Tiếng Việt có cả một bộ từ cho những người thân "nhờ hôn nhân mà thành": anh rể, em rể là chồng của chị em mình; anh chồng, em chồng là anh em của chồng; anh vợ, em vợ là anh em của vợ. Những người đàn ông lấy hai chị em ruột gọi nhau là anh em cọc chèo, có nơi gọi là anh em đồng hao. Mỗi chữ chở theo một kiểu quan hệ: gần mà không cùng máu, thân mà vẫn có ranh giới.
Mơ thấy anh em rể hay anh em bên chồng, bên vợ thường là giấc mơ về chỗ đứng của mình giữa hai gia đình, và về những cảm xúc lẫn lộn với người thân không cùng huyết thống. Dân gian hầu như không có lời giải riêng cho nhóm giấc mơ này; nếu có thì chỉ là những câu chung về hoà khí trong nhà, nghe để biết người xưa dặn gì chứ không để đoán việc sắp tới. Tâm lý học thì nhìn vào chuyện cụ thể: tiền nong, so sánh, giúp đỡ, và đôi khi là những cảm xúc khó gọi tên.
Bài này đi theo từng kiểu quan hệ, và dành riêng một mục cho loại giấc mơ nhiều người ngại kể nhất: mơ có tình cảm với anh chị em của vợ, của chồng.
Người thân không cùng máu mủ
Điều làm những giấc mơ này khác giấc mơ về anh chị em ruột là ranh giới. Với anh trai ruột, mình có thể cãi nhau rồi làm lành trong một bữa cơm. Với anh rể, mình giữ ý hơn, nói nhẹ hơn, không muốn chị gái khó xử. Với em chồng, người vợ thường phải cân nhắc từng lời, vì một câu nói vô tình có thể đến tai mẹ chồng theo một cách khác.
Chính sự giữ ý ấy làm nhiều cảm xúc không được nói ra: một chút khó chịu khi anh rể hay khoe, một chút tủi khi em chồng được bố mẹ chồng bênh, một chút ganh khi anh em cọc chèo làm ăn khá hơn. Những cảm xúc nhỏ, bị nén hằng ngày, là nguyên liệu quen thuộc của giấc mơ. Thuyết liên tục cho rằng giấc mơ phản ánh những mối bận tâm của đời thức; những điều ta không nói ra lại thường là những điều ta bận tâm nhất.
Cũng không phải mọi giấc mơ về anh em rể đều nặng nề. Có những người anh rể như anh ruột, những cô em chồng thân như em gái. Với họ, giấc mơ thường ấm, kể về một chuyến đi chơi chung, một bữa nhậu cuối năm, một lần giúp nhau sửa nhà.
Anh rể, em rể: người mới vào nhà mình
Với người mơ là em vợ hay anh vợ, anh rể và em rể là người "từ ngoài vào nhà mình". Giấc mơ về họ hay xoay quanh câu hỏi: người này có đối xử tốt với chị em mình không? Có người mơ thấy anh rể quát chị gái, mình đứng bên cạnh không dám nói gì. Có người mơ thấy em rể bỏ đi, em gái khóc ôm con.
Những giấc mơ như vậy thường phản ánh nỗi lo có thật cho chị em mình, nhất là khi gia đình chị em đang gặp khó, hoặc khi mình từng phản đối cuộc hôn nhân ấy. Chúng không phải lời báo trước, và cũng không phải bằng chứng về người anh rể thật. Nếu ngoài đời có dấu hiệu bạo lực gia đình thật như chị em mình có vết thương, sợ hãi, bị kiểm soát tiền bạc, thì cần trò chuyện với chị em và tìm đến các nơi hỗ trợ, chứ không chờ giấc mơ.
Ở chiều ngược lại, nhiều người mơ thấy anh rể giúp đỡ mình: cho vay tiền, tìm việc, đưa đi viện. Giấc mơ này thường đến khi người mơ đang cần một người đàn ông lớn tuổi hơn đứng ra, giống như vai người anh, mà không muốn làm phiền bố mẹ. Nó cũng có thể là lòng biết ơn với một người anh rể đã từng giúp thật.
Anh em cọc chèo: thân mà cũng dễ so bì
Anh em cọc chèo là một quan hệ rất Việt. Hai, ba người đàn ông không hề quen nhau, bỗng thành người nhà vì cưới hai chị em. Họ gặp nhau ở đám giỗ nhà vợ, ngồi chung mâm, nâng chén, hỏi chuyện làm ăn. Trong mắt bố mẹ vợ, họ dễ bị đặt cạnh nhau: ai chu đáo hơn, ai kiếm được hơn, ai hay về thăm hơn.
