Phần lớn người Việt chưa bao giờ đứng dưới một trận tuyết rơi thật. Tuyết ở Việt Nam chỉ thỉnh thoảng xuất hiện trên vài đỉnh núi cao phía Bắc vào những đợt rét đậm, và mỗi lần như vậy đều thành tin tức. Vậy mà giấc mơ tuyết lại khá phổ biến: tuyết trắng xoá phủ con phố quen, tuyết rơi trong sân nhà ở quê, mình đi chân trần trên tuyết mà không thấy lạnh.
Lời giải ngắn: tuyết trong mơ của người Việt chủ yếu đến từ phim ảnh, ảnh du lịch, thiệp Giáng sinh, video trên mạng, và nó thường mang hai sắc thái trái ngược: hoặc là sự tinh khôi, yên lặng, lãng mạn; hoặc là sự lạnh lẽo, cô lập, đóng băng. Sách giải mộng dân gian Việt gần như không có mục về tuyết, vì tuyết không có trong đời sống người xưa; các lời giải "tuyết là điềm lành, điềm dữ" trên mạng phần lớn dịch từ nguồn nước ngoài, đều là truyền miệng, không có cơ sở để coi là lời báo trước.
Còn một nguồn rất đời thường: cái lạnh thật. Điều hoà để quá thấp, chăn tuột khỏi người lúc nửa đêm, trời trở rét đột ngột đều có thể biến thành tuyết trong giấc mơ. Phần dưới đi qua từng nguồn gốc này và những cảnh tuyết hay gặp.
Tuyết mượn từ phim ảnh, chuyến đi và mùa lễ cuối năm
Theo thuyết liên tục, giấc mơ dùng chất liệu từ những gì ta trải nghiệm lúc thức, và "trải nghiệm" bao gồm cả những gì ta xem. Với người Việt, tuyết là hình ảnh của phim Hàn Quốc mùa đông, phim hoạt hình có lâu đài băng, thiệp và trang trí Giáng sinh trong các trung tâm thương mại, ảnh bạn bè đi du lịch Nhật Bản, Hàn Quốc. Tuyết vì vậy hay gắn với lãng mạn, với kỳ nghỉ, với một nơi xa đẹp đẽ.
Thời điểm cũng quan trọng. Giấc mơ tuyết dày hơn vào cuối năm, khi khắp nơi bày cây thông, tuyết giả, nhạc mùa đông vang khắp các cửa hàng. Người vừa đi du lịch xứ lạnh về cũng hay mơ thấy tuyết vài tuần sau đó; não đang xếp lại những ký ức mới, và hình ảnh lạ mắt nhất thường được phát lại nhiều nhất.
Người Việt sống ở nước ngoài lại có trải nghiệm khác hẳn: với họ, tuyết là mùa đông dài, trời tối sớm, đường trơn, xa nhà. Giấc mơ tuyết của họ thường không lãng mạn mà mang nỗi nhớ quê, sự mệt mỏi của mùa lạnh, hoặc đơn giản là chuyện xúc tuyết trước cửa. Cùng một hình ảnh, ý nghĩa đổi theo người mơ đang sống ở đâu.
Khi cái lạnh thật lọt vào giấc ngủ
Trong khi ngủ, cơ thể giảm khả năng tự điều hoà nhiệt độ, nhất là trong giai đoạn ngủ REM, giai đoạn hay có giấc mơ rõ. Vì thế, phòng quá lạnh hay quá nóng dễ làm giấc ngủ chập chờn và dễ đi vào nội dung giấc mơ. Người ngủ phòng điều hoà để nhiệt độ thấp, chăn mỏng, quạt thổi thẳng vào người hay kể giấc mơ tuyết rơi, đứng giữa trời băng giá, rơi xuống hồ nước lạnh.
Những giấc mơ như vậy thường đi cùng một dấu hiệu rõ: tỉnh dậy thấy người lạnh, chân tay buốt, chăn đã rơi xuống đất. Trước khi tìm ý nghĩa sâu xa, hãy kiểm tra những điều đơn giản ấy. Nhiều người thấy ngủ ngon hơn khi phòng mát vừa phải chứ không lạnh buốt, chân được giữ ấm, chăn đủ dày.
