Mơ thấy tai, mơ bị đứt tai: điếc không nghe thấy gì, ù tai, nóng tai, nghe lén

Một cô giáo ngoài bốn mươi kể giấc mơ của mình: cô đứng trên bục giảng, học sinh đang nói chuyện ồn ào, cô mở miệng gọi cả lớp trật tự thì nhận ra mình không nghe thấy gì nữa, kể cả giọng của chính mình. Cả lớp vẫn cười nói, môi mấp máy mà không có tiếng. Cô tỉnh dậy, việc đầu tiên là vỗ nhẹ vào tai để chắc mình còn nghe được.

Mơ thấy tai, mơ bị điếc, ù tai hay đứt tai thường gắn với chuyện nghe và được nghe: sợ không theo kịp mọi người, thấy mình bị gạt ra ngoài, không ai lắng nghe mình, hoặc nghe được điều mình không muốn nghe. Dân gian có những lời về tai như nóng tai là có người nhắc tới mình; chuyện ấy chỉ có trong lời truyền, và mỗi vùng nói một kiểu.

Tai cũng là giác quan vẫn làm việc khi ta ngủ, nên nhiều giấc mơ về âm thanh bắt nguồn từ tiếng động thật quanh giường. Bài này đi từ cái tai lúc ngủ, qua những cảnh hay gặp, tới mục ngắn về ù tai, giảm nghe thật, những lúc cần đi khám sớm.

Tai vẫn làm việc khi ta ngủ

Khi ta ngủ, mắt nhắm lại nhưng tai không có "mí" để khép. Âm thanh vẫn đi vào tai, và não vẫn xử lý chúng, chỉ là lọc bớt để ta khỏi thức giấc vì những tiếng động quen như tiếng quạt, tiếng xe ngoài đường. Nhiều người nhận ra điều này qua trải nghiệm: ngủ say giữa tiếng ồn mà lại tỉnh ngay khi có ai khẽ gọi tên mình, hay khi con nhỏ ho nhẹ trong đêm.

Những âm thanh lọt qua bộ lọc ấy thường được giấc mơ dệt vào: tiếng chuông báo thức thành tiếng trống trường, tiếng mưa thành tiếng vỗ tay, tiếng ngáy của người nằm cạnh thành tiếng máy cày. Các nhà nghiên cứu giấc ngủ từ lâu đã ghi nhận hiện tượng này khi thử phát âm thanh cho người đang mơ rồi đánh thức họ dậy hỏi chuyện.

Vì vậy, nếu bạn mơ một giấc mơ đầy âm thanh lạ, trước khi tìm nghĩa, hãy nhớ lại xung quanh giường đêm qua có tiếng gì: công trình xây dựng, chó sủa, người nhà xem tivi muộn, chiếc điện thoại rung bên gối. Có khi đôi tai đã kể chuyện trước cả tâm trí.

Mơ thấy mình bị điếc, không nghe thấy gì

Giấc mơ bị điếc thường đáng sợ theo một kiểu lặng lẽ. Mọi người vẫn nói chuyện, xe cộ vẫn chạy, nhưng tất cả như một bộ phim tắt tiếng. Người mơ cố hỏi, cố gõ tai, và cảm giác bị tách khỏi thế giới lớn dần lên.

Ở góc tâm lý, giấc mơ này hay gắn với cảm giác không theo kịp, bị bỏ ra ngoài cuộc: mới chuyển tới một công ty mà mọi người nói chuyện bằng những từ mình chưa hiểu, sống ở nước ngoài chưa thạo tiếng, ngồi trong một bữa cơm gia đình mà mọi người bàn chuyện mình không được biết. Cái "điếc" trong mơ là cảm giác bị cô lập giữa đám đông.

Cũng có khi giấc mơ ấy là sự né tránh. Người đang phải nghe quá nhiều lời phàn nàn, chỉ trích, quá nhiều tiếng ồn mỗi ngày, có khi mơ thấy mình bỗng không nghe được nữa, và trong mơ thấy nhẹ nhõm hơn là sợ. Nếu đó là cảm giác của bạn, có lẽ đôi tai, và cả bạn, đang cần một khoảng yên tĩnh.

Gọi mà không ai nghe: khi mình là người không được lắng nghe

Một biến thể khác, đảo chiều: tai mình vẫn nghe, nhưng mọi người không nghe mình. Mình gọi, hét, vẫy tay, mà ai cũng quay lưng đi như không có ai. Nhiều người kể giấc mơ này gắn với cảm giác hụt hơi, tức ngực khi tỉnh dậy.

Giấc mơ không ai nghe mình hay đến với người đang thấy tiếng nói của mình không có trọng lượng: người con trong một gia đình mà cha mẹ quyết hết, nhân viên góp ý mãi không ai để tâm, người vợ, người chồng nói mà người kia chỉ cắm mặt vào điện thoại. Nó cũng đến với người đang có chuyện khó nói, muốn được giúp mà không biết bắt đầu từ đâu.

