Hiệu sách thật có một nhịp riêng. Người ta vào đó ít khi chỉ để mua đúng một cuốn; họ đi dọc các kệ, rút ra một cuốn, đọc vài trang, đặt lại, rồi dừng ở một góc không định trước. Ở những phố sách cũ, sách xếp chồng tới trần, chủ tiệm nhớ vị trí từng cuốn trong đầu, khách phải hỏi mới tìm được. Hiệu sách là nơi của tìm kiếm có chủ đích lẫn tình cờ, nơi người ta biết mình muốn gì và cũng để mình bất ngờ.
Mơ thấy hiệu sách, nhà sách thường gắn với chính tâm thế ấy: bạn đang tìm một câu trả lời, một hướng đi, một điều muốn học, hoặc đang đứng trước quá nhiều lựa chọn mà chưa biết lấy cuốn nào. Khác với kệ sách trong nhà, thứ gắn với ký ức và những gì mình đã có, hiệu sách là nơi của những điều mình chưa có.
Dân gian có những lời giải truyền miệng như mơ vào nhà sách là sắp có tin học hành, công việc liên quan giấy tờ; đó là cách hiểu để tham khảo, không phải lời báo. Bài này đi qua các cảnh hay gặp: lạc giữa kệ, tìm một cuốn không thấy, sách mở ra mà chữ nhoè, mua sách mà không đủ tiền, hiệu sách đóng cửa, và mơ mình làm việc ở hiệu sách.
Hiệu sách khác tủ sách ở nhà
Bài kệ sách, tủ sách ở cùng mục đã nói về giấc mơ những cuốn sách mình sở hữu: kho ký ức, những gì đã đọc, đã học. Hiệu sách thì khác. Sách ở đó chưa phải của mình; muốn có phải chọn, phải trả giá, phải mang về. Vì vậy giấc mơ hiệu sách thường nói về tương lai và mong muốn hơn là quá khứ.
Người sắp chọn ngành học, người đang cân nhắc đổi nghề, người vừa có con và muốn học cách nuôi dạy, người vừa nghỉ hưu đang tìm việc để làm, đều có thể mơ thấy mình đi giữa một hiệu sách lớn. Giấc mơ lấy hình ảnh dễ hiểu nhất của việc "đi tìm kiến thức" để diễn tả trạng thái đang tìm hướng.
Cảm xúc trong hiệu sách mơ là điều nên ghi lại đầu tiên. Có người thấy thích thú, đi mãi không chán; có người thấy ngợp, kệ nào cũng cao vút, không biết bắt đầu từ đâu; có người thấy lạc lõng, như mọi người xung quanh đều biết mình cần gì trừ mình. Ba cảm xúc ấy tương ứng với ba trạng thái rất khác: hào hứng khám phá, quá tải lựa chọn, và mất phương hướng.
Tìm một cuốn không thấy, lạc giữa các dãy kệ
Biết tên cuốn sách mà tìm không thấy. Đây là giấc mơ hiệu sách hay gặp nhất. Nó thường gắn với một câu trả lời bạn biết mình cần mà chưa tìm ra: cách giải quyết một việc ở chỗ làm, một quyết định trong gia đình. Người mơ hay kể họ hỏi nhân viên, được chỉ sang kệ khác, rồi lại kệ khác nữa.
Không biết mình tìm gì, chỉ đi mãi. Gắn với giai đoạn chưa rõ mình muốn gì, chỉ biết mình đang thiếu một điều. Không phải dấu hiệu xấu; nhiều người đi qua giai đoạn này trước khi tìm ra hướng mới.
Lạc giữa các dãy kệ như mê cung. Cảm giác quá tải thông tin, quá nhiều lựa chọn. Người hay đọc tin tức, mạng xã hội tới khuya, người đang tìm hiểu một vấn đề phức tạp như bệnh của người thân, thủ tục giấy tờ, thường mơ cảnh này.
Tìm thấy cuốn sách, ôm vào lòng. Cảm giác vừa tìm ra một điều đúng: một người thầy, một lời khuyên, một ý tưởng. Giấc mơ thường để lại sự dễ chịu.
Cuốn sách bị người khác lấy mất. Một cơ hội mình thấy bị người khác giành trước, hoặc cảm giác chậm chân so với bạn bè.
Mở sách ra mà chữ nhoè, chữ chạy
Một chi tiết lạ mà rất nhiều người kể: trong mơ cầm cuốn sách lên, mở ra thì chữ nhoè, đọc dòng đầu rồi nhìn lại thấy đã khác, hoặc trang giấy toàn ký hiệu không hiểu. Những người thực hành ghi nhật ký giấc mơ cũng thường nói chữ viết và con số trong mơ không ổn định, đọc hai lần ra hai kết quả. Khoa học chưa có giải thích trọn vẹn; một hướng được nhắc là khi mơ, những vùng não lo việc đọc và xử lý ngôn ngữ chi tiết không hoạt động như lúc thức, nên giấc mơ dựng được "cảm giác có chữ" mà khó giữ chữ cụ thể.
