Mơ thấy đi xem phim thường nói về việc mình đang đứng ngoài nhìn vào một chuyện của đời mình, quan sát thay vì tham gia. Đó là câu trả lời ngắn. Nhưng chỉ một chi tiết là đủ làm giấc mơ đổi hướng: bộ phim đang chiếu là gì. Một bộ phim lạ, vui vẻ, xem cùng bạn bè là một chuyện; còn ngồi trong rạp mà thấy trên màn ảnh chính cảnh nhà mình, chính mình hồi nhỏ, lại là chuyện khác hẳn.
Rạp chiếu phim là nơi rất giống giấc mơ: tắt đèn, ngồi yên, những hình ảnh không do mình điều khiển trôi qua trước mắt, cảm xúc lên xuống theo cốt truyện. Có lẽ vì vậy giấc mơ hay mượn rạp phim để nói về chính nó. Người mơ thấy mình trong rạp thường kể cảm giác "biết mà không làm được gì", hoặc ngược lại, thấy dễ chịu vì được tạm tách khỏi chuyện của mình.
Bài này đi qua những cảnh rạp phim hay gặp, vì sao phim xem trước giờ ngủ hay lọt vào giấc mơ, và vài lời dặn dân gian xoay quanh. Có một lưu ý thực tế: xem màn hình sát giờ ngủ làm mắt mỏi và giấc ngủ đến muộn, phần cuối bài sẽ nhắc ngắn.
Rạp phim: một giấc mơ thu nhỏ
Nhiều nhà nghiên cứu và nhà làm phim từ lâu đã ví điện ảnh với giấc mơ. Cả hai đều diễn ra trong bóng tối, đều cắt cảnh đột ngột, đều có thể nhảy từ thành phố này sang vùng quê khác chỉ trong một khoảnh khắc mà người xem không thấy vô lý. Người ngồi trong rạp, giống người đang mơ, tạm quên thân thể mình để sống theo câu chuyện.
Khi giấc mơ đặt bạn vào ghế khán giả, nó thường tạo ra một khoảng cách. Bạn thấy chuyện đang diễn ra nhưng không ở trong đó. Người đang trải qua một giai đoạn bị cuốn đi, như việc nhà dồn dập, công việc thay đổi, chuyện của người khác trong gia đình mà mình không có quyền quyết, hay mơ thấy mình ngồi xem phim. Tư thế ngồi yên ấy có thể là cảm giác bất lực, cũng có thể là mong muốn được tạm lùi lại để nhìn cho rõ.
Thử để ý mình cảm thấy gì khi ngồi trong rạp. Thấy an toàn, thư giãn thì giấc mơ có thể chỉ là nhu cầu nghỉ ngơi. Thấy sốt ruột, muốn đứng dậy mà không được, thì có lẽ ngoài đời có một chuyện bạn muốn can thiệp mà đang phải đứng ngoài.
Khi bộ phim chiếu chính cảnh đời mình
Dạng giấc mơ để lại ấn tượng mạnh nhất là ngồi xem một bộ phim mà nhân vật chính là mình: cảnh mình hồi bé đi học, cảnh mình cãi nhau với người yêu, cảnh một ngày nào đó trong tương lai. Người mơ có khi thấy xúc động vì được nhìn lại mình từ bên ngoài, có khi lại xấu hổ vì cả rạp đang xem chuyện riêng của mình.
Các nhà nghiên cứu giấc mơ ghi nhận rằng đa số giấc mơ được trải nghiệm từ góc nhìn của chính mình, nhưng không ít giấc mơ có những đoạn người mơ thấy mình từ bên ngoài, như một người quan sát. Góc nhìn "ngôi thứ ba" này hay xuất hiện khi giấc mơ đang xử lý những ký ức cũ, hoặc khi người mơ đang tự đánh giá lại bản thân.
