Dân gian và tâm lý học nhìn con ong trong mơ theo hai hướng khá khác nhau. Lời truyền thường đọc ong theo kết quả: ong về làm tổ là lộc vào nhà, bị ong đốt là bị người khác hại, lấy được mật là hưởng thành quả. Tâm lý học lại nhìn vào trải nghiệm: cái ngọt của mật, cái đau của nọc, tiếng vo vo của cả bầy, và người mơ đang đứng ở đâu giữa những thứ đó.
Mơ thấy ong, bị ong đốt thường gắn với công việc và những mối quan hệ quanh công việc: sự chăm chỉ, thành quả ngọt ngào, nhưng cũng là những va chạm đau nhói khi lỡ chạm vào chỗ không nên chạm. Lời truyền về ong mỗi vùng một khác, có khi ngược nhau, và chưa từng có ai đối chiếu được giấc mơ với chuyện xảy ra sau đó một cách đáng tin.
Ong cũng là con vật ngoài đời có thể gây nguy hiểm thật, đặc biệt với người dị ứng. Vì vậy bài này có một mục ngắn về ong đốt thật, đặt sau phần giấc mơ, để người đọc biết khi nào phải đi cấp cứu.
Ong mật, ong vò vẽ, ong bắp cày: con ong ngoài đời không chỉ một loài
Khi nói "con ong", người Việt có thể đang nghĩ tới nhiều loài khác nhau. Ong mật nhỏ, lông vàng nâu, sống thành đàn đông, làm tổ bằng sáp, được nuôi lấy mật ở các vườn nhãn, vườn vải, rừng tràm. Ong mật đốt rồi để lại ngòi trong da và thường chết sau đó, nên chúng chỉ đốt khi bị đe doạ.
Ong vò vẽ, ong bắp cày, ong đất là những loài khác, to hơn, dữ hơn, làm tổ bằng giấy gỗ nhai nát treo dưới mái hiên, trong bụi rậm, hoặc tổ dưới đất. Chúng có thể đốt nhiều lần và tấn công cả đàn khi tổ bị động. Mỗi mùa hè thu, báo chí vẫn đưa tin những vụ bị ong vò vẽ đốt nặng phải nhập viện, nên nỗi sợ ong của người Việt hoàn toàn có cơ sở.
Giấc mơ cũng hay tách hai loại ong này một cách vô thức. Ong mật trong mơ thường gắn với mật, hoa, vườn cây, sự chăm chỉ. Ong vò vẽ trong mơ gắn với tổ treo lủng lẳng, tiếng vo vo dữ dội, cảm giác bị tấn công. Nhớ lại con ong trong mơ to hay nhỏ, màu gì, làm tổ ở đâu là bước đầu tiên để đọc nó.
Chăm như ong, ong vỡ tổ, ong bướm: con ong trong tiếng Việt
Tiếng Việt có nhiều cách nói về ong. "Chăm như ong" khen người cần mẫn. "Như ong vỡ tổ" tả đám đông nháo nhác, ồn ào. "Chọc vào tổ ong" là động vào chuyện rắc rối, tự rước vạ. "Ong bướm" lại chỉ chuyện trai gái tán tỉnh, lả lơi, có khi mang ý chê. Một con vật mà mang bốn sắc nghĩa khác nhau.
Giấc mơ về ong hay mượn những nghĩa ấy. Người đang làm việc quần quật, tuần nào cũng tăng ca, hay mơ thấy mình giữa một tổ ong đông đúc, ai cũng bận, không ai dừng lại. Người vừa lỡ nói một câu làm cả nhóm nổi giận có thể mơ thấy cảnh chọc vào tổ ong và cả bầy lao ra.
Còn nghĩa "ong bướm" thường xuất hiện ở người đang lo về chuyện tình cảm: lo người yêu có người khác để ý, hoặc chính mình đang bị ai đó tán tỉnh mà không biết xử lý sao. Một con ong cứ bay quanh bông hoa trong vườn nhà mình là hình ảnh nhiều người kể lại trong hoàn cảnh ấy.