Nếu giấc mơ ấy quen thuộc với bạn, một câu hỏi đáng nghĩ là: ngoài đời, ai là người mình muốn được nghe nhất? Đôi khi điều cần làm là chọn đúng một người, đúng một lúc yên, và nói rõ ràng điều mình cần. Còn nếu bạn đang ở trong một hoàn cảnh nặng nề mà không ai lắng nghe, hãy tìm tới những người làm nghề hỗ trợ tâm lý; nói ra được với người hiểu chuyện đã là một bước lớn.

Ù tai, tiếng ve, tiếng chuông trong đầu

Có những người mơ thấy một tiếng vo vo, tiếng ve kêu, tiếng chuông ngân mãi không dứt, tỉnh dậy vẫn còn nghe thấy. Trong một số trường hợp, đó là tiếng ù tai thật, thứ âm thanh mà chỉ người bị ù nghe được, rõ hơn khi xung quanh yên tĩnh, tức là đúng lúc đi ngủ. Ù tai có thể xuất hiện sau khi ở chỗ ồn lớn, khi bị cảm, tắc ráy tai, hoặc vì nhiều nguyên nhân khác mà chỉ bác sĩ mới xác định được.

Người bị ù tai kéo dài thường khó ngủ, và khi ngủ được thì giấc mơ hay có âm thanh khó chịu. Giấc mơ ở đây không mang ý nghĩa gì riêng; nó đang phản ánh một khó chịu của cơ thể. Một chiếc quạt chạy đều, một âm thanh nền nhỏ đôi khi giúp người bị ù tai dễ ngủ hơn.

Điều cần nhớ là giấc mơ không chẩn đoán được tai mình. Nên đi khám tai mũi họng khi ù tai kéo dài, ù một bên, kèm chóng mặt, đau tai, chảy dịch tai; và đặc biệt nên khám sớm, trong vài ngày, nếu thấy nghe kém đột ngột ở một bên tai, vì có những trường hợp được điều trị sớm thì kết quả tốt hơn.

Đứt tai, tai chảy máu, xỏ khuyên tai

Mơ thấy tai bị đứt, bị cắt, chảy máu là cảnh làm nhiều người hoảng. Thường thì giấc mơ không dừng lâu ở vết thương; người mơ chỉ nhớ cảm giác ôm tai, sợ không còn nghe được. Ở góc tâm lý, cảnh này hay gắn với cảm giác bị cắt lời, bị chặn thông tin, hoặc vừa nghe một điều làm mình đau như bị đứt ruột.

Một biến thể nhẹ hơn là xỏ khuyên tai. Với nhiều cô gái, lần xỏ lỗ tai đầu tiên là một kỷ niệm nhớ đời: ngồi trên ghế, mẹ hay bà giữ đầu, cảm giác nhói rồi xong. Mơ thấy xỏ tai, đeo đôi bông tai mới, ở người lớn hay gắn với cảm giác bước vào một giai đoạn mới, như lấy chồng, đi làm, được nhìn nhận là người lớn. Mơ thấy bông tai rơi mất lại gần với nỗi sợ đánh mất một kỷ vật, một điều gắn với người thân.

Người từng bị chấn thương tai, từng phẫu thuật tai, hay có con nhỏ hay bị viêm tai, có thể mơ những cảnh này nhiều hơn chỉ vì ký ức và nỗi lo ngoài đời. Không cần tìm điềm gì trong đó.

Nóng tai, ngứa tai: lời truyền về chuyện có người nhắc

Ở nhiều vùng, người ta bảo nóng tai, ngứa tai là có người đang nhắc tới mình, có nơi chia rõ tai trái là bị nói xấu, tai phải là được khen, có nơi lại nói ngược. Câu "tai vách mạch rừng" thì nhắc rằng lời nói đâu cũng có người nghe. Những lời ấy cho thấy người Việt coi tai là cửa ngõ của chuyện thiên hạ.

Trong giấc mơ, cảm giác nóng tai hay đi cùng cảnh mình biết có người đang bàn tán về mình ở phòng bên, sau lưng, trong một nhóm trò chuyện. Người vừa có chuyện riêng bị lộ ra, vừa làm một việc sợ bị đánh giá, hay có giấc mơ này. Nó cho thấy bạn đang bận tâm tới chuyện người khác nghĩ gì, không cho biết họ có nói thật hay không.

Thành ngữ "đàn gảy tai trâu" cũng đôi khi sống lại trong mơ: mình nói mãi mà người kia không hiểu, như nói với con trâu. Giấc mơ ấy gần với cảm giác bất lực khi giải thích cho một người không muốn nghe, và đáng để bạn tự hỏi có nên tiếp tục cố gắng thuyết phục người đó không.

