lạnh buốt. Nếu tỉnh dậy thấy tay chân lạnh, mũi nghẹt, đó là manh mối rõ nhất. Chỉnh nhiệt độ phòng khoảng hai mươi lăm, hai mươi sáu độ, đắp chăn mỏng kín vai, nhiều người thấy giấc mơ "đi Canada" thưa hẳn.
Với người lớn tuổi, cảm giác lạnh về đêm còn có thể đến từ tuần hoàn kém hay một vấn đề sức khoẻ khác. Giấc mơ không chẩn đoán được gì, nhưng nếu thường xuyên lạnh run giữa đêm, tê tay chân, nên đi khám cho yên tâm.
Người có con cháu ở Canada: giấc mơ của nỗi nhớ
Một nhóm người kể giấc mơ này nhiều nhất là ông bà, cha mẹ có con đang học hay làm việc ở Canada. Giờ bên đó chậm hơn Việt Nam từ mười một tới mười lăm tiếng tuỳ vùng và tuỳ mùa, nên cuộc gọi video thường rơi vào sáng sớm hoặc tối muộn bên này, ngay sát giấc ngủ. Hình ảnh căn phòng thuê của con, con đường tuyết con vừa quay cho xem, theo người mẹ vào giấc mơ là chuyện rất tự nhiên.
Những giấc mơ này có hai dạng. Dạng ấm áp: mình sang thăm, con đón ở sân bay, cả nhà nấu nồi canh chua giữa mùa đông. Dạng lo âu: tìm mãi không thấy nhà con, con ốm mà mình không tới được, gọi mà con không bắt máy. Dạng thứ hai thường xuất hiện khi lâu rồi chưa liên lạc, hoặc khi con vừa kể một chuyện khó khăn.
Cách giúp mình nhiều nhất là biến nỗi nhớ thành một việc làm được: hẹn giờ gọi cố định mỗi tuần, nhờ con chụp những thứ bình thường như bữa cơm, góc học bài. Khi trong đầu có hình ảnh cụ thể và yên bình về cuộc sống của con, giấc mơ lo âu thường bớt đi.
Người đang chờ hồ sơ: giấc mơ của sự treo lơ lửng
Ai từng làm hồ sơ du học, định cư hay xin thị thực đều biết cảm giác chờ: không biết bao giờ có kết quả, không biết đi hay ở, kế hoạch nào cũng phải để ngỏ. Trạng thái treo ấy rất hay sinh ra giấc mơ "đã sang rồi", mà khung cảnh lại thường là mùa đông: phố trắng, cây trụi lá, mọi thứ đứng yên.
Có người mơ mình đã sang nhưng không mang theo gì, va li thất lạc, giấy tờ mất. Có người mơ sang rồi mà muốn về, đứng ở sân bay khóc. Những giấc mơ này không báo kết quả hồ sơ; chúng phản ánh hai luồng cảm xúc cùng tồn tại trong người đang chờ: háo hức và sợ mất những gì quen thuộc. Hiểu rằng cả hai cảm xúc đều bình thường giúp người mơ đỡ hoang mang.
Trong thời gian chờ, những việc nhỏ trong tầm tay như học thêm tiếng, tìm hiểu nơi sắp tới, sắp xếp giấy tờ gọn gàng, thường giúp đầu óc bớt quay vòng vào ban đêm. Còn thông tin về thủ tục, nên kiểm trên kênh chính thức của cơ quan lãnh sự, không dựa vào giấc mơ hay lời đồn.
Một chi tiết hay gặp ở người chờ lâu là giấc mơ lặp lại gần như y hệt: cùng một con phố tuyết, cùng một cánh cửa sân bay. Sự lặp lại ấy không có nghĩa là điềm, nó chỉ cho thấy chuyện chờ đợi đang chiếm nhiều chỗ trong đầu. Viết ra ba điều mình đang lo nhất về chuyến đi, rồi ghi bên cạnh việc nhỏ nào có thể làm cho từng điều, là cách nhiều người dùng để đầu óc thôi quay vòng trước giờ ngủ.
Lạc lõng giữa xứ người trong mơ
Một biến thể khác là đang ở Canada mà không nói được với ai: mở miệng không ra tiếng Anh, tiếng Pháp, người ta nói mà mình không hiểu, vào cửa hàng không biết trả tiền thế nào. Cảnh này khác với lạc đường. Lạc đường là không biết đi lối nào; lạc lõng là có đường đi mà không thuộc về nơi đó.
Người mới sang, du học sinh năm đầu, người đi xuất khẩu lao động hay kể những giấc mơ như vậy, đôi khi suốt nhiều tháng. Đó là cách não xử lý một khối lượng lớn điều mới mẻ và những tình huống hụt hẫng nhỏ trong ngày. Theo thời gian, khi người mơ dần quen với nơi ở mới, giấc mơ thường đổi sang những cảnh trộn lẫn: phố tuyết mà có quán phở góc đường, đồng nghiệp người nước ngoài nói tiếng Việt.
Ở chiều ngược lại, người đã sống bên đó lâu năm lại hay mơ thấy mình ở quê nhà mà nói không ra tiếng Việt, hoặc về quê mà không ai nhận ra. Nỗi lạc lõng có hai mặt, và giấc mơ ghi lại cả hai.