Giấc mơ về anh em cọc chèo vì thế hay mang dấu vết của sự so sánh. Mơ thấy anh cọc chèo mua nhà to, mình đứng ngoài cổng. Mơ thấy bố vợ khen người kia trước mặt mình. Mơ thấy hai người cãi nhau trong đám giỗ. Đây là những cảm xúc rất người, không có gì đáng xấu hổ. Giấc mơ chỉ phản chiếu áp lực của việc bị đặt lên bàn cân, nhiều khi là áp lực tự mình đặt ra.
Ngược lại, có những cặp anh em cọc chèo thân nhau thật, cùng nhau gánh chuyện nhà vợ khi bố mẹ vợ già yếu. Giấc mơ thấy hai người cùng khiêng một thứ gì nặng, cùng sửa mái nhà cho ông bà, thường nói về tình đồng đội ấy. Nhận ra mình đang mơ kiểu nào giúp hiểu mình đang cảm thấy ra sao trong gia đình bên vợ.
Anh chồng, em chồng, anh vợ, em vợ
Với người vợ, anh chồng và em chồng là phần "nhà chồng" gần nhất ngoài bố mẹ chồng. Giấc mơ hay gặp là bị em chồng soi xét, bị anh chồng nhắc nhở, hoặc ngược lại được em chồng bênh vực trước mẹ chồng. Ở những nhà nhiều anh em trai, giấc mơ có thể là cả một dãy người nhìn mình bưng mâm cơm.
Với người chồng, anh vợ và em vợ thường ít gây căng thẳng hơn, nhưng không phải không có. Có người mơ thấy em vợ đến ở nhờ lâu ngày, mình không biết nói sao. Có người mơ thấy anh vợ hỏi vay tiền. Những giấc mơ như vậy hay đến khi chuyện tiền bạc hay chỗ ở giữa hai gia đình đang thật sự được bàn.
Câu nói cũ về "bà cô bên chồng" từng được dùng để chỉ em chồng hay soi xét. Ngày nay câu nói ấy nên được hiểu như một chuyện kể cũ, không phải một nhận định về ai. Rất nhiều em chồng là người thân thiết nhất của chị dâu trong nhà chồng. Giấc mơ về em chồng khó tính, nếu có, nên được đọc là nỗi lo của người mơ về việc bị đánh giá, chứ không phải lời phán về người thật.
Mơ có tình cảm với anh chị em của vợ, của chồng
Đây là loại giấc mơ nhiều người ngại kể nhất: mơ thấy mình nắm tay, ôm, hay có cảm xúc lãng mạn với anh chồng, em vợ, anh rể. Người mơ tỉnh dậy thấy tội lỗi, xấu hổ, có khi tránh mặt người kia mấy ngày dù người kia không biết gì.
Tâm lý học coi những giấc mơ như vậy là khá phổ biến và không nói lên mong muốn thật. Trong giấc mơ, người quen thường được ghép vào những vai không đúng với đời thật; một khuôn mặt quen có thể chỉ mượn để đại diện cho một cảm giác như được quan tâm, được nhìn nhận, được che chở. Nhiều khi người mơ đang thiếu sự gần gũi trong chính cuộc hôn nhân của mình, và giấc mơ chọn một người thân quen, an toàn để dựng cảnh.
Không cần tự trách vì một giấc mơ. Điều nên tự hỏi là: mình đang thiếu điều gì trong quan hệ với người bạn đời? Nếu câu trả lời là sự quan tâm, thời gian cho nhau, lời khen, thì đó là chuyện có thể bàn với vợ hoặc chồng. Còn nếu ngoài đời bạn thật sự có tình cảm lẫn lộn và thấy khó kiểm soát, một chuyên viên tham vấn hôn nhân có thể giúp bạn sắp xếp lại suy nghĩ mà không ai phải tổn thương.
Bảng tra nhanh theo từng người trong mơ
| Người trong mơ | Tình huống hay gặp | Gợi ý tự soi |
|---|---|---|
| Anh rể, em rể | Đối xử tệ với chị em mình, hoặc giúp mình | Lo cho chị em; cần một người anh đứng ra |
| Anh em cọc chèo | Được khen hơn, mua nhà to hơn | Áp lực bị so sánh bên nhà vợ |
| Anh chồng, em chồng | Soi xét, nhắc nhở, hoặc bênh vực | Mình có được nhà chồng đón nhận không |
| Anh vợ, em vợ | Đến ở nhờ, hỏi vay tiền | Chuyện tiền bạc, chỗ ở giữa hai nhà |
| Bất kỳ ai trong số đó, có cảm xúc lãng mạn | Nắm tay, ôm, hẹn hò | Đang thiếu sự gần gũi, không phải mong muốn thật |
| Cả hai nhà ngồi chung | Giỗ, Tết, đám cưới | Mong hai gia đình hoà hợp |
Dân gian một số nơi có nói giấc mơ thấy người nhà bên vợ, bên chồng vui vẻ là hai nhà thuận hoà. Lối đọc ấy dễ chịu, nhưng giấc mơ không quyết định được quan hệ thật. Quan hệ thật được giữ bằng những việc nhỏ: hỏi thăm, giúp nhau khi có việc, không kể xấu nhau với người ngoài.