Trẻ nhỏ, người lớn tuổi và giấc mơ về đôi tai

Trẻ nhỏ hay bị viêm tai, nhất là sau những đợt cảm sổ mũi. Một đứa trẻ đau tai về đêm thường ngủ không yên, quấy khóc, có khi kể là mơ thấy con gì chui vào tai, có tiếng gì kêu trong đầu. Cha mẹ nghe con kể như vậy, kèm con hay đưa tay kéo tai, sốt, chảy dịch tai, nên đưa con đi khám thay vì nghĩ đó chỉ là giấc mơ.

Người lớn tuổi thì hay nghe kém dần theo năm tháng. Nhiều ông bà kể rằng trong mơ họ lại nghe rõ mồn một tiếng con cháu gọi, tiếng chợ quê, tiếng chuông chùa ngày xưa, rồi tỉnh dậy mới thấy thế giới quanh mình nhỏ tiếng đi. Những giấc mơ ấy mang nhiều nỗi nhớ, và đôi khi cả nỗi buồn vì bị lẻ loi trong những cuộc trò chuyện ban ngày.

Với người thân lớn tuổi nghe kém, một chiếc máy trợ thính được bác sĩ tư vấn phù hợp, một chút kiên nhẫn nói chậm, nói rõ, nhìn vào mặt khi nói, giúp họ đỡ thấy bị gạt ra ngoài rất nhiều. Đó cũng là cách làm những giấc mơ cô đơn thưa dần.

Bảng các cảnh về tai hay gặp trong mơ

Cột giữa ghi lời truyền thường nghe; cột cuối là hướng tự hỏi, để giấc mơ quay về chuyện của bạn:

Cảnh nghe lén là biến thể ít được nói tới mà khá hay gặp: mình đứng sau cánh cửa, nghe người thân, đồng nghiệp nói về mình. Giấc mơ không cho biết sự thật họ nghĩ gì; nó cho biết mình đang thấp thỏm muốn biết, và có lẽ đã đến lúc hỏi thẳng một cách bình tĩnh.

Câu tự hỏi sau giấc mơ về tai

Khi giấc mơ còn rõ, thử trả lời vài câu dưới đây:

• Đêm qua quanh giường có tiếng động gì: xe cộ, tivi, mưa, tiếng ngáy, điện thoại?
• Trong mơ mình không nghe được người khác, hay người khác không nghe được mình?
• Gần đây mình có thấy bị gạt ra ngoài một cuộc trò chuyện, một quyết định nào không?
• Có lời nào mình vừa nghe làm mình đau, hay có lời nào mình muốn nói mà chưa được nghe?
• Tai mình ngoài đời có đang ù, đau, nghe kém hơn trước không?

Nếu tai thật có vấn đề, hãy đi khám thay vì tìm nghĩa giấc mơ. Còn nếu cảm giác không được lắng nghe kéo dài, làm bạn buồn bã, mất ngủ nhiều tuần, hãy tìm một người tin cậy để kể, và nhờ thêm sự hỗ trợ của bác sĩ hay người làm nghề tâm lý khi cần.

Câu hỏi thường gặp

Mơ thấy mình bị điếc có ý nghĩa gì?

Giấc mơ này thường gắn với cảm giác bị cô lập, không theo kịp mọi người, hoặc muốn tránh bớt những lời khó nghe. Nó không báo trước bệnh về tai. Nếu ngoài đời bạn thật sự thấy nghe kém, hãy đi khám tai mũi họng.

Mơ bị đứt tai là điềm gì?

Sách giải mộng hay gắn tai với chuyện tiếng tăm, nên có nơi đọc đứt tai là mang tiếng. Đó là lời truyền. Ở góc tâm lý, cảnh này hay gắn với cảm giác bị cắt lời, bị chặn thông tin, hoặc vừa nghe một điều làm mình tổn thương.

Ngủ dậy bị ù tai sau giấc mơ có sao không?

Ù tai thoáng qua sau khi ngủ dậy có thể gặp, nhưng nếu ù kéo dài, ù một bên, kèm chóng mặt, đau tai, hoặc nghe kém đột ngột, hãy đi khám sớm. Giấc mơ không giải thích được nguyên nhân; bác sĩ tai mũi họng mới làm được việc đó.

Nóng tai trái, nóng tai phải trong mơ nghĩa là gì?

Dân gian có lời bảo nóng tai là có người nhắc tới mình, và mỗi vùng chia trái phải một kiểu khác nhau. Đó là lời truyền vui. Giấc mơ nóng tai thường chỉ cho thấy bạn đang bận tâm chuyện người khác nghĩ gì.

Vì sao trong mơ hay nghe thấy tiếng chuông, tiếng gọi?

Tai vẫn nhận âm thanh khi ta ngủ. Tiếng chuông báo thức, tiếng gọi, tiếng xe có thể lọt vào và được giấc mơ biến thành cảnh. Cũng có khi tiếng ấy là ù tai thật. Nghĩ lại xung quanh giường đêm qua thường giúp tìm ra lời giải.