Người lớn tuổi, người gầy yếu, người đang ốm sốt hay người có vấn đề tuần hoàn dễ cảm thấy lạnh hơn khi ngủ. Nếu bạn thường xuyên lạnh tay chân, run, tê bì ngay cả khi phòng không lạnh, đó là chuyện nên hỏi bác sĩ, không phải chuyện của giấc mơ. Giấc mơ không chẩn đoán được bệnh gì; nó chỉ phản ánh cảm giác của cơ thể lúc ấy.
Những cảnh tuyết và băng hay gặp trong mơ
Tuyết trắng rơi nhẹ, mọi thứ yên tĩnh. Cảnh đẹp nhất và hay được kể nhất. Tuyết phủ làm mọi âm thanh nhỏ lại, mọi màu sắc nhạt đi, để lại cảm giác thanh sạch, tĩnh lặng. Giấc mơ này hay đến với người đang thèm sự yên, hoặc vừa khép lại một chuyện ồn ào và muốn bắt đầu lại trên một "trang trắng".
Nghịch tuyết, ném tuyết, nặn người tuyết. Mang không khí tuổi thơ, vui chơi vô tư. Người lớn mơ cảnh này có khi đang thiếu những khoảng vui đơn giản. Trẻ con mơ cảnh này thì gần như chắc chắn vừa xem một bộ phim hoạt hình có tuyết.
Kẹt trong bão tuyết, không thấy đường. Giấc mơ của sự mù mờ và cô lập. Tuyết phủ kín, không phân biệt được hướng, lạnh dần. Hay gặp khi bạn thấy mình bị mắc kẹt trong một tình huống, không có ai giúp, không biết đi hướng nào.
Mặt hồ, dòng sông đóng băng. Nước vốn chảy mà bị đông cứng. Hình ảnh này hay gắn với cảm giác một điều gì đó bị "đóng băng": một mối quan hệ không còn chuyển động, một kế hoạch bị treo, cảm xúc bị nén lại không chảy ra được.
Đi trên băng mỏng, sợ băng vỡ. Tiếng Việt cũng có cách nói "đi trên băng mỏng" để chỉ tình thế mong manh. Trong mơ, cảnh này thường gắn với cảm giác phải cẩn thận từng bước trong một chuyện dễ đổ vỡ: một cuộc nói chuyện nhạy cảm, một vị trí công việc bấp bênh.
Tuyết rơi ở nơi không bao giờ có tuyết. Tuyết phủ con phố Sài Gòn, sân nhà ở quê, lớp học cũ. Sự phi lý này là đặc điểm bình thường của giấc mơ. Cảm giác của bạn lúc ấy, ngạc nhiên thích thú hay hoảng sợ, quan trọng hơn bản thân sự phi lý.
Tuyết tan, băng chảy thành nước. Giấc mơ của sự thay đổi, sự "tan băng". Thường đến khi một chuyện căng thẳng dịu đi, một mối quan hệ lạnh nhạt ấm lại, hay bạn vừa nói ra được điều đã giữ lâu.
Lạnh lẽo trong lòng: khi tuyết là hình ảnh của cảm xúc
Ngôn ngữ của người Việt dùng cái lạnh để nói về cảm xúc rất nhiều: "lạnh lùng", "lạnh nhạt", "lạnh như băng", "trái tim băng giá". Không khó hiểu khi giấc mơ cũng làm vậy. Người đang sống trong một không khí gia đình lạnh nhạt, vợ chồng ít nói chuyện, cha con không gần gũi, có thể mơ thấy căn nhà phủ tuyết, bàn ăn đóng băng, người thân đứng xa trong màn tuyết.
Ngược lại, tuyết cũng có thể là hình ảnh của sự tê dại, khi cảm xúc quá mạnh khiến người ta không còn cảm thấy gì. Người vừa trải qua một mất mát lớn đôi khi kể rằng họ mơ thấy mình đứng giữa trời tuyết mà không thấy lạnh, chỉ thấy trống rỗng. Cảm giác "không thấy gì" ấy là một phản ứng thường gặp trong giai đoạn đầu của đau buồn, và giấc mơ chỉ đang phản chiếu nó.
