Người Việt lớn lên với rất nhiều ông vua trong truyện cổ tích: ông vua trong "Tấm Cám" mở hội, nhặt được chiếc giày; vua Hùng kén rể trong truyện Sơn Tinh Thuỷ Tinh; nhà vua ra câu đố cho cả nước trong truyện "Em bé thông minh". Ông vua cổ tích hiếm khi là người cụ thể. Ông là hình ảnh của quyền lực cao nhất, của người phán xử, ban thưởng, và cũng của sự xa cách.
Mơ thấy vua, hoàng tộc, hay mơ mình làm vua thường là giấc mơ về quyền lực và sự công nhận: mình được nhìn nhận đến đâu, mình nắm quyền quyết định đến đâu, và gánh nặng đi kèm với vị trí ấy. Sách giải mộng xưa có nhiều câu về mơ thấy vua, phần lớn đọc là gặp may, được tiến cử; những câu ấy thuộc về một thời đại khác, nghe như chuyện văn hoá thì thú vị, đem ra đoán việc thì vô căn cứ. Tâm lý học nhìn vào vị trí của người mơ so với nhà vua.
Bài này nói về ông vua, bà hoàng, công chúa, hoàng tử như những nhân vật biểu tượng trong mơ, chủ yếu từ cổ tích, phim lịch sử, phim cổ trang. Không bàn về bất kỳ nhân vật hoàng gia có thật đương thời nào.
Ông vua trong mơ đến từ đâu
Phần lớn người Việt hôm nay chưa từng sống dưới một triều đại, nên ông vua trong mơ hầu như luôn đến từ truyện kể và màn ảnh. Truyện cổ tích thời nhỏ, sách lịch sử ở trường, phim cổ trang dài tập, những lần đi tham quan cố đô, đều cung cấp hình ảnh: long bào màu vàng, ngai vàng chạm rồng, quan lại xếp hàng, cung điện mái cong.
Vì thế ông vua trong mơ thường mang dáng dấp của một nhân vật phim nào đó vừa xem, hay của một ông vua cổ tích được nghe từ bé. Người vừa xem một bộ phim cổ trang đến khuya rất dễ thấy mình lạc vào cung điện trong giấc mơ. Trước khi tìm nghĩa sâu, hãy hỏi gần: mấy hôm nay mình xem, đọc gì.
Khi không có nguồn gần, nhà vua trong mơ thường là hình ảnh đại diện cho người có quyền cao nhất trong đời sống của người mơ: giám đốc công ty, người cha trong nhà, người đứng đầu dòng họ. Tâm trí "nâng cấp" người ấy thành vua để nói về khoảng cách quyền lực.
Được vua ban thưởng, được triệu kiến
Biến thể dễ chịu nhất: mình được vào cung, quỳ trước vua, được ban thưởng, được khen ngợi trước triều đình. Người mơ tỉnh dậy với cảm giác lâng lâng.
Giấc mơ này thường nói về mong muốn được công nhận bởi người có thẩm quyền. Nó hay đến khi người mơ vừa làm xong một việc lớn mà chưa được ghi nhận, hoặc đang chờ một kết quả như xét thăng chức, xét học bổng, kết quả phỏng vấn. Tâm trí cho mình được khen trong mơ những gì ngoài đời chưa có.
Sách giải mộng xưa thường đọc giấc mơ này là sắp được tiến cử, thăng quan. Đó là lời của thời khoa cử, khi được vua biết đến là nấc cao nhất của đời người. Ngày nay giấc mơ không bảo đảm gì về kết quả, nhưng nó có thể nhắc bạn tự ghi nhận nỗ lực của mình, bất kể người khác đã nhận ra hay chưa.
Một chi tiết hay gặp là quỳ trước vua mà không dám ngẩng lên nhìn mặt. Nó phản ánh đúng khoảng cách giữa người mơ và người có quyền ngoài đời: mình mong được khen nhưng vẫn thấy mình nhỏ bé trước họ. Giấc mơ được khen mà vẫn cúi đầu cho thấy sự công nhận từ bên ngoài chưa đủ làm mình thấy vững; phần còn thiếu thường là sự tự tin bên trong.
Bị vua phạt, bị đuổi khỏi cung
Ngược lại, có người mơ thấy mình bị vua quở trách, bị lột mũ áo, bị đuổi khỏi cung, có khi bị bắt giam. Cả triều đình nhìn mình. Mình không biết mình sai ở đâu.
Giấc mơ này gắn với nỗi sợ làm phật lòng người có quyền, sợ bị gạt ra khỏi một vòng tròn quan trọng. Người đang lo về công việc, sợ bị sếp đánh giá thấp, sợ mất chỗ đứng trong một tập thể, hay gặp giấc mơ này. Cảm giác "không biết mình sai ở đâu" phản ánh đúng sự mơ hồ khi ta không rõ người kia nghĩ gì về mình.