Nếu bạn xem lại một cảnh cũ trong đời, câu hỏi đáng đặt ra là vì sao cảnh đó, vì sao bây giờ. Có thể gần đây có điều gì làm bạn nhớ về giai đoạn ấy. Nếu bộ phim chiếu tương lai, đó thường là những hình dung, hy vọng và lo âu bạn đang có, giấc mơ chỉ đóng gói chúng thành một câu chuyện có hình ảnh.
Các cảnh rạp phim hay gặp trong mơ
Bảng dưới gom các biến thể hay được kể, đặt cạnh lời truyền miệng và một gợi ý tâm lý để tự đối chiếu:
| Cảnh trong mơ | Lời truyền miệng | Gợi ý góc tâm lý |
|---|---|---|
| Xem phim vui với bạn bè | Sắp có dịp gặp gỡ | Muốn có thời gian thư giãn, gắn kết |
| Ngồi một mình trong rạp vắng | Nên giữ sức, bớt việc | Cảm giác cô đơn, hoặc cần không gian riêng |
| Không tìm được ghế, lối đi tối | Việc chưa thuận | Chưa tìm được chỗ đứng trong một nhóm, một môi trường mới |
| Phim mất tiếng hoặc hình nhoè | Có chuyện hiểu lầm | Thiếu thông tin, không hiểu rõ chuyện đang xảy ra |
| Bỏ về giữa chừng | Nên cân nhắc trước khi bỏ dở | Muốn thoát khỏi một tình huống khó chịu |
| Mình bước vào trong phim | Sắp tham gia việc mới | Sẵn sàng thôi đứng ngoài, muốn nhập cuộc |
| Xem phim kinh dị, sợ hãi | Nên tránh chỗ đông người vài hôm | Lo âu đang có, hoặc phim xem tối qua lọt vào |
Lời truyền miệng xoay quanh giấc mơ rạp phim khá rời rạc, mỗi người nghe một kiểu. Tâm lý học không đồng ý với cách đọc một-đối-một như thế, nghĩa là một cảnh không ứng với một điềm cố định; cảm xúc và hoàn cảnh của người mơ mới là chìa khoá.
Đi xem phim với ai
Người ngồi cạnh trong rạp thay đổi ý nghĩa khá nhiều. Đi với người yêu, bàn tay nắm trong bóng tối, giấc mơ thường mang không khí ấm áp, nói về sự gần gũi và mong có thời gian riêng cho hai người. Nhiều cặp vợ chồng lâu năm kể mơ thấy cảnh hẹn hò xem phim thời mới quen, nhất là khi đời sống chung đang bị việc nhà, con cái chiếm gần hết thời gian.
Đi với người cũ, người đã lâu không gặp, rạp phim trở thành nơi gặp lại ký ức: hai người ngồi cạnh nhau mà nhìn về phía màn ảnh, không nhìn nhau. Có người hiểu đó là cảnh những lời chưa nói vẫn còn treo. Đi với cha mẹ đã mất, với ông bà, giấc mơ thường gợi về những buổi chiếu bóng tuổi thơ, khi cả nhà cùng đi.
Còn khi người ngồi cạnh là một người lạ, hoặc ghế bên cạnh trống mà mình cứ chờ ai đó tới, giấc mơ có khi đang kể về sự chờ đợi một người đồng hành, hoặc cảm giác mình đang trải qua chuyện gì đó một mình dù xung quanh nhiều người.
Chiếu bóng ngày xưa và rạp phim trong ký ức
Người lớn tuổi ở nông thôn nhớ những đêm chiếu bóng lưu động ở sân kho hợp tác xã, màn vải căng giữa hai cây tre, cả làng mang chiếu, mang ghế ra ngồi, trẻ con trèo lên cả cành cây. Người ở thị xã nhớ rạp phim cũ với hàng ghế gỗ, quạt trần quay chậm, chờ mãi mới tới suất chiếu. Những ký ức ấy hay quay về trong mơ, nhất là khi người mơ đang nhớ quê, nhớ một thời sống chậm.
Giấc mơ chiếu bóng ngày xưa thường không nói về bộ phim mà về không khí: đông đúc, gần gũi, ai cũng biết ai. Người sống ở thành phố nhiều năm, ít khi gặp hàng xóm, có thể mơ cảnh này như một nỗi nhớ về cộng đồng.