Hiểu như vậy, bạn không cần lo vì sao mình "không đọc được" trong mơ. Về tâm lý, nếu cảm xúc đi kèm là sốt ruột, bực bội, thì giấc mơ có thể đang chạm tới cảm giác muốn hiểu một chuyện mà chưa hiểu được, như một văn bản hợp đồng, một lời nói nước đôi, một chẩn đoán y khoa của người thân.
Nếu bạn đọc được một câu rõ ràng trong mơ và nhớ khi tỉnh, đó là điều hiếm. Câu đó thường là suy nghĩ của chính bạn được đặt vào miệng cuốn sách, không phải thông điệp từ đâu khác.
Mua sách mà không đủ tiền, hiệu sách đóng cửa
Mơ chọn được một chồng sách, ra quầy thì ví trống, hoặc tiền trong ví biến thành giấy vụn. Cảnh này hay gắn với cảm giác điều mình muốn học, muốn theo đuổi đang vượt quá khả năng hiện tại: một khoá học đắt, một bằng cấp cần nhiều năm, một kỹ năng phải bỏ nhiều công. Ở học sinh sinh viên, nó có khi chỉ là nỗi lo rất thực tế về tiền học, tiền sách.
Mơ chạy đến hiệu sách quen thì thấy đóng cửa, cửa cuốn kéo xuống, bên trong trống trơn. Người trưởng thành ở thành phố hay mơ cảnh này khi một nơi gắn với tuổi trẻ của họ thật sự đóng cửa: hiệu sách cũ đầu ngõ chuyển thành quán cà phê, nhà sách nơi hồi sinh viên hay đứng đọc ké giờ không còn. Giấc mơ mang theo nỗi tiếc một thời.
Ở lớp nghĩa khác, hiệu sách đóng cửa có thể gắn với cảm giác một con đường học hành đã khép lại: không được thi lại, không kịp học tiếp, một cơ hội đã qua. Nếu cảm xúc trong mơ là tiếc nuối, đáng hỏi lại mình: con đường ấy có thật đã đóng, hay chỉ cần đi đường khác?
Mùa tựu trường, đi nhà sách mua sách giáo khoa
Với nhiều người Việt, ký ức nhà sách gắn chặt với cuối tháng tám: theo bố mẹ đi mua sách giáo khoa, vở ô ly, bao bìa, nhãn vở, cây bút mới. Nhà sách những ngày ấy đông nghẹt, mùi giấy mới, tiếng gọi nhau í ới. Người lớn mơ lại cảnh này thường mang cảm xúc chờ đợi, hồi hộp của đứa trẻ trước năm học mới, và giấc mơ hay đến khi họ cũng đang đứng trước một khởi đầu: việc mới, nhà mới, con vào lớp một.
Với học sinh, sinh viên đang đi học, giấc mơ nhà sách lại thực tế hơn. Mơ đi tìm sách tham khảo trước kỳ thi mà không mua được, mơ quên mua cuốn sách thầy dặn, mơ cầm nhầm sách lớp khác, phần lớn phản ánh nỗi lo học hành rất bình thường. Cha mẹ nghe con kể không cần phân tích, chỉ cần hỏi con đang lo môn nào và giúp con sắp xếp lại việc học cho nhẹ nhàng.
Phụ huynh có con nhỏ cũng hay mơ nhà sách vào mùa tựu trường: chạy khắp các quầy tìm đủ danh sách sách vở mà thiếu mãi một cuốn. Giấc mơ là nỗi lo chu toàn cho con, rất quen thuộc với các gia đình cuối hè.
Mơ mình làm việc ở hiệu sách
Có người mơ mình đứng quầy thu ngân, xếp sách lên kệ, gói quà cho khách, dù ngoài đời làm nghề hoàn toàn khác. Giấc mơ này thường mang cảm giác bình yên, chậm rãi. Nó hay đến với người đang mệt mỏi vì công việc ồn ào, nhiều áp lực, như một mong muốn được làm một việc giản dị hơn, gần chữ nghĩa hơn.
Cũng có người mơ làm ở hiệu sách mà bị khách hỏi liên tục, không trả lời được cuốn nào nằm ở đâu, bị chủ tiệm trách. Đây là giấc mơ của người đang ở vai trò phải "biết mọi thứ": giáo viên, nhân viên tư vấn, người mới lên quản lý. Nỗi lo không đủ hiểu biết để trả lời người khác được dựng thành cảnh hiệu sách.
Người từng thật sự làm thêm ở hiệu sách thời sinh viên cũng hay mơ lại nơi đó. Lúc ấy giấc mơ thường chỉ là ký ức, đôi khi kèm nỗi nhớ những người bạn làm cùng ca.
Một biến thể nữa là mơ mình mở một hiệu sách nhỏ của riêng mình. Đây là ước mơ thầm kín của không ít người yêu sách; giấc mơ hay đến khi họ đang chán công việc hiện tại và nghĩ tới một con đường khác. Nó không bảo bạn nên nghỉ việc mở tiệm, nhưng nhắc bạn rằng mong muốn ấy vẫn còn đó.
