Một người phụ nữ ngoài sáu mươi, sống trong căn hộ tầng mười hai, kể rằng gần như tháng nào bà cũng mơ thấy mình đi trong khu vườn sau nhà cũ ở quê: luống rau cải, giàn mướp, cây ổi sát bờ ao. Trong mơ, bà nhổ cỏ, tưới rau, nghe tiếng gà. Tỉnh dậy, bà nhìn ra ban công chỉ có mấy chậu cây, và thấy nhớ.
Dân gian thường đọc mơ thấy vườn tốt tươi là nhà cửa yên ổn, làm ăn có lộc; vườn khô héo, cỏ dại là việc bị bỏ bê, người nhà xa cách. Đó là cách người xưa gửi gắm mong ước vào hình ảnh, chứ không phải quy luật.
Tâm lý học thấy ở khu vườn một hình ảnh rất giàu nghĩa: thứ cần chăm thường xuyên, lớn lên theo thời gian, và phản ánh công sức của người làm vườn. Giấc mơ về vườn hay chạm tới những gì mình đang vun đắp, từ con cái, sức khoẻ tới các mối quan hệ. Bài này khác bài đốn cây đã có trong mục: ở đây là cả khu vườn, việc đi dạo, chăm sóc và cảm giác khi ở trong đó.
Khu vườn trong đời sống người Việt
Nhà quê ngày trước thường có "vườn, ao, chuồng": vườn rau, vườn cây ăn quả quanh nhà, ao cá phía trước, chuồng lợn chuồng gà phía sau. Khu vườn không phải để ngắm mà để ăn, để sống, nhưng cũng là nơi trẻ con chơi đùa, người già ngồi hóng mát, và bà nội trồng vài khóm hoa cúc, hoa mười giờ bên hiên.
Ở Huế có những ngôi nhà vườn nổi tiếng, nơi khu vườn được bày đặt công phu với bình phong, non bộ, cây cảnh. Ở miền Tây, vườn cây trái chạy dọc kênh rạch, mùa nào thức nấy. Ở thành phố, khu vườn thu nhỏ thành mấy chậu cây trên ban công, giàn rau trên sân thượng, góc vườn chung của khu tập thể.
Vì vậy, khi giấc mơ chọn một khu vườn, nó thường lấy từ một khu vườn cụ thể trong trí nhớ. Vườn của ông bà ngoại, vườn trường mẫu giáo, công viên gần nhà, vườn hoa trong một chuyến du lịch. Nhận ra khu vườn trong mơ giống khu vườn nào giúp hiểu cảm xúc giấc mơ đang mượn.
Cũng có người mơ thấy khu vườn mình chưa từng thấy, đẹp như trong tranh. Những khu vườn tưởng tượng ấy thường gắn với mong ước về một cuộc sống thong thả, gần thiên nhiên hơn đời sống hiện tại.
Đi dạo trong vườn hoa đang nở
Đi chậm giữa những luống hoa, ngửi mùi hương, nghe ong bướm, ánh nắng lọc qua tán lá. Đây là một trong những giấc mơ dễ chịu nhất mà nhiều người kể lại, và thường đến sau một giai đoạn căng thẳng vừa qua, khi đầu óc được thả lỏng.
Về tâm lý, đi dạo không mục đích gợi trạng thái nghỉ ngơi, không bị thúc ép. Người đang bận rộn liên tục có khi mơ cảnh này như một lời mời nghỉ. Người vừa hoàn thành một việc lớn thì mơ dạo vườn như một phần thưởng.
Đi dạo cùng ai cũng là chi tiết đáng nhớ. Dạo vườn cùng người yêu gợi sự gần gũi êm đềm. Dạo cùng mẹ, cùng bà gợi những buổi chiều thơ ấu. Dạo một mình mà thấy thanh thản gợi sự hài lòng với chính mình; dạo một mình mà thấy trống trải lại gợi nỗi cô đơn.
