Một người phụ nữ ngoài năm mươi kể giấc mơ khiến bà mất ngủ cả đêm: điện thoại reo, đầu dây là một giọng đàn ông xưng là người của cơ quan nhà nước, nói con trai bà đang gặp chuyện, phải chuyển tiền ngay. Trong mơ bà run tay bấm chuyển, rồi quay lại thì cả nhà đứng sau lưng cười, hoá ra ai cũng biết đó là lừa, chỉ mình bà không biết. Tỉnh dậy, bà kiểm tra tài khoản ngân hàng lúc ba giờ sáng.
Mơ bị lừa, mơ thấy kẻ lừa đảo thường nói về lòng tin: mình đang sợ tin nhầm ai, sợ bị qua mặt, hay sợ chính sự cả tin của mình. Dân gian có người đọc giấc mơ này là lời nhắc cẩn trọng trong giao dịch, có người theo lối mộng ngược coi là sắp gặp người tốt. Đó là những cách hiểu truyền miệng, không phải lời báo trước. Tâm lý học giấc mơ thì nhận thấy giấc mơ bị lừa hay đến khi người mơ vừa nghe chuyện lừa đảo, vừa có một quyết định liên quan đến tiền bạc hoặc lòng tin, hoặc đang có cảm giác ai đó không thành thật với mình.
Câu chuyện ở trên có một chi tiết đáng chú ý: cái làm bà đau nhất trong mơ không phải mất tiền mà là cảm giác bị cả nhà cười. Giấc mơ bị lừa vì thế không chỉ nói về tiền, mà còn về nỗi sợ bị coi là khờ, bị bỏ lại phía sau. Bài viết đi qua các kiểu giấc mơ hay gặp và kết bằng những điều nên làm ngoài đời thật.
Vì sao giấc mơ bị lừa ngày càng hay gặp
Mấy năm gần đây, tin tức về lừa đảo qua điện thoại, qua mạng xã hội, qua tin nhắn giả mạo xuất hiện gần như mỗi ngày. Hầu như gia đình nào cũng có người kể một vụ suýt bị lừa của người quen. Theo thuyết liên tục trong nghiên cứu giấc mơ, những gì chiếm nhiều chỗ trong suy nghĩ ban ngày sẽ dễ đi vào giấc mơ ban đêm. Không lạ khi giấc mơ bị lừa giờ mang đúng dáng dấp của những vụ lừa thật: cuộc gọi lạ, tin nhắn trúng thưởng, đường dẫn cài ứng dụng, người lạ nhờ chuyển tiền giúp.
Người lớn tuổi hay mơ giấc mơ này hơn, có lẽ vì họ được con cháu dặn đi dặn lại phải cẩn thận, và chính những lời dặn ấy làm nỗi lo thêm sâu. Người trẻ thì hay mơ bị lừa qua những thứ quen thuộc với mình: đầu tư theo nhóm kín, việc làm thêm online, người quen qua mạng.
Một nguồn khác là chính những quyết định đang chờ: sắp góp vốn làm ăn, sắp cho người thân vay tiền, sắp đặt cọc mua nhà, sắp ký hợp đồng. Trước những việc có rủi ro, tâm trí tự tập dượt kịch bản xấu nhất. Thuyết mô phỏng mối đe doạ của Revonsuo gợi ý giấc mơ có xu hướng diễn tập những tình huống nguy hiểm, và bị lừa là một nguy hiểm rất hiện đại.
Ai lừa mình trong giấc mơ
Người lạ hoàn toàn. Kẻ lừa không rõ mặt, chỉ có giọng nói qua điện thoại hoặc một bàn tay đưa giấy tờ. Đây thường là nỗi lo chung về một thế giới nhiều cạm bẫy, ít gắn với ai cụ thể.
Người quen, bạn bè. Giấc mơ bị bạn thân lừa làm người mơ day dứt hơn nhiều. Nó hay đến khi trong quan hệ có điều gì đó lấn cấn: một khoản tiền vay chưa trả, một lời hứa bị lỡ, một lần bạn nói khác với điều đã nói. Giấc mơ không phải bằng chứng bạn của bạn xấu; nó cho thấy lòng tin đang có một vết xước cần được nói ra.
Người thân trong nhà. Mơ bị anh chị em, con cái, thậm chí bố mẹ lừa. Hay gắn với chuyện tài sản, chia đất, tiền chung trong gia đình. Đây là giấc mơ của sự bất an trong chính nơi lẽ ra an toàn nhất.
Người yêu, vợ chồng. Lừa tình, lừa tiền, có một đời sống bí mật. Thường gắn với ghen tuông, với vết thương từ mối quan hệ cũ, hoặc với cảm giác mình không thật sự biết người bên cạnh.
Một người mình ngưỡng mộ. Thầy, sếp, người có tiếng. Giấc mơ thần tượng sụp đổ này hay đến khi bạn vừa thấy một mặt không đẹp của người mình từng tin.
