Phụ nữ mang thai thường kể mình mơ nhiều hơn, mơ rõ hơn và mơ lạ hơn hẳn trước đây; lý do chính là giấc ngủ trong thai kỳ bị gián đoạn nhiều lần mỗi đêm, cộng với những thay đổi lớn về cơ thể và cảm xúc. Dậy đi tiểu, khó tìm tư thế, ợ nóng, chuột rút, thai đạp: mỗi lần thức giấc là một lần mang theo một giấc mơ vừa xảy ra, nên bà bầu nhớ được nhiều giấc mơ hơn.
Nội dung giấc mơ khi mang thai cũng rất đặc trưng: em bé, sinh nở, cơ thể mình, có khi là những cảnh lạ như sinh ra một con vật, quên con ở đâu đó, em bé biết nói ngay. Những giấc mơ ấy, kể cả giấc mơ đáng sợ, phần lớn là cách tâm trí chuẩn bị cho một thay đổi lớn, không phải điềm báo, và không cho biết giới tính thai nhi. Bài này giải thích vì sao, kèm cách ngủ ngon hơn và những dấu hiệu cần báo bác sĩ ngay.
Vì sao khi mang thai lại mơ nhiều và nhớ rõ
Trước hết là giấc ngủ vụn. Trong thai kỳ, đặc biệt ba tháng đầu và ba tháng cuối, nhiều bà bầu thức dậy đi tiểu vài lần mỗi đêm. Càng về sau, bụng lớn khiến khó tìm tư thế thoải mái, lưng mỏi, chân chuột rút, ợ nóng khi nằm, thai đạp mạnh vào ban đêm. Mỗi lần thức giấc giữa chừng, dù chỉ ít giây, là một cơ hội để giấc mơ vừa diễn ra được ghi lại vào trí nhớ. Đó là lý do quan trọng nhất khiến bà bầu thấy "đêm nào cũng mơ".
Thứ hai là những thay đổi nội tiết mạnh trong thai kỳ, vốn ảnh hưởng đến giấc ngủ: nhiều người buồn ngủ ban ngày hơn ở ba tháng đầu, ngủ nông hơn ở ba tháng cuối. Mối liên hệ cụ thể giữa từng hormone và nội dung giấc mơ vẫn chưa được hiểu đầy đủ, nên không nên tin những lời giải thích quá chắc chắn trên mạng.
Thứ ba là cảm xúc. Mang thai là một trong những thay đổi lớn nhất của đời người: cơ thể thay đổi, vai trò thay đổi, quan hệ vợ chồng, công việc, tài chính đều phải sắp xếp lại. Theo thuyết liên tục, gắn với Calvin Hall và G. William Domhoff, giấc mơ phản ánh những mối bận tâm lớn nhất khi thức; với bà bầu, mối bận tâm lớn nhất gần như luôn là em bé và cuộc sinh nở.
Giấc mơ hay gặp theo từng giai đoạn thai kỳ
Đây là những chủ đề nhiều người kể lại, không phải quy luật; mỗi người mỗi khác. Cột cuối gợi ý cách ứng xử nhẹ nhàng:
| Giai đoạn | Giấc mơ hay được kể | Gợi ý ứng xử |
|---|---|---|
| Ba tháng đầu | Mơ về tin có thai, về cơ thể thay đổi, mơ lo lắng mơ hồ, mơ về nước, về sinh vật nhỏ | Ngủ bù khi buồn ngủ; chia sẻ lo lắng với bạn đời |
| Ba tháng giữa | Mơ về em bé, đặt tên, chơi với con; mơ về cơ thể to ra, quần áo không vừa | Tận hưởng giai đoạn ngủ dễ hơn; bắt đầu tập nằm nghiêng |
| Ba tháng cuối | Mơ sinh nở, sinh sớm, quên con, làm rơi con, em bé biết nói, sinh ra con vật hay đồ vật | Tìm hiểu quá trình sinh; chuẩn bị đồ đi sinh để bớt lo |
| Gần ngày sinh | Mơ chuyển dạ, mơ đến viện không kịp, mơ không có ai bên cạnh | Lên kế hoạch đường đi, người đi cùng; nói với bác sĩ những gì đang lo |
| Sau sinh | Mơ con khóc mà không tìm thấy, mơ con biến mất trong chăn | Ngủ khi con ngủ; chia ca đêm với người nhà; nói ra nỗi lo |
Giấc mơ sinh ra con vật hay đồ vật nghe kỳ quặc nhưng được nhiều người kể lại; nó thường gắn với việc chưa hình dung được em bé sẽ trông như thế nào. Giấc mơ quên con, làm rơi con thường gắn với nỗi lo "mình có làm mẹ tốt không". Cả hai đều rất phổ biến và không báo trước điều gì.