Hoa nào nở trong vườn cũng có thể có nghĩa riêng theo trí nhớ của bạn, nhưng mục này không đi sâu vào từng loài hoa; hoa hồng, hoa sen, hoa huệ đã có bài riêng ở mục thiên nhiên. Điều quan trọng hơn là cảm giác chung: sum suê hay thưa thớt, rực rỡ hay dịu dàng.
Vườn bỏ hoang, cỏ dại mọc um tùm
Ngược với vườn hoa là khu vườn hoang: cỏ cao quá đầu gối, rau mọc lẫn cỏ dại, cây ăn quả không ai hái để quả rụng thối dưới gốc, hàng rào đổ nát. Người mơ thường cảm thấy buồn, tiếc, hoặc áy náy như thể mình đã bỏ quên một thứ quý.
Giấc mơ này hay đến với người đã lâu không về quê, nhà cũ không người ở. Nó cũng hay đến với người đang bỏ bê một phần đời sống: sức khoẻ lâu không chăm, sở thích bỏ dở, bạn bè lâu không gặp, mối quan hệ vợ chồng chỉ còn chuyện cơm áo. Khu vườn hoang là hình ảnh rất trực quan cho những gì cần chăm mà không được chăm.
Có người mơ thấy mình xắn tay dọn khu vườn hoang, nhổ cỏ, phát bụi, và cảm thấy hăng hái. Đây là biến thể đáng mừng: giấc mơ cho thấy mong muốn lấy lại những gì đã để mất, và người mơ đã sẵn sàng bắt đầu.
Dân gian có nơi bảo vườn hoang là nhà sắp vắng người. Cứ coi là chuyện văn hoá để nghe, đừng coi là lời phán. Giấc mơ không đo được ai sẽ đi đâu; nó chỉ cho thấy nỗi nhớ hay nỗi áy náy của người mơ.
Tự tay làm vườn: gieo hạt, tưới cây, nhổ cỏ
Nhiều giấc mơ về vườn không phải là ngắm mà là làm: cúi xuống gieo hạt, lấp đất, xách nước tưới, bắt sâu, buộc giàn. Những giấc mơ này thường mang nhịp chậm, đều đặn, và người mơ tỉnh dậy với cảm giác bình yên lạ lùng.
Gieo hạt gợi sự khởi đầu kiên nhẫn: một dự định mới mà kết quả còn xa. Tưới cây gợi sự chăm sóc đều đặn, như nuôi con, chăm bố mẹ già, nuôi dưỡng một mối quan hệ. Nhổ cỏ gợi việc loại bỏ những thứ làm phiền, như thói quen xấu, người hay làm mình mệt, những lo lắng thừa.
Nếu hạt gieo mãi không nảy mầm, cây tưới mãi không lớn, giấc mơ gần với cảm giác bỏ công mà chưa thấy kết quả. Đây là cảm giác rất thật của cha mẹ có con tuổi dậy thì, của người mới khởi nghiệp, của người đang điều trị một bệnh dài ngày. Giấc mơ không nói rằng công sức ấy vô ích, chỉ cho thấy mình đang mỏi.
Người đã nghỉ hưu, mới bắt đầu trồng rau trồng hoa cho vui, cũng rất hay mơ thấy mình làm vườn. Đó đơn giản là việc ban ngày đi vào giấc ngủ, và thường là dấu hiệu một nếp sống mới đang dần quen.
Hái quả, hái rau trong vườn
Đến mùa thu hoạch, giấc mơ có thể đầy quả chín: ổi, mít, nhãn, xoài lủng lẳng, rau xanh mướt chỉ việc hái. Cảm giác thường là no đủ, sung túc, đôi khi kèm niềm vui chia quà cho hàng xóm.