Dân gian nói gì về giấc mơ đi xa, xuất ngoại
Sách giải mộng cũ ra đời từ thời chưa ai biết Canada, nên lời truyền miệng ngày nay gộp giấc mơ này vào nhóm "mơ đi xa". Lối hiểu hay gặp là mơ đi xa thì sắp có thay đổi về chỗ ở hay công việc; mơ đi nơi lạnh lẽo thì nên giữ sức khoẻ; mơ đi rồi không về được thì nên nghĩ kỹ trước những quyết định lớn. Sách giải mộng chép vậy, nhưng chẳng ai kiểm chứng được, và cũng không có gì cho thấy một giấc mơ báo trước chuyến đi.
Phần đáng giữ của lời dân gian nằm ở sự dặn dò: đi xa thì nghĩ kỹ, giữ gìn sức khoẻ, đừng quên người ở nhà. Những lời ấy đúng với bất cứ ai đang tính một bước lớn, mơ hay không mơ.
Một điều nên tránh là đem giấc mơ ra làm lý do quyết định. Có người vì mơ thấy cảnh không vui ở nơi định đến mà hoãn cả kế hoạch học hành của con; có người lại vì mơ đẹp mà vội vàng bỏ việc. Chuyện đi hay ở cần cân bằng thông tin thật, khả năng tài chính và mong muốn của cả nhà.
Khi nỗi nhớ người ở xa nặng hơn giấc mơ
Giấc mơ xứ lạnh phần lớn vô hại. Nhưng có vài tình huống nên để ý kỹ hơn, nhất là với người lớn tuổi có con cháu ở xa:
- Mơ thấy con cháu gặp chuyện liên tục nhiều đêm, tỉnh dậy lo không ngủ lại được.
- Ban ngày buồn bã, ăn kém, mất hứng thú với những việc trước đây thích, kéo dài trên hai tuần.
- Ngại ra ngoài, ít nói chuyện với hàng xóm từ khi con cháu đi xa.
- Người mới sang nước ngoài mất ngủ kéo dài, khóc nhiều, thấy mình không trụ được.
Những dấu hiệu ấy không còn là chuyện giấc mơ mà là sức khoẻ tinh thần. Người ở Việt Nam có thể bắt đầu từ bác sĩ gia đình hoặc khoa tâm thần của bệnh viện; người đang ở nước ngoài nên hỏi bác sĩ nơi mình sống hoặc bộ phận hỗ trợ sinh viên của trường. Nói với con cháu về nỗi nhớ cũng là một cách chữa, nhiều khi người ở xa cũng đang nhớ y như vậy.
Với ông bà ở nhà, một thay đổi nhỏ trong nếp sống thường giúp nhiều hơn mọi lời khuyên: tham gia nhóm tập dưỡng sinh buổi sáng, nhận trông giúp cháu hàng xóm, học cách gọi video cho thạo để tự gọi khi nhớ. Khi ban ngày có việc để làm và có người để nói chuyện, đêm về giấc mơ cũng thường dịu đi.
Câu hỏi thường gặp
Chưa từng đi Canada mà mơ thấy rất rõ thì sao?
Não ráp khung cảnh từ phim ảnh, ảnh chụp, lời kể. Độ rõ nét của giấc mơ không chứng tỏ điều gì; giấc mơ REM thường sống động như thật dù nơi chốn hoàn toàn tưởng tượng. Điều đáng chú ý là cảm xúc bạn mang theo khi tỉnh.
Mơ thấy đi Canada có phải sắp được đi nước ngoài?
Không có cơ chế nào để giấc mơ biết trước kết quả hồ sơ hay một chuyến đi. Nếu bạn đang tính đi, giấc mơ phản ánh mong muốn và lo lắng của bạn. Kế hoạch thật vẫn phụ thuộc thủ tục, tài chính và quyết định của gia đình.
Mơ thấy con đang du học bị lạnh, bị ốm thì nên làm gì?
Gọi cho con một cuộc ngắn, hỏi thăm bình thường, không cần kể giấc mơ để con khỏi lo. Phần lớn giấc mơ kiểu này đến từ nỗi nhớ và những tin tức nhỏ con vừa kể. Nếu bạn lo liên tục, hãy hẹn lịch gọi đều đặn.
Đang sống ở Canada mà toàn mơ về quê là bình thường không?
Rất bình thường, nhất là vài năm đầu và vào dịp Tết. Giấc mơ về quê là cách tâm trí giữ kết nối với gốc gác. Nếu nỗi nhớ làm bạn mất ngủ, buồn kéo dài, nên nói chuyện với bác sĩ hoặc cộng đồng người Việt nơi bạn sống.
Vì sao mơ xứ lạnh hay vào mùa đông?
Một phần vì nhiệt độ phòng thấp hơn, chăn đắp không đủ. Phần khác, ngày ngắn, trời u ám cũng làm tâm trạng trầm hơn, và giấc mơ hay mang không khí ấy. Giữ ấm, ra nắng buổi sáng khi có thể là những việc đơn giản giúp ích.
Mơ lạc ở Canada mà không nói được tiếng Anh có ý nghĩa gì?
Thường gắn với nỗi lo không theo kịp trong một môi trường mới, không nhất thiết là chuyện ngoại ngữ. Người đang chuẩn bị đi học, đi làm nơi lạ hay chuyển chỗ làm đều có thể mơ như vậy. Chuẩn bị từng bước nhỏ giúp nỗi lo bớt dần.