Mơ mình là kẻ lừa đảo
Ít người kể, nhưng không ít người mơ chính mình đi lừa: nói dối để vay tiền, giả làm người khác, bị bắt quả tang khi đang lừa. Tỉnh dậy họ thấy xấu hổ, dù ngoài đời chưa từng làm điều gì như vậy.
Một cách đọc phổ biến gắn giấc mơ này với cảm giác mình là "hàng giả": đang ở một vị trí mà mình nghĩ mình không xứng, sợ một ngày người khác phát hiện mình không giỏi như họ tưởng. Hiện tượng này được hai nhà tâm lý học Pauline Clance và Suzanne Imes mô tả từ năm 1978, sau này hay được gọi là hội chứng kẻ mạo danh. Người vừa được thăng chức, vừa đỗ vào trường tốt, vừa được khen trước tập thể hay có giấc mơ bị lật tẩy như kẻ lừa đảo.
Cách đọc thứ hai là lương tâm: có thể bạn vừa nói một lời nói dối nhỏ, giấu một điều với người thân, hoặc đang cân nhắc một việc chưa thật sự đàng hoàng. Giấc mơ là tiếng nói bên trong nhắc bạn. Không cần tự trách quá mức vì một giấc mơ, nhưng nếu nó chạm vào điều có thật, đó là cơ hội để sửa.
Mơ bị lừa tình, bị lừa tiền bởi người mình thương
Giấc mơ bị người yêu lừa thường có kịch bản rất rõ: người ấy có vợ có chồng ở nơi khác, người ấy vay tiền rồi biến mất, người ấy hoá ra là một người hoàn toàn khác. Người vừa trải qua một cuộc chia tay vì bị phản bội hay mơ lại những cảnh tương tự trong nhiều tháng. Đó là cách tâm trí xử lý một vết thương về lòng tin.
Người đang trong một mối quan hệ mới, nhất là quen qua mạng, mơ bị lừa có khi là nỗi lo rất hợp lý. Lừa đảo tình cảm qua mạng là chuyện có thật: kẻ lừa tạo dựng niềm tin trong nhiều tuần rồi mới nhắc đến tiền. Giấc mơ không chứng minh người kia là kẻ lừa, nhưng nếu có những dấu hiệu như chưa từng gặp mặt, luôn có lý do không gọi video, sớm nhắc chuyện tiền, gửi quà cần đóng phí, thì nên dừng lại và hỏi người thân tin cậy.
Ngược lại, người đã bị phản bội quá nhiều lần có thể mơ bị lừa ngay cả khi người bên cạnh rất thật lòng. Giấc mơ lúc ấy là vết thương cũ, không phải lời cảnh báo về người mới. Phân biệt hai trường hợp đòi hỏi nhìn vào dữ kiện ngoài đời, không phải vào giấc mơ.
Dân gian nói gì về giấc mơ bị lừa
Sách giải mộng dân gian không có nhiều dòng riêng cho kẻ lừa đảo, nhưng lời truyền miệng thì phong phú. Có nơi bảo mơ bị lừa là nên cẩn thận chuyện tiền nong, giấy tờ trong thời gian tới. Có nơi theo lối mộng ngược, bảo mơ bị lừa là sẽ gặp người thật thà giúp đỡ. Có người còn bảo mơ mình lừa người là sắp bị người khác nói xấu.
Ông bà có câu "Cẩn tắc vô áy náy": cẩn thận thì không phải ân hận. Nếu giữ lại một điều từ các lời giải mộng dân gian, có lẽ nên giữ tinh thần ấy. Giấc mơ không báo trước bạn sẽ bị lừa, nhưng nó là cái cớ tốt để kiểm tra lại những giao dịch đang làm, những lời hứa đang tin.
Điều nên tránh là để giấc mơ biến thành nghi ngờ vô cớ với người thân. Mơ bị con lừa rồi tra hỏi con, mơ bị bạn lừa rồi đòi bạn trả tiền ngay, là để giấc mơ làm hỏng quan hệ thật. Dân gian khuyên cẩn thận, không khuyên nghi kỵ.
Từ giấc mơ đến cảnh giác ngoài đời
Nếu giấc mơ bị lừa làm bạn lo, đây là lúc tốt để rà lại vài thói quen an toàn. Những bước dưới đây là nguyên tắc chung, không thay lời khuyên của ngân hàng hay cơ quan chức năng:
- Không chuyển tiền theo yêu cầu của cuộc gọi, tin nhắn lạ, kể cả khi người gọi xưng là cơ quan nhà nước, ngân hàng hay người thân đang gặp nạn. Tự gọi lại bằng số mình đã biết từ trước để kiểm tra.
- Không đọc mã xác thực gửi qua tin nhắn cho bất kỳ ai. Ngân hàng không hỏi mã này qua điện thoại.
- Không bấm vào đường dẫn lạ, không cài ứng dụng theo hướng dẫn của người lạ.