Người đã rời khỏi gia đình vẫn về trong mơ
Có một nhóm giấc mơ riêng: anh rể cũ đã ly hôn với chị gái mình từ lâu, vẫn xuất hiện trong mâm cơm Tết của giấc mơ; cô em dâu đã chia tay em trai vẫn đứng bếp như ngày nào; người anh em cọc chèo đã mất vẫn ngồi chung chiếu. Người mơ tỉnh dậy với cảm giác lạ, vì ngoài đời không ai còn nhắc đến người ấy.
Trí nhớ không xoá người nhanh như giấy tờ. Một người từng ở trong gia đình nhiều năm, từng có mặt trong ảnh cưới, ảnh đầy tháng, vẫn còn nguyên trong những khung cảnh mà tâm trí dùng để dựng giấc mơ. Nhiều khi giấc mơ chỉ là trí nhớ mặc định: nhắc đến "Tết nhà ngoại" là bộ não tự xếp đủ mặt như những năm trước.
Nhưng cũng có khi giấc mơ chạm vào một nỗi buồn chưa được thừa nhận. Khi chị gái ly hôn, người em cũng mất đi một người anh rể từng thân; khi anh em cọc chèo mất, người còn lại mất đi một người bạn trong nhà vợ. Những mất mát ấy ít được ai hỏi han vì "có phải ruột thịt đâu". Giấc mơ cho phép buồn một chút về những người như vậy, và điều đó hoàn toàn bình thường.
Khi giấc mơ chạm vào chuyện tiền nong và ranh giới
Rất nhiều giấc mơ về anh em rể, anh em bên chồng bên vợ hoá ra là giấc mơ về tiền. Vay mượn giữa anh em nhà vợ nhà chồng là chuyện phổ biến ở Việt Nam, và cũng là chuyện dễ làm sứt mẻ tình cảm nhất. Mơ thấy em vợ không trả nợ, anh chồng đòi chia phần đất, anh rể nhờ đứng tên vay ngân hàng, thường xuất phát từ một chuyện có thật đang treo lơ lửng.
Giấc mơ không thể giải được chuyện tiền. Điều giúp được là đưa chuyện ra ánh sáng: vợ chồng thống nhất với nhau trước, nói rõ với anh em bên kia số tiền, thời hạn, có giấy tờ nếu số lớn. Nhiều người ngại vì "anh em trong nhà mà giấy tờ", nhưng chính sự rõ ràng mới giữ được tình thân lâu dài. Khi đã rõ, những giấc mơ bị đòi nợ, bị lừa thường thưa đi.
Ranh giới cũng là chuyện của thời gian và không gian: em chồng đến ở bao lâu, anh vợ gọi điện lúc mấy giờ, ai có quyền góp ý chuyện dạy con. Những điều này không có đúng sai tuyệt đối, mỗi nhà một kiểu. Giấc mơ có thể là tín hiệu rằng một ranh giới nào đó đang bị vượt qua mà mình chưa nói ra được.
Câu hỏi thường gặp
Mơ thấy anh rể có ý nghĩa gì?
Thường gắn với nỗi lo cho chị em mình, hoặc với cảm giác cần một người anh đứng ra giúp. Dân gian ít có lời giải riêng. Nên nhìn vào quan hệ thật giữa bạn, anh rể và chị em mình để đọc giấc mơ.
Mơ có tình cảm với em chồng, anh vợ có phải mình có ý thật?
Hầu hết là không. Giấc mơ hay ghép người quen vào những vai không đúng đời thật, để nói về một cảm giác như thiếu quan tâm, muốn được nhìn nhận. Câu hỏi hữu ích là mình đang thiếu gì trong quan hệ với người bạn đời.
Mơ thấy anh em cọc chèo cãi nhau thì sao?
Giấc mơ thường phản ánh áp lực bị so sánh bên nhà vợ hoặc một căng thẳng có thật giữa hai người. Nó không báo trước chuyện gì. Một lần ngồi nói chuyện thẳng thắn thường tốt hơn để bực bội tích tụ.
Mơ em vợ vay tiền không trả có phải sắp mất tiền?
Không có giấc mơ nào định sẵn chuyện tiền bạc ngoài đời. Giấc mơ thường đến khi chuyện vay mượn trong nhà đang treo lơ lửng. Vợ chồng thống nhất với nhau và nói rõ với người kia là cách làm giấc mơ lẫn nỗi lo lắng dịu đi.
Làm sao để bớt mơ thấy chuyện căng thẳng với nhà chồng, nhà vợ?
Nói ra những điều đang nén với người bạn đời là bước quan trọng nhất. Giữ nếp ngủ đều, bớt xem điện thoại trước giờ ngủ cũng giúp. Nếu căng thẳng gia đình kéo dài làm mất ngủ nhiều tuần, có thể tìm chuyên viên tham vấn gia đình.