Câu hỏi tự soi: trong đời mình, ai là "ông vua" mà mình đang sợ làm phật lòng? Nếu có thể, một cuộc trao đổi rõ ràng về kỳ vọng thường giải toả được phần lớn sự mơ hồ, thay vì ngày ngày đoán ý.
Mơ mình làm vua, ngồi ngai vàng
Người mơ thấy chính mình mặc long bào, ngồi trên ngai, quần thần quỳ lạy. Có khi thấy rất oai, có khi thấy ngai vàng lạnh lẽo, cung điện trống vắng, không ai thật lòng với mình.
Mơ làm vua thường nói về quyền kiểm soát. Người đang thấy mình bất lực ngoài đời, bị người khác quyết định thay, có khi mơ được nắm toàn quyền như một sự bù đắp. Người vừa nhận một vị trí lãnh đạo, làm trưởng nhóm, làm chủ một cửa hàng, có khi mơ làm vua như cách tâm trí thử vai mới.
Chi tiết ngai vàng lạnh lẽo, cung điện vắng, không ai thật lòng, rất đáng để ý. Nó thường xuất hiện ở người đang ở vị trí cao mà thấy cô đơn: người quản lý không còn bạn bè thân ở chỗ làm, người chủ gia đình phải quyết mọi việc một mình. Nhiều người làm lãnh đạo kể rằng càng lên cao, càng ít người dám nói thật với mình, và giấc mơ ghi lại đúng sự trống trải ấy.
Hoàng hậu, công chúa, hoàng tử
Không chỉ có vua. Nhiều người, nhất là người trẻ, mơ thấy mình là công chúa, hoàng tử, hoặc gặp hoàng hậu. Những giấc mơ này thường mang màu cổ tích hơn màu quyền lực.
Mơ mình là công chúa, hoàng tử hay gắn với mong được chiều chuộng, được che chở, được đối xử như người đặc biệt. Nó hay đến khi người mơ đang mệt mỏi, phải tự lo nhiều thứ, và một phần trong họ muốn được người khác lo cho. Mơ thấy hoàng hậu thường gắn với hình ảnh người phụ nữ có uy quyền: một người mẹ, một bà sếp, một người phụ nữ mình nể.
Một biến thể khác: mình là công chúa bị nhốt trong lâu đài, chờ người đến cứu. Hình ảnh này lấy thẳng từ truyện cổ tích phương Tây, và thường nói về cảm giác bị mắc kẹt trong một hoàn cảnh mà mình nghĩ chỉ người khác mới gỡ được. Câu hỏi đáng đặt là: có phần nào mình tự gỡ được không?
Cung điện, ngai vàng và những đồ vật của vua
Nhiều người không nhớ ông vua trong mơ, nhưng nhớ rõ cung điện: những hành lang dài, cột sơn son, cửa nặng không mở được, những căn phòng nối nhau không hết. Có người mơ thấy mình lạc trong cung, đi mãi không ra.
Cung điện trong mơ thường là hình ảnh của một hệ thống lớn, nhiều tầng lớp, nhiều luật lệ mà người mơ chưa nắm hết: một công ty lớn, một cơ quan nhà nước, một gia đình nhiều thế hệ với nếp nhà phức tạp. Lạc trong cung là cảm giác không biết đường đi nước bước trong hệ thống ấy.
Ngai vàng trống, không ai ngồi, là một chi tiết đặc biệt. Nó có khi gợi một chỗ trống quyền lực, như khi người đứng đầu gia đình vừa mất, công ty vừa thay giám đốc, và chưa ai thật sự nhận vai. Người mơ có khi đang tự hỏi mình có nên, có dám ngồi vào chỗ ấy.
Vua cải trang đi giữa dân
Truyện dân gian nhiều nước có mô típ nhà vua cải trang thành thường dân, đi giữa phố chợ để nghe dân nói thật. Người Việt cũng quen với những câu chuyện tương tự trong truyện kể và phim ảnh. Có người mơ thấy đúng cảnh ấy: một người áo vải ngồi cạnh mình ở quán nước, rồi hoá ra là vua.
Giấc mơ này thường mang cảm giác "người có quyền nhìn thấy mình như mình thật sự là". Nó hay đến khi người mơ mong cấp trên, người lớn trong nhà hiểu được hoàn cảnh thật của mình, không qua báo cáo, không qua lời người khác. Cũng có khi nó phản ánh mong muốn ngược lại: người đang ở vị trí cao muốn được sống bình thường, được đối xử như mọi người.
Cả hai mong muốn đều gợi ra cùng một điều: khoảng cách giữa người có quyền và người không có quyền làm cả hai bên thấy thiếu. Những cuộc nói chuyện thẳng, không qua trung gian, là cách ngoài đời để thu hẹp khoảng cách ấy.
Trẻ em mơ thấy vua, công chúa
Trẻ nhỏ mơ thấy vua, công chúa, lâu đài là chuyện rất thường, vì thế giới cổ tích chiếm phần lớn trí tưởng tượng của trẻ. Một bé gái năm tuổi kể mơ thấy mình đội vương miện đi dự hội, một bé trai kể mơ thấy mình làm vua cưỡi ngựa đánh giặc. Những giấc mơ ấy thường vui, đầy màu sắc.