Về tâm lý, thu hoạch gợi việc nhận lại kết quả của công sức. Người vừa được ghi nhận ở chỗ làm, con vừa đỗ đạt, một khoản tiết kiệm vừa đủ cho việc mình mong, hay mơ cảnh hái quả. Giấc mơ không hứa hẹn gì thêm, nhưng cảm giác mãn nguyện trong đó là thật.
Hái trộm quả trong vườn nhà người khác là biến thể dí dỏm mà khá phổ biến, có lẽ vì nhiều người từng làm thế hồi bé. Giấc mơ có khi chỉ là ký ức tuổi thơ, có khi gắn với cảm giác mình đang hưởng một thứ không hẳn thuộc về mình, như một cơ hội có được nhờ người khác.
Quả hái xuống mà sâu, thối, đắng, gợi kết quả không như mong đợi. Người vừa trải qua một chuyện bỏ công nhiều mà kết cục thất vọng, như một mối tình, một khoản đầu tư công sức, hay gặp giấc mơ này.
Vườn của ai: ông bà, hàng xóm, người lạ
Khu vườn trong mơ thuộc về ai thay đổi rất nhiều sắc thái. Vườn của ông bà đã khuất là khu vườn của nỗi nhớ. Người mơ thường đi chậm, chạm vào từng gốc cây ông trồng, nghe như có tiếng bà gọi về ăn cơm. Giấc mơ này hay đến dịp giỗ, dịp Tết, hoặc khi vừa nghe tin khu vườn cũ đã bị bán, bị san phẳng để xây nhà.
Vườn của hàng xóm, nhìn qua hàng rào thấy xanh tốt hơn vườn mình, gợi chuyện so sánh, rất gần với câu "đứng núi này trông núi nọ". Người đang thấy cuộc sống của bạn bè, đồng nghiệp tốt đẹp hơn mình hay mơ cảnh này.
Lạc vào một khu vườn lạ, có cổng, có lối đi nhưng không biết của ai, gợi sự tò mò pha chút e ngại. Có người thấy mình được chủ vườn mời vào, có người sợ bị đuổi ra. Cảm giác được đón hay bị xua cho biết mình đang thấy thế nào trong một môi trường mới, như chỗ làm mới, gia đình bên chồng, nhóm bạn mới.
Khu vườn chung của khu phố, nơi mọi người cùng trồng, cùng chăm, gợi mong muốn gắn bó với cộng đồng. Người mới chuyển đến nơi ở mới, chưa quen ai, có khi mơ một khu vườn chung như vậy.
Lối đi trong vườn, cổng vườn và khu vườn như mê cung
Có những giấc mơ mà điều đáng nhớ nhất không phải là cây hoa, mà là lối đi. Một con đường lát gạch quanh co dẫn vào sâu trong vườn. Một lối mòn lẫn trong cỏ. Một hàng rào cây xén thẳng tắp tạo thành những ngõ ngách như mê cung. Người mơ đi theo lối ấy, vừa thích thú vừa sợ lạc.
Lối đi trong vườn gợi hành trình, và cảm xúc trên lối đi gợi tâm thế với hành trình ấy. Đi thong thả là đang tận hưởng. Đi vội, tìm lối ra, là đang muốn thoát khỏi một chuyện đã quá dài. Lạc trong mê cung cây gợi cảm giác đứng giữa nhiều lựa chọn, không biết ngả nào dẫn tới đâu.
Cổng vườn đóng hay mở cũng là chi tiết riêng. Đứng ngoài cổng vườn không vào được gợi một điều mình mong mà chưa chạm tới. Đẩy cổng bước vào gợi sự cho phép mình được hưởng một niềm vui. Cổng vườn bị khoá từ bên trong, có người ở trong mà không ra mở, có khi gắn với cảm giác bị gạt ra khỏi một vòng thân quen.
Nhiều truyện cổ tích có khu vườn cấm, khu vườn bí mật, và những câu chuyện ấy cũng có thể là nguồn hình ảnh cho giấc mơ, nhất là ở người hay đọc truyện cho con nghe.