Ngày nay, rạp phim trong trung tâm thương mại hiện đại lại xuất hiện trong mơ của người trẻ với những chi tiết khác: xếp hàng mua vé, chọn ghế, bỏng ngô, điện thoại phải để chế độ im lặng. Cùng một biểu tượng, mỗi thế hệ khoác cho nó những hình ảnh mình quen.
Không tìm được ghế, lạc trong rạp, bị đuổi ra ngoài
Một nhóm giấc mơ rạp phim không xoay quanh bộ phim mà quanh chuyện đi lại trong rạp. Mua vé rồi mà tìm mãi không ra hàng ghế của mình, lối đi tối om, ai cũng đã ngồi yên chỉ mình còn đứng. Có người mơ ngồi nhầm ghế rồi bị người khác đến đòi, phải đứng dậy trong ánh mắt khó chịu của cả hàng. Có người mơ vào nhầm phòng chiếu, phim đang chiếu không phải phim mình định xem.
Những cảnh này hay gặp ở người đang ở giai đoạn chuyển tiếp: mới vào công ty, mới về làm dâu, mới chuyển trường, mới tham gia một nhóm bạn có sẵn nề nếp. Chiếc ghế trong rạp là chỗ đứng của mình. Tìm không ra ghế là chưa thấy chỗ mình thuộc về; ngồi nhầm ghế là lo mình đang chiếm chỗ không phải của mình; vào nhầm phòng là cảm giác mình đang đi một con đường không định chọn.
Bị đuổi ra khỏi rạp, vì nói chuyện to hay vì vé không hợp lệ, là biến thể khó chịu hơn, thường đi cùng nỗi sợ bị loại khỏi một nhóm vì mắc lỗi. Nếu những cảnh này lặp lại, thử nghĩ xem ngoài đời mình đang ở đâu mà chưa thấy yên chỗ.
Phim tối qua lọt vào giấc mơ đêm nay
Rất nhiều giấc mơ "xem phim" thực ra là bộ phim mình vừa xem trước khi ngủ, được giấc mơ nhào lại. Các nhà nghiên cứu gọi những mảnh của ngày vừa qua xuất hiện trong mơ là dư âm ban ngày. Một bộ phim hành động có thể biến thành giấc mơ bị đuổi; phim tình cảm thành giấc mơ gặp lại người cũ; phim kinh dị dễ thành ác mộng, nhất là ở trẻ em và người đang căng thẳng.
Xem phim trên điện thoại, máy tính bảng ngay trên giường còn có thêm một ảnh hưởng nữa: ánh sáng màn hình và việc tâm trí còn bị cuốn theo cốt truyện làm giấc ngủ đến muộn hơn, mắt mỏi, khô rát. Nhiều người kể rằng những đêm xem phim tới khuya, họ mơ chập chờn, tỉnh dậy vẫn thấy mệt. Xem liền nhiều tập phim bộ cũng vậy: tâm trí còn chờ tập sau, cốt truyện cứ chạy tiếp trong giấc ngủ, có người còn mơ ra cả đoạn kết riêng.
Một thói quen đơn giản là kết thúc phim khoảng một tiếng trước giờ ngủ, tắt màn hình, để căn phòng tối dần. Nếu mắt hay khô, đỏ, nhìn mờ kéo dài, nên đi khám mắt, đừng tự kết luận từ giấc mơ.
Dân gian nói gì về giấc mơ đi xem phim
Rạp chiếu phim là thứ mới so với kho lời giải mộng cổ, nên dân gian thường xếp giấc mơ này chung với nhóm "xem hát, xem tuồng, xem hội". Ngày trước, mơ đi xem hát được nhiều người hiểu là sắp có dịp vui, có khách đến chơi; cũng có nơi nói xem hát trong mơ là nên tránh chuyện thị phi, vì "trên sân khấu khóc cười đều là giả".
