Ở đồng bằng Bắc Bộ, nhiều làng vẫn còn cổng làng xây gạch, mái ngói, rêu phủ, đứng ở đầu đường vào làng. Ngày xưa cổng làng đêm đóng ngày mở, là ranh giới giữa trong làng và thiên hạ. Người đi xa trở về, chỉ cần thấy cổng làng là biết mình đã về tới nhà. Mỗi nhà trong làng lại có cổng riêng: cổng tre, cổng gạch, cổng sắt, có khi chỉ là hai trụ gạch với tấm phên.
Dân gian hay đọc mơ thấy cổng mở rộng là đường đi thuận lợi, có người tới giúp; cổng đóng then là việc bị chặn, cần chờ thời. Người tin thì nghe cho biết, người không tin cũng chẳng mất gì, vì đó là lối nói về mong ước hơn là lời báo.
Tâm lý học nhìn cánh cổng như một ngưỡng: nơi chuyển từ không gian này sang không gian khác, từ ngoài vào trong, từ lạ sang quen. Khác với cánh cửa trong nhà đã có bài riêng ở mục này, cổng đứng ở rìa, ở xa hơn, gắn với chuyện đi và về, đón và tiễn. Giấc mơ về cổng vì thế hay chạm tới những cuộc chia tay, đoàn tụ và những bước vào một giai đoạn mới.
Cổng làng, cổng nhà: ranh giới giữa trong và ngoài
Cổng làng trong ký ức người Việt gắn với nhiều hình ảnh: cây đa đầu làng, quán nước bên cổng, trẻ con chạy ra cổng đón mẹ đi chợ về, đám rước đi qua cổng ngày hội. Cổng làng cũng là nơi tiễn người đi lính, đi học xa, đi làm ăn, và đón người trở về.
Cổng nhà lại gần gũi hơn: chiếc cổng tre buổi tối kéo khép lại, cổng sắt sơn xanh kêu cót két mỗi lần mở, chú chó nằm canh ở chân cổng. Ở thành phố, cổng nhà phố có khi chỉ là cửa cuốn, cổng chung cư có bảo vệ và thẻ từ. Mỗi kiểu cổng gợi một cảm giác an toàn khác nhau.
Ở miền Nam, nhiều nhà vườn có cổng rào bông bụp, cổng tre che giàn bông giấy rực rỡ; ở miền núi, cổng bản bằng gỗ có khi được dựng thêm dịp lễ hội. Mỗi vùng mỗi kiểu, nhưng ý nghĩa đón và tiễn thì giống nhau.
Nhiều làng, nhiều dòng họ có cổng riêng với hoành phi, câu đối, và người làng tự hào về chiếc cổng ấy như một phần lịch sử. Cổng chùa, cổng đình, cổng trường cũng là những cánh cổng in sâu trong trí nhớ.
Khi mơ thấy một cánh cổng, hãy nhớ nó là cổng nào, làm bằng gì, mình đứng phía trong hay phía ngoài. Những chi tiết ấy thường cho biết giấc mơ đang nói về nhà, về quê, hay về một nơi mình sắp bước vào.
Đi qua cánh cổng: về hay đi
Hình ảnh cơ bản nhất là đi qua cổng. Đi từ ngoài vào trong, nhất là cổng làng, cổng nhà mình, gợi sự trở về. Người xa quê lâu năm hay mơ cảnh xách túi đi qua cổng làng, thấy quán nước, cây đa, nghe tiếng chó sủa, và tỉnh dậy với nỗi nhớ da diết.
Đi từ trong ra ngoài gợi sự ra đi. Người chuẩn bị đi du học, đi xuất khẩu lao động, lấy chồng xa, hay mơ cảnh mình bước qua cổng nhà, ngoái lại thấy mẹ đứng nhìn theo. Cảm giác là háo hức hay day dứt cho biết mình đang đón chuyến đi thế nào.
Có những cánh cổng dẫn tới nơi mình chưa biết: cổng một khu vườn lạ, cổng một ngôi trường mới, cổng một thành phố. Về tâm lý, đi qua cổng lạ gợi việc bước vào giai đoạn mới. Nếu bên kia cổng sáng sủa, rộng rãi, người mơ thường thấy phấn chấn; nếu bên kia mờ mịt, sương mù, người mơ thấy hồi hộp trước điều chưa rõ.
Đi qua cổng rồi quay lại, hoặc đứng ở giữa cổng không vào không ra, là biến thể của sự lưỡng lự. Nó gần với giấc mơ đứng giữa cầu đã có bài riêng: kẹt ở ngưỡng chuyển tiếp.
Cổng đóng then, gọi mãi không ai mở
Về tới nhà mà cổng khoá, gọi mãi không ai ra. Đèn trong nhà tắt, hoặc sáng mà không ai nghe. Người mơ đứng ngoài trong đêm, lạnh, lo lắng. Đây là một trong những giấc mơ về cổng làm người ta buồn nhất.