Tuy vậy, không nên gán mọi giấc mơ tuyết thành chuyện lạnh nhạt. Nếu giấc mơ ấm áp, vui vẻ, có người thương bên cạnh, nó có thể chỉ là một ký ức đẹp hoặc một mong muốn được đi xa. Cảm xúc của chính giấc mơ mới là thứ dẫn đường, không phải một từ khoá.
Màu trắng của tuyết trong mắt người Việt: tinh khôi và tang trắng
Tuyết trắng xoá là một mảng trắng rất lớn, và màu trắng trong văn hoá Việt mang hai nghĩa khá xa nhau. Một mặt, trắng là tinh khôi: tà áo dài trắng của nữ sinh, chiếc váy cưới trắng, bông huệ, bông sen trắng. Mặt khác, trắng là màu tang: khăn tang, áo sô, dải băng trắng trên vòng hoa. Cùng một màu, người Việt có thể thấy trong sáng hoặc thấy buồn, tuỳ bối cảnh.
Vì thế, một giấc mơ phủ đầy tuyết trắng có khi làm người mơ nhớ tới đám tang, nhất là khi trong mơ có cảnh mọi người đứng im lặng, áo quần sẫm màu giữa nền trắng. Nếu nhà bạn vừa có tang, hay bạn vừa đi viếng, sự liên tưởng này rất tự nhiên. Nhưng nó không biến giấc mơ thành lời báo trước chuyện tang tóc; đó chỉ là cách não dùng một màu sắc để chuyên chở nỗi buồn đang có.
Ngược lại, người vừa cưới, vừa sinh con, vừa bắt đầu một công việc mới có thể mơ thấy tuyết trắng như một trang giấy mới, sạch sẽ, chưa ai đặt chân. Câu hỏi giúp phân biệt rất đơn giản: trong mơ bạn thấy lòng nhẹ hay lòng nặng? Hai cảm giác ấy dẫn tới hai cách hiểu khác nhau, và chỉ bạn mới biết mình đang ở đâu.
Màu sắc trong giấc mơ nói chung không có bảng tra cố định; các bài về màu tím, màu đỏ trên trang cũng đi theo cùng nguyên tắc ấy. Nếu bạn không nhớ rõ màu, cũng không sao; nhiều giấc mơ màu sắc chỉ là phông nền.
Đọc giấc mơ tuyết của mình theo bốn bước
Bốn bước dưới đây giúp tách nguồn gốc đơn giản ra khỏi lớp nghĩa sâu hơn:
- Kiểm tra cơ thể và phòng ngủ. Khi tỉnh dậy, bạn có lạnh không, chăn còn trên người không, điều hoà bao nhiêu độ? Nếu có, phần lớn giấc mơ đã được giải thích.
- Tìm nguồn hình ảnh. Một hai ngày trước bạn có xem phim, ảnh, video có tuyết, có lên kế hoạch đi du lịch xứ lạnh, có đi trung tâm thương mại trang trí mùa đông không?
- Gọi tên cảm xúc. Trong mơ bạn thấy yên bình, vui, cô đơn hay sợ? Ghi lại một từ duy nhất.
- Nối với đời sống. Từ cảm xúc ấy, hỏi: điều gì gần đây làm mình thấy như vậy? Mối quan hệ nào đang lạnh, việc gì đang bị treo, hay mình đang thèm một khoảng lặng?
Nhiều giấc mơ dừng ở bước một hoặc hai. Chỉ khi giấc mơ để lại cảm xúc mạnh và lặp lại, mới cần đi tới bước bốn.
Khi nào nên để ý thật
Giấc mơ tuyết hầu như không đáng lo. Nên để tâm hơn trong vài trường hợp. Thứ nhất, khi giấc mơ bị kẹt trong băng tuyết, bị đóng băng, chết cóng lặp lại nhiều đêm và làm bạn tỉnh dậy hoảng hốt. Thứ hai, khi giấc mơ "tê dại giữa trời tuyết" đi cùng ban ngày buồn bã, trống rỗng, mất hứng thú kéo dài nhiều tuần. Thứ ba, khi bạn thường xuyên tỉnh giấc vì lạnh dù phòng không lạnh, kèm run, tê bì tay chân.