Giấc mơ đáng sợ về em bé: khi nào là bình thường
Nhiều bà bầu tỉnh dậy trong nước mắt sau giấc mơ em bé gặp chuyện: con sinh ra không khoẻ, con bị mất, mình bỏ quên con. Những giấc mơ ấy gây day dứt, có người không dám kể với ai vì sợ "nói gở". Cần biết rằng đây là trải nghiệm rất thường gặp, và chính tình yêu, trách nhiệm với đứa con chưa chào đời là chất liệu tạo nên nỗi lo trong giấc mơ. Người từng có lần mang thai không thuận lợi trước đó càng dễ gặp những giấc mơ như vậy, vì ký ức cũ dễ sống lại khi mang thai lần mới.
Thuyết mô phỏng mối đe doạ của Antti Revonsuo (2000) gợi một cách nhìn: giấc mơ có thể là nơi não tập dượt những tình huống khó, để khi thức ta sẵn sàng hơn. Theo nghĩa đó, giấc mơ lo cho con là một phần của việc chuẩn bị làm cha mẹ, không phải dấu hiệu có gì không ổn.
Điều nên làm sau giấc mơ đáng sợ là kể với bạn đời hoặc người tin cậy, và nếu nỗi lo gắn với một điều cụ thể như kết quả xét nghiệm, cử động thai, hãy hỏi bác sĩ. Thông tin rõ ràng từ bác sĩ thường làm dịu lo âu tốt hơn mọi lời trấn an. Nếu giấc mơ đáng sợ lặp lại nhiều đêm, làm bạn sợ ngủ hay lo âu suốt ngày, hãy nói với bác sĩ sản khoa; lo âu trong thai kỳ là chuyện được quan tâm và có cách hỗ trợ.
Giấc mơ có đoán được trai hay gái không
Đây là câu hỏi được tìm rất nhiều. Dân gian có cả một kho "điềm mộng" đoán giới tính: mơ thấy rồng, rắn, hổ, ngựa hay được gán với con trai; mơ thấy hoa, cá, ngọc, chim nhỏ hay được gán với con gái. Kho chuyện này là một phần thú vị của văn hoá chờ con, và nhiều gia đình kể cho nhau nghe như một niềm vui.
Nhưng không có cơ sở để coi giấc mơ là cách đoán giới tính. Giới tính thai nhi chỉ được xác định bằng các phương pháp y khoa theo đúng quy định. Những lần "đoán trúng" chỉ là trùng hợp, vì khả năng đúng vốn đã khoảng một nửa. Đặt kỳ vọng vào giấc mơ có khi còn gây áp lực cho người mẹ, nhất là trong những gia đình còn nặng chuyện con trai, con gái.
Nếu bạn mơ thấy mình sinh con trai trong khi siêu âm cho thấy con gái, hay ngược lại, đừng lo: giấc mơ chỉ phản ánh những gì bạn đã nghe, đã nghĩ, đã mong. Mọi đứa trẻ khoẻ mạnh đều là tin vui. Bài về giấc mơ thấy mình có bầu ở mục cơ thể và sức khoẻ bàn thêm về những người không mang thai mà mơ thấy mình có bầu.
Trong những gia đình còn mong con trai hay con gái, người mẹ có khi giấu giấc mơ của mình vì sợ người nhà "đọc điềm" rồi buồn vui theo đó. Nếu bạn ở hoàn cảnh này, hãy nhớ rằng giấc mơ không quyết định gì, và việc chăm sóc sức khoẻ của cả mẹ lẫn bé mới là điều quan trọng nhất trong những tháng này.
Các bước giúp ngủ ngon hơn khi mang thai
Những gợi ý dưới đây là lời khuyên chung; mỗi thai kỳ khác nhau, nên làm theo hướng dẫn riêng của bác sĩ sản khoa nếu có:
- Tập nằm nghiêng từ giữa thai kỳ, thường được khuyên ở nửa sau thai kỳ; kê gối giữa hai đầu gối, gối đỡ bụng và lưng.
- Uống đủ nước rải đều trong ngày, giảm bớt vào hai giờ trước khi ngủ để đỡ dậy đi tiểu.
- Ăn tối sớm và nhẹ, chia nhỏ bữa; nếu hay ợ nóng, kê cao đầu giường một chút.
- Vận động nhẹ ban ngày theo tư vấn của bác sĩ, như đi bộ; giãn cơ bắp chân trước khi ngủ nếu hay chuột rút.
- Giữ phòng ngủ mát, tối; giảm màn hình một giờ trước khi ngủ.
- Viết ra những việc đang lo về chuyện sinh nở, mang theo khi đi khám để hỏi bác sĩ.
- Chợp mắt ngắn ban ngày khi có thể, nhất là ba tháng cuối.
Không tự dùng thuốc ngủ, thuốc an thần, thảo dược hay tinh dầu uống khi đang mang thai; mọi loại thuốc, kể cả loại "tự nhiên", đều cần bác sĩ đồng ý. Nếu mất ngủ nặng, hãy báo bác sĩ để được tư vấn an toàn cho cả mẹ và bé.
Bạn đời và người nhà có thể giúp gì
Giấc ngủ của bà bầu không chỉ là chuyện của riêng bà bầu. Người chồng, người nhà có thể giúp nhiều hơn họ nghĩ: chia việc nhà buổi tối để mẹ bầu đi ngủ sớm; giúp kê gối, xoa bóp nhẹ lưng, bắp chân khi bị chuột rút; nghe mẹ bầu kể giấc mơ mà không cười cợt, không phán "điềm gở".