Giấc mơ này hay đến với người xa nhà, nhất là người đi làm ăn xa, lâu ngày không về. Nó gợi nỗi sợ nhà không còn chờ mình, mình đã thành người ngoài. Với người con lấy chồng xa, mơ về nhà mẹ đẻ mà cổng đóng có khi gắn với cảm giác chỗ đứng của mình ở nhà cũ đã khác.
Một chi tiết đáng nhớ là mình có chìa khoá hay không. Có chìa mà mở không được, chìa không vừa ổ, gợi cảm giác những gì mình mang theo không còn hợp với nơi cũ. Không có chìa từ đầu thì gần với cảm giác mình đã trao lại chỗ đứng cho người khác.
Ở nghĩa rộng hơn, cổng đóng gợi những cánh cửa cơ hội bị khép: hồ sơ bị từ chối, một mối quan hệ không đón nhận mình, một nhóm không cho mình vào. Người đang chờ một câu trả lời, gõ mãi mà chưa được hồi âm, hay mơ cổng đóng.
Nếu trong mơ cuối cùng có người ra mở cổng, mẹ, bố, người thân, cảm giác nhẹ nhõm thường rất lớn. Giấc mơ khi ấy cho thấy bên trong mình vẫn tin mình được chờ đợi.
Đứng chờ ở cổng
Có những giấc mơ mà mình không đi qua cổng, chỉ đứng chờ. Chờ con đi học về, chờ chồng đi làm về, chờ người đi xa trở lại. Hình ảnh người mẹ đứng ở cổng ngóng con là hình ảnh rất quen của làng quê Việt, và nhiều người con xa nhà cũng mơ thấy mẹ đứng ở cổng như thế.
Về tâm lý, đứng chờ ở cổng gợi sự mong ngóng, có khi là lo lắng. Cha mẹ có con đi học xa, đi làm đêm, hay mơ thấy mình đứng chờ ở cổng mà con chưa về. Giấc mơ không báo con gặp chuyện gì; nó chỉ cho thấy nỗi lo thường trực của người làm cha mẹ.
Người đang chờ một người đã đi xa không về, như người thân đã mất, người yêu đã chia tay, cũng có thể mơ thấy mình đứng chờ ở cổng. Giấc mơ này nhiều khi là cách nỗi nhớ tìm chỗ đứng: chờ dù biết người ấy không về.
Ngược lại, mơ thấy có người đứng chờ mình ở cổng, như mẹ, bà, người yêu, thường để lại cảm giác ấm áp. Nó gợi mong được có người chờ đợi, được đón khi trở về.
Cổng trường: chiếc cổng của tuổi đi học
Một cánh cổng đặc biệt trong ký ức nhiều người là cổng trường. Ngày đầu tiên đi học được bố mẹ dắt qua cổng, giờ tan học chen nhau ùa ra, bố mẹ đứng chờ ngoài cổng với chiếc xe đạp, xe máy. Cổng trường đóng khi đi học muộn, phải đứng ngoài năn nỉ bác bảo vệ.
Mơ thấy cổng trường đóng, mình đến muộn, gần với nỗi lo bị lỡ, bị bỏ lại. Bài đi học muộn trong mục học hành đã nói nhiều về cảnh này. Ở đây, điều đáng nhớ là cánh cổng: ranh giới giữa được vào và bị bỏ ngoài.
Cha mẹ mơ thấy mình đứng ngoài cổng trường chờ con mà không thấy con ra là giấc mơ khá phổ biến, nhất là ở những năm con mới vào lớp một, mới chuyển trường. Nó phản ánh nỗi lo tự nhiên khi con bắt đầu có một thế giới riêng mà mình không theo vào được.
Người lớn mơ quay lại đứng trước cổng trường cũ có khi đang nhớ tuổi học trò, có khi đang đứng trước một "kỳ thi" của đời người lớn: một đợt đánh giá, một khoá học mới.
Cổng sắt kêu cót két, cổng hỏng, cổng mới
Những chi tiết nhỏ của cánh cổng cũng có ý nghĩa riêng. Cổng sắt rỉ sét kêu cót két mỗi khi mở gợi sự cũ kỹ, có khi là nỗi nhớ nhà cũ, có khi là cảm giác một nếp sống đã lâu không đổi. Cổng gỗ mục, bản lề gãy, cánh cổng xệ xuống, gợi sự bảo vệ đã yếu, cần được sửa.
Cổng không có khoá, ai cũng vào được, gợi cảm giác không giữ được ranh giới: người ngoài tự do ra vào chuyện nhà mình. Cổng khoá quá nhiều lớp, ổ khoá chồng ổ khoá, lại gợi sự phòng thủ quá mức, có khi là nỗi sợ người ngoài sau một lần bị tổn thương.
Cổng mới, sơn mới, xây mới, thường đi cùng cảm giác phấn khởi: gia đình vừa có một bước tiến, một khởi đầu. Người vừa sửa nhà, vừa cưới, vừa có con mơ thấy cổng mới là chuyện tự nhiên.
Mở cổng mà cổng kẹt, đẩy không nổi, gợi những việc khởi đầu gặp trục trặc nhỏ: thủ tục chậm, người hứa giúp chưa giúp. Nếu cuối cùng cổng mở được, giấc mơ thường để lại cảm giác "vất vả nhưng rồi cũng qua".
