Mơ thấy cháu nội, cháu ngoại: bế cháu, làm lạc cháu, cháu bỗng lớn thành người lạ

Mơ thấy cháu nội, cháu ngoại thường là giấc mơ về sự nối dài của gia đình: thấy mình được tiếp nối, thấy mình lo cho thế hệ sau, hoặc thấy mình bắt đầu già. Dân gian đa phần đọc giấc mơ này theo hướng vui, coi cháu quây quần là nhà đông, có phúc. Chuyện ấy chỉ có trong lời truyền, mỗi vùng một kiểu, chứ không phải lời hứa hẹn về ngày mai.

Nhưng cùng một giấc mơ, nghĩa thay đổi hẳn tuỳ ai là người mơ. Một bà ngoại sáu mươi tuổi đang trông cháu cả ngày mơ thấy cháu ngã xuống ao, đó là nỗi lo của người đang giữ một đứa trẻ trong tay. Một người đàn ông năm mươi tuổi chưa có con dâu, con rể mơ thấy mình bế cháu, đó có thể là mong mỏi chưa nói ra. Một chàng trai hai mươi lăm tuổi mơ thấy đứa cháu gọi mình bằng chú, đó lại là chuyện vai trò mới trong nhà. Tâm lý học giấc mơ, đặc biệt là thuyết liên tục, cho rằng giấc mơ phản ánh những mối bận tâm của đời thức, nên trước khi tra nghĩa nên hỏi: mình đang đứng ở vị trí nào trong gia đình.

Bài này đi theo từng hoàn cảnh: ông bà đang trông cháu, ông bà ở xa cháu, người chưa có cháu, người làm cô chú dì cậu, và những chi tiết hay gặp như làm lạc cháu, cháu ốm, cháu bỗng lớn thành người không quen.

Cháu nội, cháu ngoại trong nếp nhà Việt

Tiếng Việt phân biệt rõ cháu nội là con của con trai, cháu ngoại là con của con gái. Ngày trước, cách gọi này gắn với nếp gia đình phụ hệ: cháu nội mang họ mình, ở chung nhà, sau này lo giỗ chạp; cháu ngoại mang họ nhà khác, thỉnh thoảng mới về chơi. Có những câu nói cũ phản ánh nếp ấy, nhưng đời sống ngày nay đã khác nhiều. Không ít ông bà ngoại trông cháu ngoại từ lúc lọt lòng, còn cháu nội lại ở xa, mỗi năm gặp vài lần.

Giấc mơ không quan tâm đến họ tên trên giấy khai sinh. Nó dùng đứa cháu mà người mơ gần gũi nhất, hay lo nghĩ nhiều nhất. Vì thế đừng vội đọc "mơ thấy cháu nội là điềm này, cháu ngoại là điềm kia" như một số bảng giải mộng trên mạng. Hãy nhìn đứa cháu cụ thể trong mơ là ai, đang ở tuổi nào, và mình đang có chuyện gì với gia đình của đứa cháu ấy.

Một điều cũng đáng nói: với nhiều người lớn tuổi, có cháu là một mốc lớn của đời, có khi lớn hơn cả lúc về hưu. Nó đánh dấu việc mình chính thức bước sang vai ông, vai bà. Giấc mơ về cháu vì thế hay mang theo cả cảm xúc về tuổi tác: vui vì được tiếp nối, và đôi khi bâng khuâng vì thấy thời gian trôi nhanh.

Ông bà đang trông cháu: giấc mơ làm lạc cháu, cháu ngã

Ở nhiều gia đình thành phố, ông bà là người trông cháu chính khi bố mẹ đi làm. Đây cũng là nhóm người kể nhiều nhất về những giấc mơ đáng sợ: dắt cháu đi chợ rồi quay lại không thấy cháu đâu, cháu chạy ra đường, cháu rơi xuống ao, cháu khóc mà mình không dỗ được. Tỉnh dậy, nhiều người chạy sang giường cháu xem cháu còn ngủ yên không.

Những giấc mơ ấy không báo trước tai nạn. Chúng là phần việc ban đêm của một bộ não suốt ngày phải cảnh giác. Trông một đứa trẻ hai, ba tuổi là công việc không lúc nào được lơ là: ổ điện, cầu thang, xô nước, đồ chơi nhỏ có thể nuốt. Thuyết mô phỏng mối đe doạ của Revonsuo (2000) cho rằng giấc mơ có thể là nơi tâm trí tập dượt những tình huống nguy hiểm. Dù thuyết này còn được bàn cãi, nó giúp hiểu vì sao người đang chịu trách nhiệm cho một đứa trẻ hay mơ thấy chuyện không may.

Còn một lớp nữa: ông bà trông cháu thường mang thêm nỗi lo "nếu có chuyện gì thì ăn nói thế nào với con". Đó là trách nhiệm kép, vừa với cháu vừa với con. Giấc mơ làm lạc cháu vì thế hay đến vào những tuần ông bà mệt, ngủ không đủ, hoặc vừa có lần suýt để cháu ngã thật. Nếu vậy, điều nên làm là chia bớt việc trông cháu, nói thật với con về sức khoẻ của mình, chứ không phải đi tìm lời giải cho giấc mơ.