Câu nói sau khá thú vị, vì nó gần với cách tâm lý học nhìn giấc mơ rạp phim: những gì diễn ra trên màn ảnh là một vở diễn, không phải đời thật. Giấc mơ cho ta xem lại cảm xúc của mình dưới dạng một câu chuyện, chứ không báo trước điều gì sẽ xảy ra.
Vì thế, nếu sau giấc mơ bạn thấy tò mò, hãy coi nó như một bộ phim ngắn về tâm trạng gần đây. Thay vì hỏi "điềm gì", hãy hỏi "bộ phim này đang kể chuyện gì của mình".
Câu tự hỏi sau giấc mơ rạp phim
Viết nhanh câu trả lời ngay sau khi tỉnh, khi cảm xúc còn rõ:
- Mình ngồi xem hay mình ở trong phim? Mình muốn ở vị trí nào hơn?
- Bộ phim kể về chuyện gì, và nó có giống chuyện nào đang xảy ra trong đời mình?
- Ai ngồi cạnh mình, và mình có muốn họ ở đó không?
- Khi phim kết thúc, hoặc khi mình bỏ về, mình cảm thấy gì?
- Gần đây có chuyện gì mình đang "đứng ngoài nhìn" mà lẽ ra mình muốn nói, muốn làm?
Giấc mơ rạp phim hiếm khi đáng lo. Chỉ nên để ý khi những giấc mơ xem phim kinh dị biến thành ác mộng lặp lại nhiều đêm, làm bạn sợ đi ngủ; hoặc khi bạn thấy mình như đang "xem đời mình từ bên ngoài" cả lúc thức, cảm giác tách rời, không thật kéo dài. Những trường hợp đó nên nói chuyện với bác sĩ để được tìm hiểu kỹ hơn.
Câu hỏi thường gặp
Mơ thấy đi xem phim một mình có buồn không?
Không hẳn. Có người đi xem phim một mình vì thích được yên. Nếu trong mơ bạn thấy dễ chịu, giấc mơ có lẽ phản ánh nhu cầu có không gian riêng. Nếu thấy trống trải, có lẽ bạn đang mong có người đồng hành.
Mơ thấy mình đóng phim có ý nghĩa gì?
Hay gắn với cảm giác đang được nhiều người nhìn vào, hoặc muốn được công nhận. Nếu bạn diễn tự tin, đó có thể là sự sẵn sàng thể hiện. Nếu quên lời, lúng túng, giấc mơ thường phản ánh lo âu trước một việc phải trình bày.
Vì sao xem phim kinh dị trước khi ngủ hay gặp ác mộng?
Hình ảnh và cảm xúc mạnh trong ngày, nhất là ngay trước khi ngủ, dễ xuất hiện lại trong giấc mơ. Người đang căng thẳng và trẻ em nhạy hơn. Đổi sang nội dung nhẹ nhàng vào buổi tối thường giúp giấc ngủ êm hơn.
Mơ ngồi trong rạp mà không thấy gì trên màn ảnh là sao?
Màn ảnh trắng hoặc tối có thể gợi cảm giác chờ đợi, chưa biết điều gì sắp tới, hay thiếu thông tin về một chuyện quan trọng. Bạn đang chờ một kết quả, một quyết định của ai đó chăng?
Mơ đi xem phim với người yêu cũ có phải còn tình cảm?
Không nhất thiết. Người cũ trong mơ thường đại diện cho một giai đoạn, một kỷ niệm. Ngồi cạnh nhau mà nhìn màn ảnh có thể là ký ức được xem lại. Điều quan trọng là cảm giác của bạn khi tỉnh dậy.
Mắt mỏi mà hay mơ thấy xem phim thì có sao không?
Giấc mơ không liên quan trực tiếp tới bệnh về mắt. Nhưng xem màn hình nhiều, nhất là sát giờ ngủ, vừa làm mắt mỏi vừa làm giấc ngủ kém. Nếu mắt khô, đỏ, nhìn mờ kéo dài, nên đi khám chuyên khoa mắt.