Cổng lạ giữa đồng, cổng không có tường
Một hình ảnh kỳ lạ mà không ít người kể: giữa cánh đồng hay giữa bãi đất trống có một chiếc cổng đứng một mình, không có tường rào hai bên. Đi qua cổng hay đi vòng qua đều được, nhưng người mơ vẫn cảm thấy phải đi qua cổng.
Về tâm lý, chiếc cổng không có tường gợi những ranh giới chỉ có trong đầu mình: những nghi thức, quy tắc mình tự đặt ra hoặc được dạy, những cột mốc mà xã hội coi là quan trọng, như tuổi lập gia đình, tuổi có nhà. Đi qua cổng như một nghi thức gợi cảm giác cần được đánh dấu rằng mình đã bước sang giai đoạn mới.
Một số người mơ thấy những cánh cổng cổ kính, cổng thành, cổng đình, cổng chùa, đứng trơ trọi trong sương. Những hình ảnh này thường đến từ chuyến đi, từ phim, ảnh, và mang không khí trầm lắng của những nơi xưa. Bài về chùa chiền trong mục đã nói riêng về cổng chùa; ở đây chỉ nhắc như một biến thể.
Nếu chiếc cổng lạ đóng lại sau lưng khi mình vừa đi qua, giấc mơ gợi cảm giác không còn đường lui sau một quyết định. Cảm giác là sợ hay thanh thản cho biết mình đã sẵn lòng với quyết định đó chưa.
Câu tự hỏi, và khi nào nên để tâm
Vài câu để nối giấc mơ cánh cổng với đời mình:
- Cánh cổng trong mơ là cổng nhà, cổng làng, cổng trường hay một cổng lạ?
- Mình đi vào, đi ra, đứng chờ, hay bị khoá ở ngoài?
- Gần đây mình có sắp đi xa, vừa trở về, hay đang chờ ai?
- Có "cánh cổng" nào ngoài đời mình đang gõ mà chưa được mở?
- Ranh giới với người ngoài của mình đang quá lỏng hay quá chặt?
Phần lớn giấc mơ về cổng là giấc mơ của nỗi nhớ và những bước chuyển bình thường. Nên để tâm hơn khi giấc mơ về nhà mà cổng đóng, gọi không ai mở lặp lại nhiều đêm, kèm cảm giác cô đơn, trống rỗng kéo dài cả ban ngày. Khi ấy, hãy gọi điện cho người thân, hẹn gặp một người bạn, và nếu nỗi buồn không vơi, nói chuyện với một chuyên gia tâm lý.
Với người cao tuổi hay mơ về cổng nhà cũ, cổng làng xưa, con cháu có thể đưa ông bà về thăm quê khi sức khoẻ cho phép, hoặc ngồi nghe ông bà kể chuyện ngày trước. Những giấc mơ ấy thường là nỗi nhớ cần được chia sẻ, và một buổi chiều ngồi nghe kể chuyện có khi làm ông bà ngủ ngon hơn mọi lời khuyên.
Câu hỏi thường gặp
Mơ thấy đi qua cổng làng có ý nghĩa gì?
Thường là giấc mơ của sự trở về và nỗi nhớ quê, hay gặp ở người xa nhà lâu năm. Dân gian đọc cổng mở là đường đi thuận lợi, nhưng đó là lối nói về mong ước hơn là lời báo trước.
Mơ về nhà mà cổng đóng, gọi không ai mở là sao?
Giấc mơ hay gắn với nỗi sợ nhà không còn chờ mình, hoặc cảm giác một cơ hội đang khép lại. Nếu trong mơ có người ra mở cổng, đó là dấu hiệu bên trong bạn vẫn tin mình được chờ đợi.
Nằm mơ thấy mẹ đứng chờ ở cổng có ý nghĩa gì?
Đây là hình ảnh rất quen của làng quê Việt và thường là nỗi nhớ mẹ, mong được đón khi trở về. Nếu mẹ đã mất, giấc mơ là cách tình thương và nỗi nhớ tìm về, không có gì đáng sợ.
Mơ thấy cổng mới, xây cổng mới là sao?
Thường đi cùng cảm giác phấn khởi về một khởi đầu như vừa cưới, vừa có con hay vừa sửa nhà. Giấc mơ phản ánh niềm vui đó chứ không hứa hẹn điều gì thêm.
Mơ thấy cổng không có khoá, ai cũng vào được có ý nghĩa gì?
Giấc mơ gợi cảm giác không giữ được ranh giới, người ngoài tự do can thiệp chuyện của mình. Hỏi xem gần đây ai đang bước quá sâu vào đời bạn có thể giúp hiểu giấc mơ.
Cha mẹ mơ đứng ngoài cổng trường không thấy con ra thì sao?
Đây là nỗi lo rất tự nhiên khi con bắt đầu có thế giới riêng ở trường, nhất là năm đầu đi học hay khi chuyển trường. Giấc mơ không báo con gặp chuyện; nó phản ánh tình thương và sự lo lắng của bạn.