Bị ong đốt trong mơ: đau nhói vì chạm vào đâu
Bị ong đốt trong mơ thường có một chi tiết dẫn trước: mình vừa thò tay hái hoa, vừa với lấy tổ mật, vừa xua con ong đậu trên áo. Cái đốt đến như hậu quả của một hành động, không phải tấn công vô cớ. Đó là điểm khác với giấc mơ bị chó cắn hay bị rắn cắn.
Ở góc tâm lý, cảnh này hay gắn với những va chạm ngoài đời khi ta động vào chỗ nhạy cảm của người khác: góp ý một đồng nghiệp và bị phản ứng gay gắt, nhắc chuyện cũ trong nhà và làm ai đó tổn thương, chạm vào quyền lợi của một nhóm. Cái đau nhói nhưng nhanh qua của vết ong đốt khá giống những cuộc cãi vã ngắn mà để lại cảm giác khó chịu lâu.
Chỗ bị đốt trên cơ thể cũng đáng để ý. Bị đốt ở tay gần với việc mình làm; bị đốt ở mặt gần với thể diện, lời nói; bị đốt ở chân gần với chuyện đi lại, tiến lùi. Nếu bạn tỉnh dậy mà chỗ đó ngứa hoặc đau thật, hãy xem lại da: một con kiến, con muỗi có khi đã góp phần vào giấc mơ.
Bầy ong đuổi theo: khi lỡ chọc phải tổ ong
Cảnh bị cả bầy ong đuổi là biến thể đáng sợ nhất. Tiếng vo vo dồn dập, mình chạy mà ong vẫn bám theo, có khi phải nhảy xuống ao, trùm áo lên đầu. Người mơ thường tỉnh dậy tim đập nhanh, có khi còn đưa tay phủi người.
Giấc mơ này hay đến sau khi người mơ làm một việc gây phản ứng dây chuyền: một lời bình luận trên mạng bị nhiều người vào chỉ trích, một quyết định ở công ty khiến cả phòng không vui, một chuyện trong họ hàng mà nói ra thì ai cũng có ý kiến. Cái đáng sợ không phải một con ong mà là cả đám đông cùng lúc.
Nếu trong mơ bạn tìm được chỗ trú, đứng yên cho bầy ong bay qua, hoặc bầy ong tự bỏ đi, đó thường là dấu hiệu bạn biết chuyện kia rồi sẽ lắng xuống. Nếu bạn chạy mãi không thoát, có lẽ nên tìm một người đứng giữa giúp mình nói chuyện với "cả bầy", thay vì đối phó một mình.
Ong làm tổ trong nhà, dưới mái hiên
Ở nhiều vùng quê, khi một đàn ong mật tự bay về làm tổ trong vách, trong hốc cây trước nhà, người ta coi đó là chuyện tốt, nhà có lộc, có người siêng năng. Có nơi lại nói ngược, bảo ong vào nhà là sắp có chuyện ồn ào. Hai lời truyền trái ngược nhau cho thấy đây là chuyện cảm nhận của từng vùng, không phải quy luật.
Trong giấc mơ, tổ ong trong nhà thường gắn với cảm giác về chính ngôi nhà của mình: đông người, bận rộn, nhiều tiếng nói. Tổ ong lớn dần trên trần nhà có thể gợi một việc đang lớn dần mà mình chưa biết xử lý: công việc làm ăn tại gia, số người ở chung tăng lên, một chuyện trong nhà âm ỉ mà chưa ai dám đụng.
Ngoài đời, nếu thấy tổ ong vò vẽ dưới mái hiên, cạnh cửa sổ, đừng tự chọc, tự đốt tổ. Hãy giữ trẻ nhỏ tránh xa và nhờ người có chuyên môn xử lý. Nhiều vụ ong đốt nặng xảy ra đúng lúc người nhà tự tay phá tổ.