- Trước khi góp vốn, cho vay, đặt cọc, hãy hỏi thêm người thân hoặc người có chuyên môn, và giữ giấy tờ rõ ràng.
- Khi nghi ngờ hoặc đã bị lừa, báo ngay cho ngân hàng và công an nơi gần nhất. Báo càng sớm càng có cơ hội ngăn chặn.
Với bố mẹ, ông bà lớn tuổi, cách giúp tốt nhất là thoả thuận trước một quy tắc trong nhà: mọi cuộc gọi đòi tiền gấp đều phải gọi cho con cháu kiểm tra trước. Quy tắc rõ ràng làm người lớn tuổi yên tâm hơn, và giấc mơ bị lừa cũng thường thưa đi.
Người từng bị lừa thật
Người đã từng mất tiền vì lừa đảo thường mơ lại cảnh ấy nhiều lần, có khi nhiều năm sau. Cùng với giấc mơ là nỗi xấu hổ, tự trách "sao mình dại thế", và cảm giác không dám tin ai. Nhiều người không kể với gia đình vì sợ bị trách.
Cần nói rõ: bị lừa không phải vì ngu. Những kẻ lừa đảo chuyên nghiệp dùng kịch bản được dàn dựng kỹ, đánh vào lúc người ta hoảng sợ hoặc tin tưởng nhất. Người có học, người từng trải cũng bị lừa. Nỗi xấu hổ làm người bị hại im lặng, và chính sự im lặng ấy giúp kẻ lừa tiếp tục.
Nếu giấc mơ về lần bị lừa làm bạn mất ngủ, lo âu kéo dài, sợ nghe điện thoại, sợ giao dịch, hãy kể với người thân tin cậy hoặc gặp chuyên gia tâm lý. Gia đình nghe chuyện nên tránh trách móc; một câu "không sao, mình cùng xử lý" giúp người bị lừa hồi phục nhanh hơn nhiều.
Câu tự hỏi sau giấc mơ bị lừa
Thay vì lo giấc mơ báo trước điều gì, mấy câu dưới đây giúp tìm ra điều nó đang chạm vào:
- Kẻ lừa trong mơ là người lạ, người quen hay người thân?
- Thứ bị lừa mất là tiền, tình cảm, danh dự hay một cơ hội?
- Gần đây mình sắp có quyết định nào liên quan đến tiền hay lòng tin?
- Có mối quan hệ nào đang làm mình lấn cấn mà chưa nói ra?
- Cảm giác mạnh nhất trong mơ là mất mát, xấu hổ hay giận dữ?
Câu cuối thường dẫn thẳng tới nghĩa của giấc mơ. Mất mát gợi chuyện tiền bạc, cơ hội; xấu hổ gợi nỗi sợ bị coi là khờ, giống người phụ nữ trong câu chuyện đầu bài; giận dữ gợi một sự bất công có thật mà bạn chưa có dịp lên tiếng. Gọi đúng tên cảm xúc ấy thường làm giấc mơ bớt ám ảnh.
Câu hỏi thường gặp
Mơ bị lừa tiền có phải sắp bị lừa thật không?
Không có cơ sở để coi giấc mơ là lời báo trước. Giấc mơ thường đến từ tin tức lừa đảo, từ một quyết định tiền bạc sắp tới hoặc từ cảm giác thiếu tin tưởng. Nhưng đây là dịp tốt để rà lại thói quen an toàn: không chuyển tiền theo cuộc gọi lạ, không đọc mã xác thực cho ai.
Mơ bị bạn thân lừa có ý nghĩa gì?
Thường cho thấy lòng tin trong mối quan hệ đang có một vết xước, như một khoản vay chưa trả, một lời hứa bị lỡ. Giấc mơ không chứng minh bạn của bạn xấu. Nếu có điều lấn cấn thật, hãy nói chuyện thẳng thắn với bạn.
Mơ mình là kẻ lừa đảo có phải mình xấu?
Không. Giấc mơ này hay gắn với cảm giác mình là "hàng giả" ở một vị trí mới, hoặc với lương tâm nhắc về một lời nói dối nhỏ. Nó cho thấy bạn quan tâm đến sự thành thật, không phải bạn là người xấu.
Mơ bị người yêu quen qua mạng lừa thì có nên lo?
Giấc mơ không chứng minh điều gì, nhưng nếu ngoài đời có dấu hiệu như chưa từng gặp mặt, luôn né gọi video, sớm nhắc chuyện tiền hoặc quà cần đóng phí, hãy dừng lại và hỏi ý kiến người thân tin cậy.
Từng bị lừa thật mà cứ mơ lại thì phải làm sao?
Đây là phản ứng thường gặp sau một trải nghiệm căng thẳng. Hãy kể với người thân tin cậy, tránh tự trách. Nếu giấc mơ kèm mất ngủ, lo âu kéo dài, sợ nghe điện thoại, nên gặp chuyên gia tâm lý để được hỗ trợ.