Câu tự hỏi sau giấc mơ khu vườn, và khi nào nên để tâm
Chọn vài câu để nối giấc mơ với đời mình:
- Khu vườn trong mơ giống khu vườn nào mình từng biết?
- Vườn xanh tốt hay bỏ hoang, và điều đó gợi tới phần nào trong đời mình?
- Mình ngắm, mình chăm, hay mình hái?
- Có điều gì mình đang gieo mà sốt ruột vì chưa thấy nảy mầm?
- Có phần nào trong đời sống mình đang để cỏ mọc, cần dọn lại?
Giấc mơ khu vườn phần lớn là giấc mơ dễ chịu hoặc gợi nhớ nhẹ nhàng. Nên để tâm hơn khi những giấc mơ về khu vườn cũ của người đã khuất làm nỗi buồn kéo dài nhiều tuần, khiến bạn khó ăn khó ngủ, không còn hứng thú với việc gì. Khi ấy, nỗi đau mất mát cần được chia sẻ với người thân và có thể với người làm nghề tâm lý, không nên cố gồng một mình.
Một gợi ý nhỏ cho người hay mơ về khu vườn cũ mà nay sống giữa phố: một chậu rau thơm trên bậu cửa, vài chậu hoa ngoài ban công, một buổi sáng cuối tuần ra công viên. Những việc ấy không thay được khu vườn của ông bà, nhưng giữ cho mình một mối nối nhỏ với đất và cây, thứ mà giấc mơ đang nhắc rằng mình nhớ. Với trẻ con, cho con tự gieo một hạt đậu và theo dõi nó nảy mầm cũng là cách gieo một khu vườn vào ký ức của con.
Câu hỏi thường gặp
Mơ thấy đi dạo trong vườn hoa có ý nghĩa gì?
Dân gian hay đọc là nhà cửa yên ổn, nhưng đó là mong ước gửi vào hình ảnh chứ không phải lời báo. Về tâm lý, dạo vườn thường gắn với trạng thái được thả lỏng, nghỉ ngơi sau một giai đoạn căng thẳng.
Mơ thấy khu vườn bỏ hoang có điềm gì không?
Lời đồn vườn hoang là nhà sắp vắng người chỉ là chuyện kể. Giấc mơ thường phản ánh nỗi nhớ một nơi đã lâu không về, hoặc cảm giác đang bỏ bê một phần đời sống như sức khoẻ, sở thích hay bạn bè.
Mơ thấy mình làm vườn, gieo hạt tưới cây là sao?
Thường gắn với những việc bạn đang chăm chút đều đặn như con cái, công việc hay một mối quan hệ. Nếu hạt không nảy mầm, giấc mơ phản ánh cảm giác bỏ công chưa thấy kết quả chứ không nói công sức ấy vô ích.
Mơ thấy vườn của ông bà đã mất nghĩa là gì?
Đây thường là giấc mơ của nỗi nhớ, hay đến dịp giỗ, dịp Tết hoặc khi khu vườn cũ đã đổi chủ. Cảm giác bồi hồi khi tỉnh dậy là cách tình thương với ông bà vẫn còn ở lại.
Mơ hái trộm quả trong vườn người khác có ý nghĩa gì?
Nhiều khi chỉ là ký ức tuổi thơ quay lại. Đôi khi giấc mơ gắn với cảm giác đang hưởng một thứ không hẳn thuộc về mình. Cảm xúc trong mơ là vui hay áy náy sẽ cho biết bạn nghĩ gì về chuyện đó.
Mơ lạc trong khu vườn như mê cung có đáng lo không?
Không đáng lo. Hình ảnh này hay gắn với cảm giác đứng giữa nhiều lựa chọn chưa biết chọn ngả nào. Liệt kê ra từng hướng đi và điều mình mong ở mỗi hướng có thể giúp đầu óc rõ ràng hơn.