Ông bà ở xa cháu: giấc mơ của nỗi nhớ

Có một nhóm ông bà khác: con cái làm ăn ở thành phố, ở nước ngoài, cháu lớn lên qua màn hình điện thoại. Họ hay kể những giấc mơ dịu hơn nhưng day dứt: cháu về chơi, chạy ùa vào sân, mình chưa kịp ôm thì tỉnh; hoặc cháu nói một thứ tiếng mình không hiểu, nhìn mình như người lạ.

Giấc mơ cháu nói tiếng lạ, cháu không nhận ra mình, chạm đúng nỗi sợ thật của nhiều ông bà có con cháu định cư nơi khác: sợ khoảng cách làm sợi dây tình thân mỏng đi. Tâm lý học không coi đó là điềm gì cả. Đó là nỗi lo có thật, được trí nhớ dựng thành cảnh.

Một số cách nhỏ giúp nỗi nhớ bớt nặng: gọi video vào giờ cố định để cháu quen mặt, kể cho cháu nghe chuyện quê, gửi một món đồ nhỏ do chính tay mình làm, nhờ con dạy cháu vài câu chào ông bà bằng tiếng Việt. Khi sợi dây được nối đều đặn, những giấc mơ cháu quay lưng thường thưa dần. Còn những giấc mơ cháu chạy ùa vào lòng thì cứ để chúng đến, vì đó là phần ấm áp của nỗi nhớ.

Người chưa có cháu mơ thấy bế cháu

Ở tuổi năm mươi, sáu mươi, khi bạn bè đồng trang lứa lần lượt lên chức ông bà, không ít người bắt đầu mơ thấy mình bế một đứa cháu, dù con mình chưa lập gia đình. Trong mơ đứa bé rất thật, nặng tay, có mùi sữa. Tỉnh dậy là một cảm giác trống.

Dân gian nhiều nơi đọc giấc mơ này là sắp có tin vui trong nhà. Sách giải mộng chép vậy, nhưng chẳng ai kiểm chứng được. Ở góc tâm lý, giấc mơ phản ánh một mong mỏi có thật: được tiếp nối, được có việc để thương, để lo. Nó cũng có thể phản ánh nỗi cô đơn của tuổi già khi con cái bận rộn, nhà vắng.

Chỗ cần tế nhị là đừng mang giấc mơ ra làm lý do thúc con. Câu "mẹ mơ thấy bế cháu mấy đêm liền rồi đấy" nghe thì nhẹ nhưng có thể thành áp lực với người con đang chưa sẵn sàng, đang gặp khó trong chuyện tình cảm, hay đang chữa hiếm muộn mà chưa kể với ai. Giấc mơ là chuyện của người mơ; nỗi mong mỏi ấy có thể được chăm theo cách khác, như dành thời gian cho con cháu họ hàng, tham gia việc của khu phố, chăm một khu vườn.

Làm cô, chú, dì, cậu: mơ thấy cháu ruột

Chữ "cháu" trong tiếng Việt còn dùng cho con của anh chị em mình. Một cô gái hai mươi tuổi vừa có đứa cháu đầu tiên, con của chị gái, có thể mơ thấy cháu nhiều không kém bà ngoại của đứa bé. Với người trẻ, có cháu là lần đầu tiên mình được gọi bằng một vai của người lớn: cô, dì, chú, cậu.

Giấc mơ của người làm cô chú thường xoay quanh vai trò mới ấy. Có người mơ thấy mình được giao giữ cháu một mình và luống cuống không biết pha sữa. Có người mơ thấy cháu lớn lên, đi học, gọi mình hỏi bài. Có người mơ thấy anh chị nhờ mình nuôi cháu vì một chuyện gì đó. Phần lớn những giấc mơ này nói về cảm giác trưởng thành, về việc mình đang được tin cậy hơn trong nhà, đôi khi pha lẫn chút lo vì chưa biết làm.

Với người chưa lập gia đình, đứa cháu ruột đôi khi còn là hình ảnh của "đứa con mình chưa có". Chơi với cháu, chăm cháu là cách nhiều người trẻ lần đầu thử cảm giác làm cha mẹ. Không có gì lạ khi đứa cháu xuất hiện trong mơ thay cho một đứa con tưởng tượng. Điều đó không nói bạn phải sớm có con; nó chỉ cho thấy tình cảm dành cho đứa bé đã đủ sâu để vào giấc ngủ.

Cháu ốm, cháu đi xa, cháu lớn thành người lạ: tra nhanh

Những chi tiết dưới đây hay được hỏi nhất. Cột giữa là cách dân gian thường nói, cột phải là gợi ý để soi vào đời mình.