Hai trường hợp đầu là lúc nên nói chuyện với người tin cậy và gặp bác sĩ hoặc chuyên gia tâm lý nếu không đỡ. Trường hợp thứ ba là chuyện sức khoẻ cơ thể, nên đi khám để bác sĩ kiểm tra.
Với trẻ nhỏ, giấc mơ lạnh cóng, rơi xuống nước đá đôi khi đi cùng việc con đá tung chăn, tè dầm ướt người, hoặc đang bắt đầu sốt. Nếu con hay tỉnh giấc khóc vì lạnh, cha mẹ nên kiểm tra nhiệt độ phòng, quần áo ngủ, và đo nhiệt độ khi thấy con nóng hay mệt bất thường. Với người lớn tuổi sống một mình, mùa rét đậm ở miền Bắc là lúc con cháu nên để mắt tới chăn đệm, máy sưởi an toàn, tránh đốt than trong phòng kín vì nguy cơ ngộ độc khí. Những việc chăm sóc thật ấy hữu ích hơn mọi lời giải mộng.
Nếu bạn sắp đi du lịch xứ lạnh và hồi hộp tới mức mơ thấy tuyết, hãy dùng sự háo hức ấy để chuẩn bị chu đáo: quần áo giữ ấm đủ lớp, giày chống trơn, tìm hiểu thời tiết nơi đến. Ở những vùng núi cao phía Bắc khi có băng tuyết, đường đèo rất trơn; đi lại cần thận trọng và theo dõi khuyến cáo của địa phương.
Câu hỏi thường gặp
Mơ thấy tuyết rơi là điềm gì?
Sách giải mộng dân gian Việt gần như không nói về tuyết; các lời giải trên mạng thường dịch từ nguồn nước ngoài và đều là truyền miệng, không có cơ sở để coi là lời báo trước. Về tâm lý, tuyết thường mang cảm giác yên tĩnh, tinh khôi hoặc lạnh lẽo, cô lập, tuỳ cảnh.
Chưa từng thấy tuyết sao lại mơ thấy tuyết?
Giấc mơ dùng cả những hình ảnh bạn từng xem qua phim, ảnh, video, thiệp mùa đông. Tuyết là hình ảnh rất phổ biến trong văn hoá đại chúng nên dễ vào giấc mơ, nhất là quanh dịp cuối năm hoặc sau khi bạn xem một bộ phim có cảnh tuyết.
Ngủ phòng điều hoà lạnh có làm mơ thấy tuyết không?
Có thể. Cảm giác lạnh của cơ thể khi ngủ đôi khi được não lồng vào giấc mơ thành tuyết, băng, nước lạnh. Nếu bạn tỉnh dậy thấy lạnh, chăn rơi, hãy chỉnh nhiệt độ phòng và giữ ấm chân; giấc mơ thường thưa đi.
Mơ thấy mặt hồ đóng băng có ý nghĩa gì?
Hình ảnh nước bị đông cứng thường gắn với cảm giác một điều gì đó bị đóng băng: mối quan hệ không tiến triển, kế hoạch bị treo, cảm xúc bị nén lại. Đây là gợi ý để tự hỏi, không phải điềm báo.
Mơ đi trên băng mỏng sợ vỡ nói lên điều gì?
Cảnh này thường phản ánh cảm giác phải cẩn thận trong một tình thế mong manh, như một cuộc nói chuyện nhạy cảm hay công việc bấp bênh. Nó không báo trước tai nạn. Hãy nhìn xem gần đây chuyện gì khiến bạn phải dè dặt từng bước.
Mơ thấy tuyết tan có phải điềm tốt không?
Dân gian không có lời giải thống nhất cho cảnh này. Về tâm lý, tuyết tan hay gắn với sự dịu đi của một chuyện căng thẳng, một mối quan hệ ấm lại. Nếu giấc mơ để lại cảm giác nhẹ nhõm, bạn có thể đón nhận nó như vậy, không cần giải thêm.