Lấy mật ong, nuôi ong: ngọt ngào phải đổi bằng sự cẩn thận
Người nuôi ong lấy mật phải đội mũ lưới, đeo găng, dùng khói làm đàn ong dịu đi, rồi nhẹ nhàng nhấc từng cầu sáp ra quay mật. Đó là công việc đòi hỏi kiên nhẫn và bình tĩnh; ai vội vàng, hoảng hốt thì dễ bị đốt. Hình ảnh này rất gần với nhiều việc ngoài đời: muốn có thành quả thì phải chịu khó, phải khéo, và không tránh khỏi vài vết đốt.
Mơ thấy mình lấy được mật ong, ăn mật ngọt, thường đi cùng cảm giác hài lòng về một việc đã bỏ nhiều công sức. Mơ thấy lấy mật mà bị đốt khắp tay có thể gợi một thành quả đạt được nhưng phải trả giá: thăng chức mà mất lòng người cũ, làm ăn khá mà sức khỏe đi xuống.
Người nuôi ong thật mơ thấy ong thì giấc mơ thường là chuyện nghề: đàn ong bỏ tổ, ong chết vì thuốc trừ sâu ở vườn bên cạnh, mùa hoa thất. Những lo lắng ấy có thật, và giấc mơ chỉ đang lặp lại chúng.
Làm như ong thợ: giấc mơ của người quá tải
Trong một tổ ong mật, phần lớn là ong thợ. Chúng lần lượt làm đủ việc: dọn tổ, nuôi ấu trùng, xây sáp, canh cửa, rồi bay đi lấy mật cho tới khi kiệt sức. Đời của một con ong thợ mùa bận rộn chỉ kéo dài vài tuần. Người nuôi ong hay kể chuyện ấy với một chút thương cảm, và người nghe dễ liên tưởng tới chính mình.
Giấc mơ thấy mình là một con ong thợ, bay đi bay về không ngừng, hoặc thấy mình đứng giữa tổ ong mà con nào cũng bận, rất hay đến với người đang làm việc quá sức: làm hai công việc một lúc, vừa đi làm vừa chăm con nhỏ, vừa học vừa làm thêm. Cảm giác trong mơ thường là mệt nhưng không dám dừng, vì dừng thì sợ tổ sụp.
Nếu đó là giấc mơ của bạn, nó đáng được coi như một tín hiệu mệt mỏi hơn là một hình ảnh đẹp về sự chăm chỉ. Một con ong không thể làm thay cả tổ. Thử xem việc nào có thể nhờ người khác, việc nào có thể bỏ bớt, và giấc ngủ của mình mỗi đêm còn được bao nhiêu tiếng. Ngủ thiếu kéo dài làm giấc mơ dày đặc, căng thẳng hơn, và cũng làm ta dễ cáu gắt như con ong bị động tổ.
Bảng các cảnh ong hay gặp trong mơ
Cột giữa ghi lời người ta hay nói, đó là cách người xưa tìm nghĩa trong điều khó hiểu, không phải quy luật. Cột cuối là câu hỏi gợi ý:
| Trong mơ | Người ta hay nói | Câu hỏi gợi ý |
|---|---|---|
| Đàn ong mật bay quanh hoa | Làm ăn thuận | Mình có đang hài lòng với nhịp làm việc không? |
| Bị một con ong đốt | Bị người khác làm hại | Mình vừa chạm vào chỗ nhạy cảm của ai? |
| Bị cả bầy ong đuổi | Gặp chuyện rắc rối lớn | Có việc gì vừa gây phản ứng dây chuyền? |
| Ong làm tổ trong nhà | Lộc vào nhà; có nơi nói sắp ồn ào | Ngôi nhà mình đang bận rộn, đông người ra sao? |
| Lấy được mật ong | Hưởng thành quả | Thành quả nào mình vừa có, và đã đổi bằng gì? |
| Ong vò vẽ to, tổ treo lủng lẳng | Có kẻ đáng gờm | Có mối nguy nào mình đang để treo đó, chưa xử lý? |
| Ong bay vào nhà rồi đi | Có khách ghé | Có người mới vừa bước vào đời sống của mình? |
Bạn có thể thấy cột dân gian nghiêng về chuyện được mất, còn cột câu hỏi nghiêng về các mối quan hệ. Đó cũng là khác biệt chính giữa hai cách nhìn giấc mơ mà bài này nói tới ở phần đầu.