Giấc mơ cháu bỗng lớn thành một thanh niên mình không nhận ra là biến thể khá đặc biệt. Nó hay đến với ông bà vừa trải qua một dịp nhìn lại, như sinh nhật tuổi bảy mươi, một trận ốm, hay khi thấy ảnh cháu chụp ở trường mới. Đứa trẻ trong trí nhớ và đứa trẻ thật đã không còn khớp nhau, và giấc mơ ghi lại sự lệch ấy.

Khi giấc mơ về cháu làm mình bất an

Giấc mơ cháu gặp nạn có thể làm một người bà mất ngủ cả tuần. Dân gian một số nơi khuyên đừng kể giấc mơ xấu trước bữa sáng, kể xong thì "nhổ nước bọt ba lần" cho vía lành. Những tục ấy là phong tục, ai thấy yên lòng thì giữ, nhưng chúng không thay được việc chăm sóc giấc ngủ của chính người mơ.

Một vài điều thực tế giúp nhiều hơn. Nếu đang trông cháu, hãy rà lại những chỗ nguy hiểm trong nhà một lần, như ổ điện, cửa ban công, xô chậu chứa nước, thuốc men để thấp; làm xong, tâm trí thường bớt "trực đêm". Nếu đang ở xa, gọi hỏi thăm một câu là đủ. Nếu giấc mơ đến sau một chuyện thật như cháu từng bị bỏng, bị ngã, thì đó là ký ức đang được xử lý, và nó sẽ nhạt dần theo thời gian.

Nên để ý khi ác mộng về cháu lặp lại nhiều tuần, làm bạn sợ đi ngủ, hoặc ban ngày bạn cũng luôn bồn chồn, kiểm tra đi kiểm tra lại không dứt. Lúc ấy nên nói chuyện với bác sĩ về giấc ngủ và nỗi lo của mình. Người cao tuổi hay chịu đựng một mình vì sợ làm phiền con cái, nhưng một cuộc nói chuyện thẳng thắn trong nhà thường nhẹ hơn nhiều so với những đêm thức trắng.

Mấy câu tự hỏi sau khi mơ thấy cháu

• Trong mơ mình là ai với đứa cháu: ông bà, cô chú, hay người đứng ngoài nhìn?
• Cảm xúc chính lúc tỉnh dậy là vui, lo, hay nhớ?
• Gần đây mình có chuyện gì với gia đình của đứa cháu ấy: giận nhau, lâu không gặp, vừa đón cháu về chơi?
• Mình có đang mệt vì trông cháu mà chưa nói ra?
• Đứa cháu trong mơ ở tuổi thật hay ở một tuổi khác, nhỏ hơn hoặc lớn hơn?

Câu cuối khá quan trọng. Khi đứa cháu trong mơ nhỏ hơn tuổi thật, người mơ thường đang nhớ lại một quãng thời gian cũ, lúc còn trông cháu, lúc nhà còn đông. Khi đứa cháu lớn hơn tuổi thật, người mơ thường đang nghĩ về tương lai, về việc mình có còn khoẻ để thấy cháu lớn hay không. Cả hai đều là những suy nghĩ bình thường của tuổi làm ông bà.

Câu hỏi thường gặp

Mơ thấy cháu nội khác gì mơ thấy cháu ngoại?

Về mặt giấc mơ, không có khác biệt cố định. Tâm trí dùng đứa cháu mà bạn gần gũi hoặc đang lo nghĩ nhiều nhất. Một số bảng giải mộng chia nghĩa theo nội ngoại, nhưng đó là cách đọc truyền miệng, không nên lấy làm căn cứ.

Mơ làm lạc cháu có phải sắp có chuyện với cháu?

Không. Giấc mơ này rất hay gặp ở người đang trông trẻ nhỏ, vì bộ não phải cảnh giác suốt ngày. Nó phản ánh nỗi lo và sự mệt mỏi. Rà lại an toàn trong nhà và nghỉ ngơi đủ là cách giúp giấc ngủ yên hơn.

Chưa có cháu mà mơ bế cháu thì sao?

Nhiều người ở tuổi năm, sáu mươi gặp giấc mơ này khi bạn bè lần lượt lên chức ông bà. Nó phản ánh mong mỏi được tiếp nối. Nên giữ giấc mơ cho riêng mình, tránh đem ra làm áp lực với con cái.

Mơ thấy cháu ốm nặng thì nên làm gì?

Nếu lo, một cuộc gọi hỏi thăm là đủ để yên lòng. Giấc mơ không chẩn đoán gì. Nếu cháu đang có triệu chứng thật như sốt cao, khó thở, li bì, hãy đưa cháu đi khám theo lời bác sĩ chứ không dựa vào giấc mơ.

Vì sao mơ thấy cháu bỗng lớn thành người lạ?

Giấc mơ này thường đến khi người mơ nhận ra thời gian trôi nhanh, cháu đã khác xa hình ảnh trong trí nhớ. Nó cũng có thể chạm vào nỗi lo về tuổi tác của chính mình. Đó là cảm xúc rất bình thường của người làm ông bà.