Sách giải mộng dân gian ra đời từ thời chưa ai bay lên trời bằng máy, nên không có dòng nào cho phi hành gia hay phi công. Những gì gần nhất là chú Cuội ngồi gốc cây đa bay lên cung trăng, Thánh Gióng cưỡi ngựa sắt bay về trời, và lối hiểu chung "mơ bay cao là được thăng tiến". Người đời sau ghép phi công, phi hành gia vào lối ấy: mơ lái máy bay là công danh lên, mơ vào vũ trụ là chí lớn. Đó là cách đọc truyền miệng, mang tính chúc tụng, không phải lời báo trước.
Tâm lý học giấc mơ đi hướng khác: phi công và phi hành gia trong mơ thường nói về quyền điều khiển, về khoảng cách và về góc nhìn. Phi công là người nắm cần lái của một cỗ máy lớn chở nhiều người; phi hành gia là người ở rất xa mọi thứ quen thuộc, nhìn Trái Đất như một quả cầu nhỏ. Giấc mơ chọn hai hình ảnh ấy khi người mơ đang băn khoăn mình có nắm được đời mình không, hoặc đang muốn lùi ra xa để nhìn cho rõ.
Bài về giấc mơ bay lượn tự do có ở mục hành động trên trang. Ở đây là giấc mơ về vai trò: ngồi trong buồng lái, mặc bộ đồ phi hành gia, điều khiển một cỗ máy, hoặc thấy người khác làm điều ấy.
Buồng lái: giấc mơ về quyền điều khiển
Buồng lái máy bay thật là nơi chật hẹp, đầy nút bấm và đồng hồ, hai phi công ngồi cạnh nhau, mọi thao tác theo quy trình và danh sách kiểm tra. Người ngoài nhìn vào thấy oai, người trong nghề biết đó là nơi của trách nhiệm và kỷ luật. Giấc mơ mình ngồi ghế phi công thường mang cả hai lớp: niềm hãnh diện được cầm lái và nỗi lo phải chịu trách nhiệm cho cả khoang hành khách phía sau.
Người vừa được giao quản lý một nhóm, vừa mở công ty, vừa làm trụ cột kinh tế cho gia đình hay mơ cảnh này. Nếu trong mơ máy bay bay êm, bạn điều khiển nhẹ nhàng, có thể bạn đang thấy mình đủ sức với vai trò mới. Nếu bạn ngồi vào ghế lái mà không biết nút nào là nút nào, máy bay vẫn đang bay, đó là cảm giác bị đẩy vào một vị trí trước khi kịp học.
Một biến thể đáng chú ý là mơ thấy ghế phi công trống, máy bay vẫn bay, mình là hành khách đi tìm người lái. Giấc mơ này hay đến khi người mơ thấy không ai đang thật sự nắm việc: công ty đổi chủ, gia đình có người lớn ốm, một dự án không ai chịu trách nhiệm. Tâm trí vẽ cảm giác "không ai cầm lái" bằng đúng hình ảnh ấy.
Phi hành gia và cảm giác lơ lửng
Mơ mình là phi hành gia thường có một cảm giác rất đặc biệt: lơ lửng, không trọng lượng, im lặng tuyệt đối, Trái Đất xanh xa xa. Có người thấy thanh thản, có người thấy cô độc đến sợ. Hai cảm giác ấy ứng với hai cách đọc khác nhau.
Lơ lửng thanh thản thường đến khi người mơ đang cần nghỉ khỏi mọi sức kéo của đời sống: công việc, gia đình, những mối quan hệ đòi hỏi. Lơ lửng cô độc, dây nối với tàu bị đứt, trôi dần ra xa, thì gắn với cảm giác mất kết nối: mới chuyển đến thành phố lạ, đi du học, xa gia đình, hay đơn giản là thấy mọi người quanh mình không hiểu mình.
Hình ảnh nhìn Trái Đất từ xa cũng đáng nói. Nhiều người kể trong mơ họ thấy mọi chuyện ở dưới kia nhỏ bé, và tỉnh dậy với cảm giác những lo lắng hôm qua bớt nặng hơn. Giấc mơ khi ấy như một cách tâm trí lùi ra để nhìn toàn cảnh. Đây là một trong số ít giấc mơ mà người mơ thường muốn được mơ lại.