Câu tự hỏi sau giấc mơ hiệu sách
Nếu muốn hiểu giấc mơ gần hơn với đời mình, thử trả lời:
- Trong hiệu sách, mình đi tìm một cuốn cụ thể hay chỉ đi dạo?
- Cảm xúc trội là thích thú, ngợp, hay lạc lõng?
- Ngoài đời, mình đang muốn học, muốn hiểu, muốn tìm câu trả lời cho điều gì?
- Có điều gì mình biết mình cần mà chưa dám bắt đầu, vì tốn kém, vì mất thời gian, vì sợ không theo nổi?
- Hiệu sách trong mơ có giống một nơi thật mình từng tới không? Nơi đó gắn với giai đoạn nào?
Giấc mơ hiệu sách hầu như không bao giờ là ác mộng, và hiếm khi cần lo. Nó đáng giá như một lời nhắc nhẹ về điều bạn đang tìm. Nhiều người sau giấc mơ này đã đăng ký một khoá học bị trì hoãn, hay đơn giản là quay lại thói quen đọc sách trước khi ngủ.
Chỉ nên để tâm hơn khi những giấc mơ lạc lối, tìm mãi không thấy lặp lại dày đặc, đi cùng cảm giác bế tắc kéo dài ban ngày, mất hứng thú với mọi việc. Khi ấy, nói chuyện với một người tin cậy hoặc chuyên gia tâm lý có thể giúp bạn tìm lại hướng.
Bảng tra nhanh các cảnh trong nhà sách
Đặt cuối bài để bạn đối chiếu lại. Cột dân gian chỉ là lời truyền miệng:
| Cảnh trong mơ | Lời truyền miệng | Góc nhìn tâm lý |
|---|---|---|
| Dạo hiệu sách, thấy vui | Việc học hanh thông | Tâm thế cởi mở, muốn khám phá |
| Tìm một cuốn không thấy | Việc cần kiên nhẫn | Một câu trả lời mình biết cần mà chưa tìm ra |
| Lạc giữa kệ như mê cung | Rối việc giấy tờ | Quá tải thông tin, quá nhiều lựa chọn |
| Mở sách chữ nhoè | Chưa tới lúc hiểu | Phần nhiều do cách não mơ; muốn hiểu mà chưa hiểu |
| Không đủ tiền mua sách | Nên tiết kiệm | Mục tiêu học hành vượt khả năng hiện tại |
| Hiệu sách đóng cửa | Lỡ một dịp | Tiếc một thời; một con đường tưởng đã khép |
| Làm việc ở hiệu sách | Gần người có học | Mong việc giản dị; hoặc áp lực phải biết mọi thứ |
Bảng chỉ là gợi ý. Cùng một cảnh, người đang học và người đã đi làm lâu năm có thể đọc ra hai điều khác nhau; câu trả lời đúng nhất vẫn nằm trong cảm xúc của chính bạn khi tỉnh dậy.
Câu hỏi thường gặp
Mơ thấy mình ở trong nhà sách có ý nghĩa gì?
Thường gắn với tâm thế đang tìm một câu trả lời, một hướng đi hay một điều muốn học. Dân gian hiểu là việc học hành, giấy tờ có tin, nhưng đó là lời truyền miệng. Cảm xúc trong mơ, vui hay ngợp, cho biết nhiều hơn.
Vì sao trong mơ mở sách ra mà chữ nhoè, không đọc được?
Rất nhiều người gặp. Chữ và số trong mơ thường không ổn định, có lẽ vì vùng não xử lý chữ chi tiết không hoạt động như lúc thức. Không phải dấu hiệu gì đáng lo; về tâm lý có thể gắn với cảm giác muốn hiểu một chuyện mà chưa hiểu được.
Mơ tìm một cuốn sách mãi không thấy là sao?
Hay gắn với một câu trả lời bạn biết mình cần mà chưa tìm ra, ở công việc hay gia đình. Thử viết ra câu hỏi đang treo trong đầu; nhiều người thấy giấc mơ thưa đi khi họ bắt đầu tìm lời giải ngoài đời.
Mơ hiệu sách quen đóng cửa có phải điềm xấu không?
Không. Giấc mơ thường mang nỗi tiếc một thời, nhất là khi một nơi gắn với tuổi trẻ thật sự không còn. Đôi khi nó gắn với cảm giác một cơ hội học hành đã qua; đáng hỏi lại xem có con đường khác không.
Mơ thấy hiệu sách khác gì mơ thấy tủ sách trong nhà?
Tủ sách trong nhà thường gắn với ký ức và những gì mình đã có. Hiệu sách là nơi của những điều chưa có, nên giấc mơ hay nói về mong muốn học thêm, tìm hướng mới, hoặc quá nhiều lựa chọn.
Mơ mình làm nhân viên hiệu sách nghĩa là gì?
Nếu thấy bình yên, đó có thể là mong muốn một công việc giản dị, chậm rãi hơn. Nếu bị khách hỏi mà không trả lời được, giấc mơ hay gắn với áp lực phải biết mọi thứ ở vai trò hiện tại.