Cha mẹ có thể dùng giấc mơ của con làm dịp trò chuyện: con làm vua thì con sẽ làm gì cho mọi người, công chúa trong mơ có bạn bè không. Những câu hỏi như vậy giúp trẻ tập kể chuyện, tập nghĩ về người khác, mà không cần giải nghĩa gì.
Nếu trẻ mơ thấy vua phạt, bị nhốt trong ngục tối lặp đi lặp lại và sợ hãi, nên để ý xem trẻ có đang bị la mắng nhiều, bị áp lực ở trường hay không. Trấn an, giảm nội dung đáng sợ trước giờ ngủ thường đủ; ác mộng kéo dài nhiều tuần thì hỏi bác sĩ nhi.
Vua trong văn hoá Việt: những điều nên giữ khi đọc giấc mơ
Các triều đại phong kiến Việt Nam đã kết thúc từ lâu, nhưng hình ảnh nhà vua vẫn sống trong văn hoá: đền thờ các vua Hùng, giỗ Tổ mùng mười tháng ba, những lễ hội tưởng nhớ các vị vua có công với đất nước. Với nhiều người, mơ thấy vua có khi gắn với những dịp ấy, như vừa đi lễ đền Hùng, vừa xem một chương trình về lịch sử.
Trong những trường hợp này, giấc mơ thường mang màu tôn kính, nhớ về cội nguồn, hơn là màu quyền lực cá nhân. Nó gần với giấc mơ về tổ tiên, về lịch sử dân tộc. Nên đọc nó theo đúng khung cảnh ấy, với lòng trân trọng.
Bài không bàn về bất kỳ nhân vật hoàng gia có thật nào đang sống, ở bất kỳ nước nào. Nếu bạn mơ thấy một người như vậy, đó thường là hình ảnh từ tin tức, mạng xã hội, giống như mơ thấy người nổi tiếng, mà bài riêng trên trang đã bàn.
Bảng tra nhanh
| Trong mơ | Sách giải mộng xưa hay nói | Gợi ý tự soi |
|---|---|---|
| Được vua ban thưởng | Sắp được tiến cử, gặp may | Mong được người có thẩm quyền công nhận |
| Bị vua phạt, đuổi khỏi cung | Nhắc giữ mình | Sợ làm phật lòng cấp trên, mất chỗ đứng |
| Mình làm vua | Có quyền thế | Nhu cầu kiểm soát; vai lãnh đạo mới |
| Ngai vàng lạnh, cung vắng | Không có cách đọc cố định | Cô đơn ở vị trí cao |
| Mình là công chúa, hoàng tử | Được nâng niu | Mong được chăm sóc, che chở |
| Lạc trong cung điện | Không có cách đọc cố định | Chưa nắm được luật chơi của một hệ thống lớn |
Cột giữa ghi lại những gì sách giải mộng cũ hay chép; nên đọc như một trang văn hoá của thời xưa. Cột phải là câu hỏi dành cho hôm nay.
Một mẹo nhỏ khi đọc giấc mơ về vua: thay chữ "vua" bằng tên người có quyền quyết định lớn nhất trong đời bạn lúc này, rồi đọc lại giấc mơ. Rất nhiều người thấy câu chuyện bỗng trở nên rõ ràng, có khi đến bất ngờ.
Câu hỏi thường gặp
Mơ thấy vua có ý nghĩa gì?
Sách giải mộng xưa thường đọc là gặp may, được tiến cử. Ở góc tâm lý, nhà vua trong mơ thường đại diện cho người có quyền cao nhất trong đời bạn, và giấc mơ nói về quyền lực, sự công nhận, khoảng cách.
Mơ mình làm vua là điềm gì?
Đây không phải điềm báo. Giấc mơ thường nói về nhu cầu kiểm soát, hoặc một vai lãnh đạo mới. Nếu ngai vàng trong mơ lạnh lẽo, có lẽ bạn đang thấy cô đơn ở vị trí của mình.
Mơ được vua ban thưởng có phải sắp được thăng chức?
Giấc mơ không bảo đảm kết quả nào. Nó thường phản ánh mong được công nhận, nhất là khi đang chờ một kết quả. Tự ghi nhận nỗ lực của mình là điều giấc mơ nhắc tới.
Mơ mình là công chúa bị nhốt trong lâu đài là sao?
Hình ảnh lấy từ cổ tích, thường nói về cảm giác mắc kẹt trong một hoàn cảnh mà mình nghĩ chỉ người khác gỡ được. Hãy tự hỏi có phần nào mình tự gỡ được không.
Xem phim cổ trang có làm mơ thấy vua không?
Rất thường gặp. Giấc mơ lấy chất liệu từ những gì ta xem gần đây. Nếu vừa xem phim cổ trang đến khuya, mơ thấy cung điện, nhà vua là chuyện bình thường.