Các biến thể giấc mơ về phi công, phi hành gia
| Giấc mơ | Lối hiểu truyền miệng | Góc tâm lý gợi hỏi |
|---|---|---|
| Lái máy bay cất cánh êm | Công việc lên | Bạn đang thấy mình đủ sức với một vai trò mới? |
| Bị bắt lái mà không biết lái | Ít có lời giải | Bạn bị đẩy vào vị trí trước khi kịp học? |
| Máy bay mình lái gặp sự cố | Nên cẩn trọng | Nỗi sợ làm hỏng việc khi nhiều người trông vào mình |
| Ghế phi công trống | Ít có lời giải | Cảm giác không ai đang thật sự nắm việc |
| Lơ lửng ngoài không gian, thanh thản | Chí lớn, đi xa | Mong nghỉ khỏi mọi sức kéo của đời sống |
| Dây nối tàu đứt, trôi xa | Ít có lời giải | Cảm giác mất kết nối, cô độc |
| Không quay về Trái Đất được | Ít có lời giải | Sợ đi quá xa khỏi gốc, khó quay lại |
| Thấy người khác là phi hành gia | Có người tài giúp | Bạn ngưỡng mộ ai đó dám đi xa? |
Cột giữa có nhiều ô "ít có lời giải" vì dân gian thật sự không có lời cho những hình ảnh hiện đại này. Đó cũng là lời nhắc: giấc mơ về phi hành gia nên được đọc bằng đời sống của chính bạn, không cần tìm sách nào giải sẵn.
Máy bay gặp sự cố khi mình đang lái
Giấc mơ máy bay rung lắc, động cơ tắt, mình cầm cần lái mà máy bay cứ chúi xuống là một trong những giấc mơ gây hoảng nhất trong nhóm này. Người mơ thường tỉnh dậy đúng lúc sắp chạm đất, tim đập mạnh.
Ở góc tâm lý, đây là nỗi sợ làm hỏng việc khi nhiều người đang trông vào mình. Người mới làm cha mẹ, người vừa nhận khoản vay lớn, người phụ trách một sự kiện quan trọng hay có giấc mơ này. Cảm giác "mình cầm lái mà không cứu được" là cảm giác của trách nhiệm vượt quá sức kiểm soát.
Với người sợ đi máy bay thật, giấc mơ có thể chỉ là nỗi sợ ấy hiện lên, nhất là trước một chuyến bay. Đi máy bay là phương tiện được kiểm soát an toàn rất chặt, và nỗi sợ bay là chuyện phổ biến, có thể được hỗ trợ bằng các khoá học vượt qua nỗi sợ hoặc chuyên gia tâm lý nếu nó cản trở công việc, gia đình. Giấc mơ không báo trước chuyến bay của bạn sẽ gặp chuyện gì.
Trẻ em mơ làm phi hành gia, người làm nghề bay mơ thấy nghề mình
Rất nhiều trẻ em từng mơ làm phi hành gia, theo cả nghĩa ước mơ lẫn giấc mơ ban đêm. Sau khi xem một bộ phim, đọc một cuốn sách về vũ trụ, trẻ có thể mơ mình lái tàu vũ trụ, gặp người ngoài hành tinh. Đó là trí tưởng tượng đang lớn. Cha mẹ có thể hỏi con thấy gì trên đó, cho con vẽ lại, và dùng giấc mơ như cửa ngõ để cùng con đọc thêm về Mặt Trăng, các hành tinh.
Nếu trẻ mơ bị lạc trong vũ trụ, không về được nhà rồi khóc, có thể con đang lo xa nhà: sắp đi học lớp mới, sắp đi trại hè, bố mẹ sắp đi công tác. Một lời trấn an rằng mọi người vẫn ở đây chờ con thường đủ.
Người làm nghề bay, như phi công, tiếp viên, kỹ thuật viên hàng không, thường mơ thấy công việc của mình, đúng như thuyết liên tục dự đoán: giấc mơ phản ánh những gì chiếm nhiều thời gian và tâm trí ban ngày. Giấc mơ quên một bước trong danh sách kiểm tra, đến sân bay trễ, mặc nhầm đồng phục là chuyện thường của nghề, giống y tá mơ quên thuốc hay giáo viên mơ quên giáo án.
Dân gian Việt và giấc mơ bay lên trời
Dù không có phi hành gia, kho chuyện dân gian Việt không thiếu những người lên trời. Chú Cuội bám gốc đa bay lên cung trăng, mãi ngồi đó nhìn xuống trần gian, một hình ảnh vừa ngộ nghĩnh vừa cô đơn. Thánh Gióng đánh giặc xong cưỡi ngựa sắt bay về trời từ núi Sóc. Từ Thức lạc vào cõi tiên rồi trở về thì cảnh cũ người xưa đã khác. Những câu chuyện ấy đều có chung một nỗi niềm: đi lên cao, đi thật xa, rồi khó quay về.
Có lẽ vì thế mà nhiều người Việt mơ thấy mình bay vào vũ trụ lại hay kèm cảm giác lo không về được, giống chú Cuội ngồi mãi trên trăng. Dân gian dùng hình ảnh lên cao để chúc công danh, nhưng cũng dùng nó để nhắc về cái giá của sự đi xa. Hai mặt ấy đều có trong giấc mơ phi hành gia.