Đặc biệt, người nhà nên tránh kể những câu chuyện đáng sợ về sinh nở, những lời giải mộng doạ dẫm, hay ép mẹ bầu kiêng khem theo điềm mộng. Những điều đó làm lo âu tăng lên và giấc mơ càng nặng nề. Thay vào đó, cùng nhau tìm hiểu về quá trình sinh, cùng đi khám thai, cùng chuẩn bị đồ cho em bé giúp người mẹ thấy mình không đơn độc.
Sau sinh, giấc ngủ của cả nhà xáo trộn. Chia ca đêm, để mẹ có ít nhất một khoảng ngủ liền mạch vài tiếng, là món quà có giá trị nhất người nhà có thể tặng. Giấc ngủ liền mạch không chỉ giúp mẹ đỡ mệt mà còn giúp tâm trạng ổn định hơn trong những tuần đầu nhiều thay đổi.
Khi nào cần báo bác sĩ
Giấc mơ không báo trước điều gì về thai kỳ. Nhưng những dấu hiệu sau, ở người mẹ thật, cần được báo bác sĩ hoặc đến cơ sở y tế:
- Đau bụng dữ dội, ra máu, ra nước âm đạo, thai cử động giảm rõ rệt so với thường ngày: đến cơ sở y tế ngay.
- Đau đầu dữ dội, nhìn mờ, phù mặt và tay nhanh, đau vùng trên bụng: đến cơ sở y tế ngay.
- Mất ngủ gần như mỗi đêm nhiều tuần, ngáy to kèm ngưng thở, buồn ngủ ban ngày nặng: báo bác sĩ khi khám thai.
- Cảm giác bứt rứt khó chịu ở chân về tối khiến không ngủ được: kể với bác sĩ.
- Lo âu, buồn bã kéo dài, mất hứng thú, khóc nhiều trong thai kỳ hoặc sau sinh: nói với bác sĩ, đây là điều có cách hỗ trợ.
- Có ý nghĩ làm hại bản thân hoặc em bé: tìm trợ giúp ngay, nói với người thân và cơ sở y tế, không chờ.
Bài viết này không thay cho khám thai định kỳ. Hãy mang theo những câu hỏi, kể cả câu hỏi về giấc ngủ và giấc mơ, trong mỗi lần đi khám. Nhiều mẹ bầu ngại hỏi vì nghĩ chuyện giấc mơ là vặt vãnh; thực ra giấc ngủ kém và lo âu kéo dài là thông tin bác sĩ cần biết để chăm sóc thai kỳ toàn diện, và một câu hỏi đúng lúc có thể giúp bạn yên tâm cả tháng.
Câu hỏi thường gặp
Mang thai mơ nhiều có ảnh hưởng đến em bé không?
Không có bằng chứng cho thấy việc mơ nhiều gây hại cho em bé. Mơ nhiều chủ yếu phản ánh giấc ngủ bị gián đoạn và những thay đổi cảm xúc của mẹ. Điều nên quan tâm là mẹ có ngủ đủ và có lo âu kéo dài không.
Mơ thấy em bé không khoẻ có phải điềm xấu không?
Không. Giấc mơ lo cho con rất phổ biến khi mang thai và phản ánh nỗi lo, tình thương của người mẹ. Nếu nỗi lo gắn với điều cụ thể, hãy hỏi bác sĩ để có thông tin rõ ràng; nếu giấc mơ làm bạn sợ ngủ, hãy kể với bác sĩ.
Mơ sinh con trai có phải đang mang thai con trai không?
Không. Giấc mơ không đoán được giới tính thai nhi; điều đó chỉ được xác định bằng phương pháp y khoa. Dân gian có nhiều cách đoán qua điềm mộng, nhưng đó là truyền miệng, và mọi lần "trúng" chỉ là trùng hợp.
Có nên uống thuốc ngủ khi mang thai mất ngủ không?
Không tự dùng bất kỳ thuốc ngủ, thuốc an thần hay thảo dược nào khi mang thai. Hãy báo bác sĩ sản khoa nếu mất ngủ nặng để được tư vấn cách an toàn, thường bắt đầu bằng điều chỉnh thói quen và tư thế ngủ.
Vì sao ba tháng cuối hay mơ sinh nở?
Ba tháng cuối, ngày sinh đến gần, tâm trí dành nhiều chỗ cho cuộc sinh nở, và giấc ngủ cũng vụn nhất vì bụng lớn, tiểu đêm, thai đạp. Giấc mơ về chuyển dạ, đến viện không kịp là cách tâm trí chuẩn bị. Tìm hiểu quy trình sinh thường giúp bớt lo.
Bố cũng hay mơ về em bé khi vợ mang thai có bình thường không?
Rất bình thường. Người bố cũng đang trải qua một thay đổi lớn về vai trò và trách nhiệm, nên giấc mơ về em bé, về việc chăm con, về sinh nở cũng hay xuất hiện. Chia sẻ những giấc mơ ấy với nhau là một cách gắn kết trong thai kỳ.