Ngoài giấc mơ: dị ứng ong đốt là chuyện cấp cứu
Với người bị một vài vết ong mật đốt và không dị ứng, cách xử lý thường là gạt ngòi ra bằng mép thẻ cứng hay móng tay, không bóp vì bóp làm nọc vào thêm, rửa sạch bằng xà phòng và nước, chườm lạnh để giảm sưng đau. Sưng đỏ quanh vết đốt trong một hai ngày là chuyện thường gặp.
Nhưng nếu sau khi bị ong đốt mà khó thở, thở rít, sưng môi lưỡi hoặc họng, nổi mề đay lan khắp người, choáng váng, tụt huyết áp, ngất, đó có thể là phản ứng dị ứng nặng, phải gọi cấp cứu 115 hoặc đưa ngay tới bệnh viện gần nhất, không chờ xem có đỡ không. Người từng bị dị ứng ong đốt nên hỏi bác sĩ về cách phòng và xử trí cho riêng mình.
Bị nhiều nốt ong đốt cùng lúc, nhất là ong vò vẽ, ong bắp cày, cũng cần đến viện sớm dù lúc đầu thấy còn tỉnh táo, vì nọc ong nhiều có thể gây hại cho cơ thể sau vài giờ. Trẻ nhỏ, người già, người có bệnh nền bị ong đốt cũng nên được nhân viên y tế xem.
Câu hỏi thường gặp
Mơ thấy ong có phải điềm tốt?
Lời truyền thường nói ong mật bay quanh hoa, ong về làm tổ là điềm thuận, nhưng cũng có nơi nói ngược. Ở góc tâm lý, ong hay gắn với công việc, sự chăm chỉ và những mối quan hệ quanh việc làm; giấc mơ không báo trước kết quả.
Mơ bị ong đốt nghĩa là gì?
Trong mơ, ong thường đốt sau khi mình chạm vào thứ gì đó. Cảnh này hay gắn với một va chạm ngoài đời khi ta động vào chỗ nhạy cảm của người khác. Chỗ bị đốt, tay, mặt hay chân, gợi thêm về phần nào của đời sống đang bị ảnh hưởng.
Mơ thấy tổ ong trong nhà thì nên hiểu thế nào?
Tổ ong trong nhà thường gợi cảm giác về chính ngôi nhà: đông người, bận rộn, hoặc có việc đang lớn dần chưa được xử lý. Ngoài đời, nếu có tổ ong vò vẽ thật gần nhà, hãy nhờ người có chuyên môn, đừng tự phá.
Mơ bị cả bầy ong đuổi có đáng lo?
Giấc mơ này đáng sợ nhưng phổ biến, hay đến sau khi một việc mình làm gây phản ứng từ nhiều người. Nó không báo trước tai hoạ. Nếu ác mộng bị đuổi lặp lại nhiều đêm và làm bạn sợ đi ngủ, nên nói chuyện với bác sĩ.
Mơ thấy mật ong có ý nghĩa gì?
Mật ong trong mơ thường gắn với thành quả, sự ngọt ngào sau công sức. Nếu lấy mật mà bị đốt nhiều, giấc mơ có thể gợi một thành quả phải trả giá. Cảm xúc khi ăn mật trong mơ cho biết bạn đang thấy thành quả ấy xứng đáng hay không.
Bị ong đốt thật khi nào phải đi cấp cứu?
Gọi cấp cứu ngay khi có khó thở, sưng môi lưỡi họng, nổi mề đay toàn thân, choáng, ngất sau khi bị ong đốt. Bị nhiều ong đốt cùng lúc, nhất là ong vò vẽ, cũng cần đến viện sớm dù lúc đầu còn tỉnh táo.