Lời giải truyền miệng kiểu "mơ bay lên trời là thăng quan tiến chức" nên được giữ như một lời chúc vui. Không có cơ sở nào để coi giấc mơ là lời hứa công danh, và cũng không nên vì giấc mơ mà vội quyết định chuyển việc, đi xa.
Hạ cánh và trở về: phần cuối của giấc mơ
Người ta hay nhớ đoạn cất cánh, lơ lửng, nhưng đoạn cuối của giấc mơ phi công, phi hành gia cũng nói nhiều điều. Có người mơ hạ cánh êm trên một cánh đồng quen, bước ra thấy nhà mình. Có người mơ tàu vũ trụ trở về mà không tìm được chỗ đáp. Có người tỉnh dậy trước khi kịp hạ cánh.
Hạ cánh êm, về đúng chỗ quen thường gắn với cảm giác một giai đoạn căng thẳng đã qua: hoàn thành một dự án, xong một kỳ thi, về nước sau thời gian học xa. Không tìm được chỗ đáp gắn với nỗi lo quay lại: người đi làm xa lâu năm sợ quê đã đổi khác, người vừa nghỉ một công việc lớn chưa biết làm gì tiếp. Tỉnh dậy giữa chừng, chưa hạ cánh, thường chỉ là giấc mơ bị cắt ngang, nhưng nhiều người thấy nó khớp với cảm giác "mọi thứ đang lơ lửng" trong đời.
Nếu nhớ được đoạn cuối, hãy ghi lại cùng với cảm xúc. Đặt nó cạnh những gì đang diễn ra ngoài đời, bạn sẽ thấy giấc mơ đang hỏi bạn về điểm đến, chứ không chỉ về hành trình.
Câu tự hỏi khi mơ mình là phi công, phi hành gia
- Trong mơ, mình đang cầm lái hay đang ngồi phía sau?
- Cảm giác chủ đạo là tự do, trách nhiệm, sợ hãi hay cô độc?
- Gần đây mình vừa nhận vai trò gì mà nhiều người trông vào?
- Mình có đang muốn đi thật xa khỏi một điều gì không?
- Nếu nhìn đời mình từ rất xa như nhìn Trái Đất, chuyện gì trông nhỏ đi, chuyện gì vẫn quan trọng?
Câu cuối là một bài tập nhỏ mà giấc mơ phi hành gia gợi ra. Nhiều người thấy lùi ra xa trong tưởng tượng giúp họ chọn được việc nào cần lo trước.
Nếu giấc mơ về tai nạn máy bay, rơi, mất kiểm soát lặp lại nhiều tuần và làm bạn sợ ngủ, hoặc bạn từng trải qua một sự cố thật, hãy cân nhắc gặp chuyên gia tâm lý.
Còn với phần lớn người mơ, giấc mơ buồng lái hay bộ đồ phi hành gia chỉ là một cách tâm trí thử khoác lên mình một vai mới. Hỏi xem vai ấy giống điều gì trong tuần vừa qua thường là đủ để hiểu vì sao nó đến.
Câu hỏi thường gặp
Mơ thấy mình là phi công có ý nghĩa gì?
Lối hiểu truyền miệng đọc là công việc lên. Ở góc tâm lý, giấc mơ thường nói về quyền điều khiển và trách nhiệm: bạn vừa nhận một vai trò nhiều người trông vào, và cảm xúc trong mơ cho biết bạn thấy mình đủ sức hay đang lo.
Mơ lơ lửng ngoài không gian như phi hành gia là sao?
Nếu cảm giác thanh thản, giấc mơ thường gắn với mong muốn nghỉ khỏi mọi áp lực. Nếu cảm giác cô độc, trôi xa, nó gắn với cảm giác mất kết nối, như khi mới chuyển đến nơi lạ hoặc xa gia đình.
Mơ máy bay mình lái bị rơi có phải điềm xấu?
Không có cơ sở để coi là lời báo trước. Giấc mơ thường phản ánh nỗi sợ làm hỏng việc khi nhiều người trông vào mình, hoặc nỗi sợ đi máy bay có sẵn. Không cần huỷ chuyến bay vì một giấc mơ.
Trẻ con hay mơ làm phi hành gia có sao không?
Đây là trí tưởng tượng bình thường, thường đến sau phim ảnh, sách về vũ trụ. Cha mẹ có thể hỏi con thấy gì, cho con vẽ lại. Nếu con mơ lạc không về được rồi khóc, con có thể đang lo xa nhà và cần được trấn an.
Mơ thấy ghế phi công trống có ý nghĩa gì?
Thường gắn với cảm giác không ai đang thật sự nắm việc: công ty thay đổi, gia đình có người lớn ốm, một dự án không ai chịu trách nhiệm. Câu nên tự hỏi là mình có cần, hoặc có muốn, đứng ra cầm lái không.